Ngày 15/5, Bộ Công an cho biết Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03) đã khởi tố 5 vụ án hình sự liên quan hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan theo Điều 225 Bộ luật Hình sự. Trong đó, Nguyễn Hải Bình – Tổng giám đốc Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ truyền thông Bihaco (BH Media) – bị khởi tố để điều tra về hành vi xâm phạm quyền tác giả.

Cùng bị cáo buộc trong các vụ án liên quan còn có Võ Văn Nam – Giám đốc Công ty TNHH Lululola Entertainment; Nguyễn Minh Đức – chủ hộ kinh doanh Đồi Mặt Trời và Ngô Thanh Tùng – chủ hộ kinh doanh Thông Zeo trong vụ án liên quan nhóm 1900 Group; Võ Hoàng Việt và Nguyễn Trung Trường Huy – Giám đốc Công ty TNHH Mây Sài Gòn; Diệp Văn Lập (ca sĩ Quang Lập, chủ Trung tâm Giọng ca để đời).

Sau khi được Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao (Vụ 3) phê chuẩn, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã thi hành các quyết định tố tụng theo đúng quy định pháp luật.

Hiện C03 đang tiếp tục mở rộng điều tra, làm rõ hành vi phạm tội của các bị can cũng như các sai phạm liên quan để xử lý theo quy định pháp luật, đồng thời phục vụ công tác thu hồi tài sản. Bộ Công an cũng cho biết sẽ hướng dẫn, chỉ đạo công an các địa phương tăng cường đấu tranh, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, quyền tác giả và quyền liên quan trên phạm vi cả nước.

Cơ quan điều tra đồng thời đề nghị các cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm chủ động chấm dứt sai phạm, kê khai, khắc phục hậu quả và phối hợp làm việc với cơ quan chức năng để được hưởng chính sách khoan hồng của pháp luật.

Thông tin Nguyễn Hải Bình bị khởi tố nhanh chóng thu hút sự chú ý của dư luận bởi BH Media từng là cái tên gây tranh cãi nhiều năm qua liên quan vấn đề bản quyền âm nhạc trên nền tảng số. Đặc biệt, công ty này từng bị réo tên trong sự cố “tắt tiếng Quốc ca ” gây chấn động dư luận ở trận đấu giữa đội tuyển Việt Nam và Lào tại AFF Cup tối 6/12/2021.

Thời điểm đó, trong phần lễ chào cờ trước trận đấu, hàng triệu khán giả theo dõi trận đấu trên YouTube bất ngờ không nghe được Quốc ca Việt Nam. Trên màn hình xuất hiện dòng thông báo: “Vì lý do bản quyền âm nhạc, chúng tôi buộc lòng phải tắt tiếng ở phần lễ chào cờ”.

Dù đội tuyển Việt Nam giành chiến thắng 2-0 trước Lào trong trận mở màn chiến dịch bảo vệ ngôi vô địch AFF Cup 2020 tại Singapore, nhưng sự cố liên quan Quốc ca đã khiến niềm vui của người hâm mộ trở nên không trọn vẹn. Trong khoảnh khắc các cầu thủ đặt tay lên ngực hát vang Tiến quân ca, phần âm thanh trên nền tảng YouTube bất ngờ bị cắt hoàn toàn. Trong khi đó, trên sóng truyền hình quốc gia, khán giả vẫn nghe đầy đủ phần Quốc ca.

Với người Việt Nam, Tiến quân ca không chỉ là một ca khúc thông thường mà còn mang ý nghĩa thiêng liêng về tinh thần dân tộc, lòng tự hào và màu cờ sắc áo. Vì vậy, việc phần Quốc ca bị tắt tiếng ngay trước một trận đấu quốc tế đã tạo nên làn sóng phẫn nộ lớn trên mạng xã hội. Nhiều ý kiến cho rằng bất kể lý do gì, việc người hâm mộ không thể nghe Quốc ca trong khoảnh khắc trang trọng như vậy là điều khó chấp nhận.

Sự việc càng gây tranh cãi khi trước đó, ca khúc Tiến quân ca từng vướng lùm xùm “đánh bản quyền” trên YouTube liên quan đến BH Media. Chính vì những tranh cãi này mà Next Media – đơn vị sở hữu bản quyền phát sóng các trận đấu của đội tuyển Việt Nam – đã chủ động tắt tiếng phần Quốc ca Việt Nam và Lào trong trận đấu để tránh nguy cơ bị đánh bản quyền hoặc mất doanh thu trên nền tảng số.

Ngay sau sự cố, nhiều khán giả đã tràn vào fanpage BH Media để chỉ trích và bày tỏ sự bức xúc. Tuy nhiên, phía công ty khẳng định họ không liên quan đến việc các kênh YouTube tắt tiếng Quốc ca trong trận đấu Việt Nam – Lào.

Theo BH Media, trong trận đấu này không có bên nào “đánh bản quyền” Tiến quân ca . Đơn vị cho rằng Next Media chủ động tắt tiếng nhằm phòng tránh rủi ro tương tự trường hợp của FPT Play trước đó. Trong trận Việt Nam – Saudi Arabia diễn ra ngày 16/11/2021, kênh YouTube của FPT được cho là không thể kiếm doanh thu do sử dụng bản ghi Tiến quân ca thuộc sở hữu của hãng đĩa nước ngoài Marco Polo.

BH Media khi đó giải thích rằng hiện tồn tại nhiều bản ghi Tiến quân ca được sản xuất bởi các đơn vị trong và ngoài nước. Theo Luật Sở hữu trí tuệ, đơn vị bỏ chi phí, công sức sản xuất bản ghi và hoàn tất nghĩa vụ quyền tác giả sẽ là chủ sở hữu hợp pháp của bản ghi đó. Vì vậy, bất kỳ ai sử dụng bản ghi đều phải xin phép đơn vị sở hữu quyền liên quan. Phía công ty này cho rằng sự việc cho thấy các đơn vị tiếp sóng cần thận trọng hơn trong việc sử dụng các bản ghi âm có bản quyền trên nền tảng đa quốc gia như YouTube nhằm tránh các sự cố liên quan doanh thu hoặc khiếu nại bản quyền.

Dù vậy, câu chuyện “tắt tiếng Quốc ca” vẫn trở thành một trong những tranh cãi lớn nhất liên quan vấn đề bản quyền âm nhạc tại Việt Nam trong thời đại số. Sự việc đặt ra nhiều tranh luận về ranh giới giữa quyền sở hữu bản ghi và giá trị biểu tượng quốc gia của Tiến quân ca, đồng thời cho thấy những phức tạp ngày càng lớn trong việc quản lý bản quyền trên các nền tảng xuyên biên giới.

Ảnh: Bộ Công an/chụp màn hình