Áp lực lãi suất gia tăng: Linh hoạt điều hành phát hành trái phiếu chính phủ

Thị trường tài chính – tiền tệ chịu nhiều áp lực từ trong và ngoài nước

Quán triệt sâu sắc các nghị quyết, kết luận của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về phát triển kinh tế – xã hội năm 2026, đặc biệt là chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị Trung ương 2 về việc kiên định thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững và thực chất, các bộ, ngành, địa phương đã khẩn trương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trên cơ sở đó, Chính phủ đã thống nhất mục tiêu tăng trưởng GDP quý I/2026 khoảng 8% tại phiên họp thường kỳ tháng 1/2026.

Thực tế cho thấy, trong quý I/2026, kinh tế trong nước ghi nhận những tín hiệu tích cực về tăng trưởng. Tuy nhiên, bối cảnh quốc tế diễn biến phức tạp đã và đang tạo ra nhiều thách thức đối với ổn định kinh tế vĩ mô, đặc biệt là thị trường tài chính – tiền tệ.

Nguồn: Kho bạc Nhà nước. Đồ họa: Phương Anh

Đáng chú ý, xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông tiếp tục leo thang, kéo theo biến động mạnh về giá năng lượng toàn cầu, qua đó gây áp lực lên mặt bằng giá trong nước. Đặc biệt, giá xăng, dầu tăng cao khiến áp lực lạm phát gia tăng, đồng thời tác động tới tỷ giá USD/VND, làm gia tăng chi phí vốn và ảnh hưởng tới hoạt động của hệ thống tài chính – ngân hàng.

Trong bối cảnh đó, mặt bằng lãi suất trên thị trường tiền tệ có xu hướng tăng trở lại. Lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn qua đêm bình quân quý I/2026 ở mức 5,7%/năm, cao hơn đáng kể so với mức bình quân 4,5%/năm của năm 2025. Đặc biệt, trong nửa cuối tháng 3/2026, xu hướng tăng lãi suất trở nên rõ nét hơn.

Cùng với đó, nhiều ngân hàng thương mại trong nước, bao gồm cả các ngân hàng thương mại nhà nước, đã điều chỉnh tăng lãi suất huy động lên mức 7-8%/năm đối với kỳ hạn 1 năm nhằm tăng cường khả năng huy động vốn. Động thái này phản ánh rõ nét áp lực thanh khoản trong hệ thống ngân hàng.

Về điều hành chính sách tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã có sự điều chỉnh theo hướng thận trọng. Cụ thể, cơ quan này đã giảm dần khối lượng giao dịch mua lại có kỳ hạn giấy tờ có giá trên thị trường mở. Quy mô dòng tiền cung ứng qua kênh này tính đến ngày 26/3/2026 ở mức 246 nghìn tỷ đồng, giảm mạnh so với khoảng 420 nghìn tỷ đồng vào đầu tháng 3.

Những yếu tố trên cho thấy, trạng thái thanh khoản của thị trường tiền tệ chưa thực sự ổn định, trong khi mặt bằng lãi suất năm 2026 được dự báo sẽ duy trì ở mức cao hơn so với năm trước và tiềm ẩn nhiều biến động khó lường trong thời gian tới.

Kết quả huy động vốn trái phiếu chính phủ chịu tác động từ diễn biến thị trường

Trong bối cảnh đó, bám sát các chỉ đạo, định hướng của Đảng, Quốc hội và Chính phủ, cũng như nhiệm vụ huy động vốn do Bộ Tài chính giao, Kho bạc Nhà nước (KBNN) đã chủ động triển khai các giải pháp nhằm đẩy mạnh phát hành trái phiếu chính phủ (TPCP), góp phần huy động nguồn lực cho ngân sách nhà nước (NSNN).

Trong tháng 3/2026, KBNN đã tổ chức 4 phiên đấu thầu TPCP với tổng khối lượng gọi thầu lên tới 54.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, diễn biến bất lợi của thị trường tài chính – tiền tệ đã tác động trực tiếp đến tâm lý và nhu cầu của các nhà đầu tư, khiến kết quả huy động vốn không đạt kỳ vọng.

Cụ thể, tổng khối lượng TPCP huy động trong tháng chỉ đạt 19.560 tỷ đồng, tương đương 39% kế hoạch phát hành 50.000 tỷ đồng mà KBNN đã thông báo ra thị trường. So với cùng kỳ năm trước, kết quả này cho thấy sự sụt giảm đáng kể.

Lũy kế hết quý I/2026, tổng khối lượng TPCP phát hành đạt 80.101 tỷ đồng, thấp hơn so với mức 110.440 tỷ đồng của cùng kỳ năm 2025. Con số này tương đương 73% kế hoạch quý I/2026 (110.000 tỷ đồng) và mới đạt 16% kế hoạch năm (500.000 tỷ đồng).

Dù khối lượng huy động chưa đạt kỳ vọng, nhưng cơ cấu phát hành TPCP tiếp tục được KBNN điều hành theo hướng bền vững. Kỳ hạn phát hành bình quân trong năm 2026 đạt 10,02 năm, qua đó góp phần kéo dài kỳ hạn nợ, giảm áp lực trả nợ trong ngắn hạn. Thời gian đáo hạn bình quân của danh mục TPCP hiện ở mức 8,44 năm.

Về chi phí huy động, lãi suất phát hành TPCP được điều hành linh hoạt, phù hợp với diễn biến thị trường và định hướng chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước. Lãi suất phát hành bình quân trong năm 2026 ở mức 4,06%/năm, góp phần kiểm soát chi phí vay của NSNN trong bối cảnh mặt bằng lãi suất có xu hướng tăng.

Nhìn tổng thể, kết quả huy động vốn TPCP trong quý I/2026 phản ánh rõ những tác động đa chiều của môi trường kinh tế vĩ mô, đặc biệt là sự biến động của thị trường tài chính – tiền tệ trong và ngoài nước.

Chủ động, linh hoạt để hoàn thành nhiệm vụ huy động vốn năm 2026

Dự báo trong các tháng còn lại của năm 2026, bối cảnh kinh tế – chính trị toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường, trong khi thị trường tiền tệ trong nước tiếp tục đối mặt với những thách thức nhất định. Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác điều hành huy động vốn TPCP.

Trong bối cảnh đó, với tinh thần quyết tâm thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên, KBNN xác định nhiệm vụ huy động vốn trong thời gian tới cần được triển khai theo hướng chủ động, linh hoạt và hiệu quả hơn.

Cụ thể, KBNN sẽ tiếp tục bám sát các chủ trương, định hướng tại các nghị quyết của Đảng, Quốc hội và Chính phủ để tham mưu Bộ Tài chính các giải pháp phù hợp, nhằm tăng cường khả năng huy động vốn cho NSNN.

Trọng tâm là tổ chức điều hành công tác phát hành TPCP theo hướng linh hoạt về kỳ hạn, khối lượng và thời điểm phát hành, gắn chặt với công tác quản lý ngân quỹ nhà nước. Theo KBNN, cách tiếp cận này không chỉ giúp đáp ứng nhu cầu vốn của NSNN mà còn góp phần giảm chi phí vay, hạn chế áp lực huy động trong những thời điểm thị trường không thuận lợi.

Bên cạnh đó, KBNN sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp với các đơn vị trong và ngoài Bộ Tài chính, cũng như các tổ chức liên quan trên thị trường tài chính, nhằm triển khai các giải pháp phát triển thị trường TPCP theo cả chiều rộng và chiều sâu.

Việc mở rộng cơ sở nhà đầu tư, đa dạng hóa sản phẩm TPCP, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả hoạt động của thị trường sẽ là những yếu tố quan trọng, góp phần nâng cao khả năng hấp thụ vốn của thị trường trong bối cảnh mới.

Với các giải pháp đồng bộ và quyết liệt, KBNN đặt mục tiêu phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ huy động vốn năm 2026 do Bộ Tài chính giao, qua đó góp phần bảo đảm nguồn lực cho NSNN, phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.