Khi điều hòa phải hoạt động liên tục trong thời tiết oi nóng, cục nóng đặt ngoài ban công, sân thượng hoặc tường nhà thường phả ra hơi nóng rất mạnh. Từ đó, không ít người cho rằng chỉ cần làm mát bộ phận này, điều hòa sẽ chạy nhẹ hơn, phòng mát nhanh hơn và hóa đơn tiền điện cũng giảm.

Đây là lý do một số gia đình lắp thêm hệ thống phun sương, tưới nước hoặc xịt nước trực tiếp quanh dàn nóng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, cách làm này không thể áp dụng tùy tiện. Về nguyên lý, làm mát môi trường quanh cục nóng không hoàn toàn sai, nhưng nếu phun sương sai cách, phun trực tiếp hoặc để thiết bị thường xuyên trong trạng thái ẩm, rủi ro có thể lớn hơn lợi ích.

Vì sao nhiều người nghĩ phun sương cho cục nóng giúp tiết kiệm điện?

Cục nóng điều hòa có nhiệm vụ thải nhiệt từ trong phòng ra môi trường bên ngoài. Khi nhiệt độ ngoài trời tăng quá cao, khả năng trao đổi nhiệt của dàn nóng giảm, kéo theo hiệu quả làm lạnh bị ảnh hưởng. TS Nguyễn Phan Kiên, Viện phó Viện Khoa học và Công nghệ Sức khỏe, Đại học Bách khoa Hà Nội, nhận định trên Dân trí rằng trong điều kiện này, điều hòa có thể hoạt động kém hiệu quả hơn.

Từ cơ chế đó, nhiều người tin rằng phun sương quanh dàn nóng sẽ giúp giảm nhiệt độ khu vực xung quanh, hỗ trợ thiết bị tản nhiệt nhanh hơn. VTV8 cũng ghi nhận nhiều quảng cáo cho rằng việc phun sương lên dàn nóng có thể hỗ trợ làm lạnh hiệu quả và tiết kiệm điện năng. Tuy nhiên, các kỹ thuật viên điện lạnh khuyến cáo người dùng cần cẩn trọng trước khi áp dụng.

Điểm cần lưu ý là hiệu quả này phụ thuộc rất lớn vào môi trường. Trong điều kiện nóng khô, hơi nước bay hơi nhanh có thể tạo hiệu ứng làm mát nhất định. Nhưng ở nơi độ ẩm cao, nước khó bay hơi, hiệu quả giảm đi đáng kể. Dân trí dẫn ý kiến chuyên gia cho biết giải pháp phun sương có thể giúp thiết bị hoạt động hiệu quả hơn do nhiệt độ xung quanh giảm, nhưng mức điện tiết kiệm được không quá đáng kể.

Tưởng có lợi nhưng có thể khiến cục nóng nhanh hỏng

Rủi ro đầu tiên đến từ cặn khoáng trong nước. Khi phun sương liên tục, nước bay hơi nhưng cặn có thể đọng lại trên lá nhôm tản nhiệt. Lâu ngày, lớp cặn này làm giảm khả năng trao đổi nhiệt, khiến cục nóng khó thải nhiệt hơn. Khi đó, điều hòa không những không tiết kiệm điện như kỳ vọng mà còn có thể phải vận hành nặng hơn.

Rủi ro thứ hai là tình trạng ẩm kéo dài. Cục nóng vốn được thiết kế để đặt ngoài trời và có thể chịu nắng mưa ở mức nhất định. Tuy nhiên, việc liên tục tạo hơi nước quanh thiết bị lại khác với việc máy thỉnh thoảng gặp mưa. Hơi ẩm thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ oxy hóa, ăn mòn các chi tiết kim loại, lá tản nhiệt, ốc vít hoặc khung máy.

Đáng lo hơn, nếu phun sai hướng, nước có thể lọt vào khu vực bo mạch, đầu nối điện hoặc mô-tơ quạt. Nagakawa khuyến cáo khi vệ sinh cục nóng không nên dùng vòi nước có áp lực quá mạnh vì có thể làm cong, hư hỏng lá nhôm tản nhiệt, khiến khả năng làm lạnh giảm và tiêu tốn điện hơn. Nguồn này cũng lưu ý tránh dùng dung dịch tẩy rửa có tính axit, kiềm mạnh, cồn hoặc xăng dầu vì có thể ăn mòn kim loại, ảnh hưởng linh kiện điện.

Kärcher Việt Nam cũng nhấn mạnh cục nóng bẩn có thể làm giảm hiệu suất, khiến máy nén phải hoạt động quá công suất; việc vệ sinh định kỳ giúp tăng hiệu quả làm mát, tiết kiệm năng lượng và hạn chế sự cố như máy tự ngắt do quá nhiệt. Nói cách khác, vấn đề không phải là cục nóng “không được dính nước”, mà là việc làm ướt liên tục, sai kỹ thuật có thể khiến thiết bị nhanh bẩn, nhanh ăn mòn và khó tản nhiệt hơn.

Làm đúng với cục nóng điều hòa trong ngày nắng nóng

Thay vì tự lắp phun sương, việc quan trọng nhất là giúp cục nóng tản nhiệt thuận lợi. EVNHANOI từng cảnh báo việc che chắn cục nóng điều hòa không đúng cách có thể gây hại cho thiết bị; nhiều gia đình lắp mái che hoặc phủ bạt để tránh nắng mưa nhưng vô tình làm cản trở quá trình thoát nhiệt.

Nếu cần che nắng, mái che chỉ nên giúp giảm nắng chiếu trực tiếp, không được quây kín hoặc chắn luồng gió ra vào. Panasonic cũng hướng dẫn dàn nóng phải được lắp ở vị trí có khoảng hở tối thiểu theo sơ đồ kỹ thuật, bảo đảm không gian phía trước, sau, hai bên và phía trên thiết bị để lưu thông không khí.

Khu vực quanh cục nóng cũng cần được giữ sạch. Bộ Năng lượng Mỹ khuyến cáo nên loại bỏ rác, lá cây, bụi bẩn quanh dàn ngưng ngoài trời và cắt tỉa cây cối cách thiết bị ít nhất khoảng 2 feet, tức khoảng 60cm, để bảo đảm luồng khí lưu thông.

Trong ngày nắng nóng, người dùng nên kết hợp giảm tải cho điều hòa từ bên trong phòng: kéo rèm che nắng, đóng kín cửa khi máy hoạt động, hạn chế nguồn nhiệt, vệ sinh lưới lọc dàn lạnh và cài nhiệt độ hợp lý thay vì để quá thấp trong thời gian dài.