Chiều 19/1, Công an TPHCM tổ chức buổi họp chuyên đề về công tác tuyên truyền phòng, chống ma tuý và nâng cao cảnh giác với tội phạm “bắt cóc online” đến Đoàn Thanh niên các trường đại học, các trường Trung học phổ thông… trên địa bàn thành phố.

Đánh trúng tâm lý “tự chứng minh trong sạch”

Theo Đại tá Nguyễn Tiến Đạt, Trưởng phòng Cảnh sát hình sự (PC02), Công an TPHCM, chỉ riêng trong năm 2025, trên địa bàn TP.HCM đã xảy ra 77 vụ “bắt cóc online”, trong đó phần lớn nạn nhân bị dẫn dụ đến nơi vắng người, tự cách ly khỏi gia đình và làm theo sự điều khiển từ xa của các đối tượng.

Trong số các vụ việc trên, có 52 nạn nhân đã được lực lượng công an giải cứu, 13 trường hợp tự thoát khỏi sự khống chế trong vòng 24 giờ. Đáng lo ngại, chỉ riêng tháng 1/2026 đã ghi nhận thêm 16 vụ mới, cho thấy loại tội phạm này đang tăng tốc rõ rệt, liên tục thay đổi kịch bản để qua mặt công tác tuyên truyền và phòng ngừa.

Theo Đại tá Nguyễn Tiến Đạt, điểm chung trong các vụ việc là các đối tượng giả danh công an, viện kiểm sát, tòa án, thông báo nạn nhân liên quan đến các đường dây rửa tiền, mua bán ma túy thông qua tài khoản ngân hàng. “Dù biết mình không vi phạm pháp luật, nhiều học sinh, sinh viên vẫn rơi vào “bẫy tâm lý” vì cố gắng tự chứng minh bản thân trong sạch”, Đại tá Nguyễn Tiến Đạt chỉ ra nguyên nhân.

Tiếp đó, các đối tượng lập “phòng họp ảo”, yêu cầu nạn nhân rời khỏi nơi ở, cắt liên lạc với gia đình, tuyệt đối làm theo hướng dẫn, từ chuyển tiền, cung cấp mã OTP đến dàn dựng các clip, hình ảnh nhằm gây áp lực buộc gia đình phải chuyển tiền “giải cứu”.

“Điều đáng buồn là hầu hết các nạn nhân đều là học sinh, sinh viên học giỏi, có hiểu biết, thường xuyên đọc tin cảnh báo trên mạng nhưng vẫn bị lừa khi nghe đối tượng xưng danh cơ quan tư pháp”, Đại tá Nguyễn Tiến Đạt nhấn mạnh.

Dẫn dụ nạn nhân thực hiện hành vi phạm tội

Đáng lo ngại hơn, Công an TPHCM cảnh báo thời gian gần đây xuất hiện kịch bản mới, trong đó đối tượng không chỉ chiếm đoạt tài sản mà còn hướng dẫn sinh viên thực hiện hành vi vi phạm pháp luật như vay, mượn tiền người thân, chiếm đoạt tài sản của người quen để chuyển cho nhóm lừa đảo.

“Có trường hợp, nếu xét thuần túy về pháp lý, nạn nhân đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Tuy nhiên, bản chất các em là người bị dẫn dụ, thao túng tâm lý từ đầu”, Đại tá Nguyễn Tiến Đạt phân tích.

Bên cạnh học sinh, sinh viên, các đối tượng còn nhắm tới người cao tuổi, người lao động, lợi dụng nhu cầu thiết yếu như trúng thưởng, điều chỉnh căn cước công dân, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế… để lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Trước tình hình trên, Đại tá Trần Hồng Minh – Phó giám đốc Công an TPHCM khẳng định: không có cơ quan công an, viện kiểm sát, tòa án nào làm việc qua điện thoại, mạng xã hội hoặc yêu cầu người dân chuyển tiền để “xác minh”. Mọi giấy mời, giấy triệu tập đều được gửi trực tiếp hoặc thông qua công an địa phương.

Công an TPHCM đề nghị các cơ sở giáo dục tăng cường trang bị kỹ năng sống, kỹ năng nhận diện lừa đảo cho học sinh, sinh viên; đồng thời phối hợp chặt chẽ với lực lượng công an để cập nhật kịp thời các phương thức, thủ đoạn mới. Mục tiêu cao nhất là không để học sinh, sinh viên trở thành “mục tiêu dễ tổn thương” của tội phạm lừa đảo trên không gian mạng, nhất là trong giai đoạn cận Tết – thời điểm các đối tượng thường gia tăng hoạt động.