Một người đàn ông 58 tuổi, họ Trương, sống tại Bắc Kinh (Trung Quốc) suốt 3 năm không ăn tối để giữ dáng, giảm cân và “thanh lọc cơ thể”. Thế nhưng, kết quả khám sức khỏe sau đó lại khiến nhiều người giật mình khi dạ dày của ông xuất hiện hàng loạt vấn đề nghiêm trọng.

Người nhà cho biết, ông Trương rất trung thành với chế độ “không ăn sau buổi trưa” học được trên mạng. Ban đầu, ông thấy cân nặng giảm, bụng gọn hơn nên càng tin đây là bí quyết sống khỏe tuổi trung niên. Nhưng theo thời gian, cơ thể bắt đầu phát tín hiệu bất ổn như đau bụng, mệt mỏi, hay nôn mửa, rối loạn tiêu hóa, ăn gì cũng không ngon. Đến khi người nhà lo lắng, giục nhiều lần ông mới chịu đi khám. 

Khi đến bệnh viện kiểm tra, ông được phát hiện bị teo niêm mạc dạ dày, viêm dạ dày do trào ngược mật và nồng độ gastrin tăng bất thường. Các bác sĩ cho rằng việc bỏ bữa tối kéo dài đã khiến hệ tiêu hóa rơi vào trạng thái rối loạn nghiêm trọng.

Bác sĩ cảnh báo tác hại của thói quen bỏ bữa tối

Theo bác sĩ Li Ming, Trưởng khoa Tiêu hóa tại Bệnh viện Đại học Y Liên hợp Bắc Kinh (Trung Quốc), cơ thể con người vốn hoạt động theo nhịp sinh học ổn định. Việc cắt bỏ hoàn toàn bữa tối trong thời gian dài giống như “ép hệ tiêu hóa dừng hoạt động đột ngột”, từ đó gây ra nhiều hệ lụy.

Điều đáng nói là ông Trương không phải trường hợp cá biệt. Những năm gần đây, trào lưu nhịn ăn tối, nhịn ăn gián đoạn hay “không ăn sau 12 giờ trưa” ngày càng phổ biến, đặc biệt ở người trung niên muốn giảm cân nhanh, giảm mỡ nội tạng. Nhiều người tin rằng cứ ăn ít là tốt cho sức khỏe, càng nhịn càng sống lâu. Nhưng thực tế không đơn giản như vậy.

Các bác sĩ giải thích, dạ dày vẫn tiếp tục tiết axit dù không có thức ăn. Nếu thời gian đói kéo dài liên tục, axit dạ dày sẽ kích thích và bào mòn niêm mạc. Trong khi đó, mật từ túi mật được tiết ra nhưng không có thức ăn để tiêu hóa cũng dễ trào ngược lên dạ dày, gây viêm và khó chịu. 

Không ít người còn gặp tình trạng chóng mặt, hạ đường huyết, mất ngủ hoặc cáu gắt sau thời gian dài bỏ bữa tối. 

Một khảo sát của Hiệp hội Dinh dưỡng Thượng Hải (Trung Quốc) năm 2022 cho thấy trong nhóm người áp dụng chế độ “không ăn sau buổi trưa”, chỉ khoảng 12% được đánh giá có tình trạng sức khỏe tốt. Nhiều người xuất hiện rối loạn chuyển hóa hoặc vấn đề tiêu hóa sau thời gian dài duy trì chế độ cực đoan này.

Thực tế, cơ thể không phải “máy đốt calo” đơn giản. Việc ăn uống quá khắt khe đôi khi lại khiến hormone, đường huyết và hệ tiêu hóa rối loạn nhiều hơn.

Đặc biệt với người hiện đại thường xuyên làm việc căng thẳng, ngủ muộn, ít vận động hoặc thức khuya, việc bỏ hẳn bữa tối càng dễ khiến cơ thể kiệt sức. Một số người ban ngày nhịn ăn rất nghiêm ngặt nhưng tối muộn lại thèm ăn dữ dội, dẫn đến ăn bù mất kiểm soát.

Ăn bữa tối thế nào để giảm cân mà vẫn khỏe?

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, vấn đề không nằm ở chuyện “có ăn tối hay không”, mà là ăn thế nào.

Bác sĩ Li Ming cho biết, “Hướng dẫn chế độ ăn uống cho người dân Trung Quốc 2022” khuyến nghị bữa tối nên chiếm khoảng 30% đến 35% tổng năng lượng trong ngày và tốt nhất nên ăn trước giờ ngủ khoảng 3 tiếng.

Một bữa tối hợp lý không cần quá nhiều nhưng nên có đủ tinh bột tốt, protein và rau xanh. Chuyên gia dinh dưỡng Chen Wei (Trung Quốc) gợi ý bữa tối có thể gồm cơm gạo lứt hoặc ngũ cốc nguyên hạt, cá hấp hoặc thịt nạc, thêm rau xanh và sữa chua không đường. Kiểu ăn này giúp cơ thể có đủ năng lượng phục hồi vào ban đêm mà không gây quá tải cho dạ dày.

Một nguyên tắc quan trọng khác là thay vì cố ăn càng ít càng tốt, hãy tập trung ăn “đúng”. Bữa tối nên ưu tiên thực phẩm tiêu hóa chậm như rau củ, ngũ cốc nguyên hạt, protein chất lượng tốt. Ngược lại, ăn quá nhiều đồ chiên rán, tinh bột tinh chế hoặc ăn sát giờ ngủ mới thực sự gây hại cho dạ dày và cân nặng.

Ngoài ra, việc ăn uống thất thường còn làm rối loạn đồng hồ sinh học. Khi giờ ăn thay đổi liên tục, enzyme tiêu hóa và nhu động ruột cũng hoạt động kém ổn định hơn.

Các bác sĩ trên cũng nhấn mạnh rằng nhiều người nhầm tưởng cảm giác không đói dù nhịn ăn là dấu hiệu cơ thể đang khỏe lên. Thực tế là không phải vậy. Nếu thường xuyên đau bụng, cồn cào, trào ngược, táo bón hoặc mất ngủ sau khi nhịn ăn, đó có thể là tín hiệu cảnh báo hệ tiêu hóa đang chịu áp lực.

Câu chuyện của ông Trương là lời nhắc nhở rằng không phải phương pháp giảm cân nào đang nổi trên mạng cũng phù hợp với tất cả mọi người. Có người giảm cân thành công nhờ nhịn ăn gián đoạn, nhưng cũng có người phải trả giá bằng sức khỏe tiêu hóa. 

Suy cho cùng, dạ dày không thích sự cực đoan. Một cơ thể khỏe mạnh thường cần sự ổn định, cân bằng và lâu dài hơn là những màn “ép xác” ngắn hạn để đổi lấy vài con số trên chiếc cân. Chưa kể, nhịn ăn tiêu cực để giảm cân dễ dẫn tới tăng cân trở lại nhanh, còn được gọi là “hội chứng yoyo”.

Nguồn và ảnh: Aboluowang, Family Doctor, China Health