Kỳ kinh nguyệt đầu tiên sau khi sinh con là mốc đánh dấu cơ thể người mẹ bắt đầu hồi phục sau hành trình mang thai và vượt cạn đầy thử thách.
Thời điểm xuất hiện lại của kỳ kinh này thường rất khác nhau ở mỗi người, phụ thuộc vào một số yếu tố như: nuôi con bằng sữa mẹ hay sữa công thức, chế độ chăm sóc, nội tiết tố và cơ địa riêng của từng sản phụ.
Do đó, chị em không nên quá lo lắng nếu chu kỳ đầu có thể không đều, bởi cơ thể cần thêm thời gian để cân bằng lại hoàn toàn.
1. Thời điểm xuất hiện kỳ kinh nguyệt đầu tiên sau khi sinh con
Kỳ kinh nguyệt đầu tiên sau sinh phụ thuộc lớn nhất vào việc mẹ có cho con bú sữa mẹ hay không.
Thời gian có lại kinh nguyệt sau khi sinh tùy thuộc vào phương pháp nuôi con của sản phụ. Đối với những người mẹ nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ, hormone prolactin được sản sinh nhiều nhằm kích thích tuyến sữa. Loại hormone này đồng thời đóng vai trò ức chế quá trình rụng trứng, khiến kinh nguyệt thường chưa xuất hiện cho đến khi trẻ cai sữa hoặc giảm đáng kể các cữ bú đêm.
Ngược lại, những người mẹ cho con bú bình hoàn toàn hoặc kết hợp bú mẹ và bú bình thường có kinh trở lại sớm hơn, đôi khi chỉ sau khoảng 5 tuần. Theo các nghiên cứu y khoa, hơn 2/3 số sản phụ không cho con bú sẽ có lại kinh nguyệt trong vòng 12 tuần đầu tiên.
2. Phân biệt sản dịch và kinh nguyệt
Trong những tuần đầu tiên sau khi sinh mổ hay sinh thường, cơ thể sẽ tiết ra một lượng dịch gọi là sản dịch. Sản dịch thường kéo dài từ 6 – 8 tuần, chuyển biến từ màu đỏ sậm kèm theo cục máu đông nhỏ sang màu hồng, nhạt dần rồi chuyển thành màu vàng hoặc trắng.
Trong giai đoạn này, sản phụ chỉ nên dùng băng vệ sinh chuyên dụng và tuyệt đối không dùng tampon hay đưa bất kỳ vật dụng nào vào âm đạo để tránh nguy cơ nhiễm trùng tử cung.
3. Khả năng mang thai sau khi sinh con
Nhiều bà mẹ lầm tưởng rằng việc chưa xuất hiện kinh nguyệt đồng nghĩa với việc vô sinh tạm thời trong giai đoạn cho con bú. Thực tế, buồng trứng vẫn có thể rụng trứng trở lại trước khi kỳ kinh đầu tiên xuất hiện. Do đó, nguy cơ mang thai ngoài ý muốn vẫn dao động từ 1 – 5% ngay cả khi chưa có kinh.
Các cặp đôi cần chủ động thảo luận và lựa chọn phương pháp tránh thai phù hợp nhằm đảm bảo khoảng cách mang thai an toàn cho sức khỏe của người mẹ.
4. Sự thay đổi của kinh nguyệt sau khi sinh con
Khi vòng kinh quay trở lại, tính chất của chu kỳ có thể thay đổi đáng kể so với thời điểm trước khi mang thai. Một số người gặp tình trạng lượng máu ra nhiều hơn, đau bụng kinh dữ dội hơn hoặc chu kỳ trở nên không đều do sự dao động nội tiết tố, nhất là khi vẫn đang duy trì việc cho con bú.
Ngược lại, một số trường hợp khác lại thấy chu kỳ nhẹ nhàng hơn nhờ cơ chế giãn nở của tử cung. Tuy nhiên, nếu sản phụ gặp hiện tượng ra máu cục lớn kéo dài liên tục trên một tuần, nên đến gặp bác sĩ sản phụ khoa để được thăm khám và tư vấn kịp thời.
5. Ảnh hưởng của kinh nguyệt sau khi sinh con đến nguồn sữa mẹ
Sự thay đổi nội tiết tố trong kỳ kinh nguyệt có thể tạo ra một số tác động tạm thời đến quá trình nuôi con bằng sữa mẹ. Trong khoảng thời gian từ lúc rụng trứng đến khi hành kinh, lượng sữa tiết ra có thể ít hơn một chút. Bên cạnh đó, mùi vị của sữa mẹ cũng có thể thay đổi nhẹ, khiến trẻ nhỏ đôi khi quấy khóc hoặc bứt rứt trong các cữ bú.
Các bà mẹ sau sinh cần bổ sung đầy đủ dưỡng chất vào chế độ ăn uống hằng ngày để duy trì chất lượng cũng như nguồn sữa ổn định.
BS. Nguyễn Tuấn Anh
