Một trường hợp được bác sĩ khoa thận Hồng Vĩnh Tường (Đài Loan, Trung Quốc) chia sẻ khiến nhiều người giật mình: một người đàn ông ngoài 50 tuổi đã dùng cùng một chiếc cốc giữ nhiệt suốt hơn 10 năm. Do lòng cốc đã bị trầy xước, ăn mòn và rỉ sét, các kim loại nặng dần thôi nhiễm vào nước uống hằng ngày. Người này có thói quen đựng cà phê trong cốc và nhâm nhi suốt cả ngày.

Hậu quả tích tụ theo thời gian là ông bị ngộ độc chì, dẫn đến teo vỏ não, thiếu máu nặng, suy giảm chức năng thận, thay đổi vị giác. Tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh chóng sau một vụ tai nạn giao thông do mất tập trung, và chỉ trong vòng một năm, người này đã qua đời vì biến chứng, bao gồm cả viêm phổi hít.

Theo các chuyên gia, ngộ độc chì có thể gây hàng loạt tác động nguy hiểm như suy giảm trí nhớ, tăng nguy cơ sa sút trí tuệ, rối loạn cảm xúc, thiếu máu kéo dài và tổn thương thận. Điều đáng lo ngại là những tổn thương này thường diễn ra âm thầm, khó nhận biết sớm.

Không chỉ vấn đề chất liệu, cách sử dụng cốc giữ nhiệt cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Bác sĩ cảnh báo có ít nhất 7 loại đồ uống không nên đựng trong cốc giữ nhiệt.

Đầu tiên là các loại đồ uống giàu protein như sữa, sữa đậu nành hay cà phê sữa. Nhiều người có thói quen mang theo và uống dần trong ngày, nhưng môi trường kín và ấm của cốc giữ nhiệt lại là điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn phát triển. Nếu để quá 2 giờ ở nhiệt độ thường, nguy cơ nhiễm khuẩn tăng cao, dễ gây tiêu chảy, viêm dạ dày ruột. Đặc biệt, cặn protein dễ bám vào nắp và gioăng cao su, nếu không vệ sinh kỹ sẽ trở thành “ổ vi khuẩn”.

Nhóm thứ hai là đồ uống có tính axit như nước chanh, nước cam, nước có gas hoặc các loại trà thảo mộc. Khi tiếp xúc với cốc kém chất lượng hoặc đã bị trầy xước, các axit này có thể làm hòa tan kim loại nặng như chì, niken, crom vào nước uống. Việc tích lũy lâu dài những chất này làm tăng nguy cơ tổn thương gan, thận và thậm chí liên quan đến ung thư.

Ngoài ra, việc uống nước quá nóng trong cốc giữ nhiệt cũng là vấn đề đáng lưu ý. Nhiều người có thói quen uống ngay khi nước còn rất nóng, trên 65 độ C. Theo các nghiên cứu quốc tế, việc duy trì thói quen này có thể làm tăng nguy cơ ung thư thực quản do tổn thương niêm mạc kéo dài.

Các chuyên gia khuyến cáo, cách sử dụng an toàn nhất là chỉ nên đựng nước lọc, ở nhiệt độ ấm vừa phải. Nếu đã dùng để đựng sữa hoặc đồ uống đặc biệt, cần uống hết trong vòng 2 giờ và vệ sinh kỹ ngay sau đó. Tuyệt đối không để các loại nước có tính axit hoặc đồ uống dễ hỏng trong cốc quá lâu.

Bên cạnh đó, việc lựa chọn cốc giữ nhiệt cũng rất quan trọng. Nên ưu tiên loại làm từ thép không gỉ 304, có thiết kế liền khối, không có mối hàn để hạn chế nguy cơ thôi nhiễm kim loại. Khi phát hiện cốc có dấu hiệu trầy xước, đổi màu, có mùi lạ, cần thay mới ngay thay vì tiếp tục sử dụng.

Phần nắp và gioăng cũng cần chú ý. Nên chọn loại làm từ silicone hoặc nhựa polypropylene (PP) an toàn, tránh nhựa PC vì có thể giải phóng bisphenol A (BPA), một chất có khả năng ảnh hưởng đến nội tiết và hệ thần kinh.

Một lưu ý nhỏ nhưng quan trọng: với cốc mới mua, nên “khử mùi” bằng cách ngâm nước ấm pha xà phòng trong nhiều giờ, lặp lại vài lần trước khi sử dụng để loại bỏ tồn dư hóa chất.

Thực tế cho thấy, những vật dụng quen thuộc nếu dùng sai cách có thể trở thành mối nguy âm thầm đối với sức khỏe. Cốc giữ nhiệt không phải là “bình chứa vạn năng”. Sử dụng đúng cách, đúng loại đồ uống mới thực sự giúp bảo vệ cơ thể, thay vì vô tình “tích độc” mỗi ngày.