Thị trường carbon cần hệ sinh thái tài chính đủ mạnh để trở thành động lực mới của nền kinh tế

Thị trường carbon từ điểm khởi đầu

Sáng ngày 14/10, tại Hà Nội, Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức Hội thảo chính sách tín dụng và thị trường carbon: “Khơi thông dòng vốn xanh". Hội thảo tập trung trao đổi về mối liên kết giữa chính sách tín dụng, thị trường carbon và thị trường vốn, từ đó tìm kiếm các giải pháp khơi thông nguồn lực tài chính cho quá trình chuyển đổi xanh.

Phát biểu tại hội thảo, ông Phạm Văn Hoành - Tổng Biên tập Báo Tài chính - Đầu tư cho biết, thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh và cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện các công cụ chính sách và cơ chế thị trường, nhằm huy động nguồn lực cho quá trình chuyển đổi xanh.

Ông Phạm Văn Hoành - Tổng Biên tập Báo Tài chính - Đầu tư phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Chí Cường.

Nền tảng pháp lý của thị trường carbon Việt Nam được hình thành từ Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và được cụ thể hóa qua nhiều văn bản. Mới nhất là các Nghị định 29/2026/NĐ-CP quy định về sàn giao dịch các-bon trong nước; Nghị định 112/2026/NĐ-CP quy định trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon.

Đồng thời, Việt Nam cũng đã có kinh nghiệm thương mại hóa kết quả giảm phát thải trên thị trường quốc tế khi tháng 3/2024, chúng ta lần đầu tiên nhận 51,5 triệu USD từ Ngân hàng Thế giới (WB) cho 10,3 triệu tấn kết quả giảm phát thải được xác minh trong Chương trình giảm phát thải vùng Bắc Trung Bộ.

“Việc đưa thị trường carbon trong nước vào vận hành từ ngày 29/6/2026 không chỉ đánh dấu sự hình thành một thị trường mới, mà còn đặt ra yêu cầu hoàn thiện hệ sinh thái tài chính, để thị trường này phát triển hiệu quả và bền vững” - Tổng Biên tập Báo Tài chính - Đầu tư nhấn mạnh.

Nếu sàn giao dịch carbon là hạ tầng của thị trường thì chính sách tín dụng, hệ thống ngân hàng và thị trường vốn chính là động lực cho quá trình chuyển đổi xanh.

Trong hệ sinh thái đó, chính sách tín dụng giữ vai trò dẫn dắt nguồn lực tài chính, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân đầu tư vào hoạt động giảm phát thải, đồng thời kết nối mục tiêu phát triển bền vững với dòng vốn của nền kinh tế.

Nói cách khác, chuyển đổi xanh cuối cùng vẫn phải được chuyển hóa thành những khoản đầu tư cụ thể: đầu tư vào công nghệ sạch hơn, sử dụng năng lượng hiệu quả hơn, thay đổi quy trình sản xuất, phát triển nông nghiệp phát thải thấp, bảo vệ và phát triển rừng, xử lý chất thải, phát triển năng lượng tái tạo và xây dựng những chuỗi cung ứng bền vững hơn…

Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: Chí Cường.

“Để những dự án đó có thể triển khai trên thực tế, chúng ta cần một hệ thống tài chính đủ năng lực nhận diện, định giá, phân bổ và quản trị dòng vốn xanh” - ông Hoành nêu rõ.

Thị trường carbon cũng được kỳ vọng tạo thêm nguồn lực cho doanh nghiệp đầu tư chuyển đổi xanh.

Theo Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh, thông qua việc xác lập hạn ngạch, đo lường kết quả giảm phát thải và hình thành giá giao dịch đối với hạn ngạch, tín chỉ carbon, thị trường carbon tạo ra cơ chế để chuyển kết quả giảm phát thải thành giá trị kinh tế.

“Qua đó, doanh nghiệp có thêm động lực và nguồn lực để tiếp tục đầu tư cho quá trình chuyển đổi, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng” - Phó Thống đốc nêu rõ.

Trở thành nguồn thu thực chất, nhiều vấn đề cần tháo gỡ

Theo Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh, những năm qua, ngành ngân hàng đã chủ động triển khai nhiều giải pháp thúc đẩy tín dụng xanh, hướng dòng vốn vào các ngành, lĩnh vực mang lại lợi ích về môi trường, giảm phát thải khí nhà kính.

Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh nhấn mạnh, hoạt động tín dụng xanh có sự mở rộng cả về quy mô tín dụng và mức độ tham gia của các tổ chức tín dụng. Ảnh: Chí Cường.

Từ những năm đầu triển khai tín dụng xanh (năm 2017) đến nay, hoạt động tín dụng xanh có sự mở rộng cả về quy mô tín dụng và mức độ tham gia của các tổ chức tín dụng.

“Đến cuối tháng 6/2026, dư nợ tín dụng xanh đạt trên 856 nghìn tỷ đồng, tăng gần 10% so với cuối năm 2025, tốc độ tăng trưởng bình quân trên 20%/năm trong giai đoạn 2017 - 2025” - Phó Thống đốc nêu rõ.

Cùng với đó, dư nợ tín dụng đã được đánh giá rủi ro môi trường và xã hội đạt trên 6,2 triệu tỷ đồng, chiếm trên 31,33% tổng dư nợ toàn nền kinh tế.

Dù vậy, để dòng vốn thực sự đáp ứng nhu cầu chuyển đổi xanh, vẫn còn nhiều vấn đề cần tháo gỡ. Trong hành trình xanh đó còn rất nhiều câu hỏi cần các bên đưa ra đáp án.

Khung pháp lý cho thị trường carbon và cơ chế tài chính cho thị trường này còn những điểm nghẽn nào cần khơi thông?

Làm thế nào để dòng vốn xanh đến đúng dự án? Làm thế nào để ngân hàng có thể đánh giá được cơ hội và cả rủi ro của một dự án xanh?

Làm thế nào để doanh nghiệp chứng minh được hiệu quả chuyển đổi và thu hút vốn không chỉ từ ngân hàng, mà còn kết nối ngày càng chặt chẽ với nguồn vốn trung dài hạn từ thị trường vốn?

Làm thế nào để giá trị carbon có thể từng bước trở thành một yếu tố đáng tin cậy trong quyết định tài chính của các chủ thể liên quan?

“Khi doanh nghiệp nhìn thấy hiệu quả kinh tế của giảm phát thải, ngân hàng và các định chế trên thị trường vốn có thể quản trị được dòng vốn, nhà đầu tư có thể nhìn thấy giá trị, còn người sản xuất được hưởng lợi tương xứng, khi đó, thị trường carbon mới thực sự tạo ra một động lực mới cho nền kinh tế” - Tổng Biên tập Báo Tài chính - Đầu tư bày tỏ.

Với tinh thần đó, Báo Tài chính - Đầu tư mong muốn hội thảo trở thành một diễn đàn thực chất để các cơ quan quản lý, ngân hàng, doanh nghiệp, chuyên gia và các tổ chức cùng trao đổi, cùng phản biện và cùng tìm kiếm những giải pháp khả thi./.