Bộ Tài chính ban hành thông tư hướng dẫn thi hành Luật Ngân sách nhà nước

Thông tư số 26/2026/TT-BTC quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành khoản 2 Điều 2, khoản 1 và khoản 4 Điều 4, Điều 18, khoản 4 Điều 19, khoản 4 và khoản 11 Điều 21, khoản 2 Điều 29, khoản 3 Điều 31, khoản 2 Điều 34, khoản 2 Điều 38 Nghị định số 73/2026/NĐ-CP ngày 10/3/2026 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Ngân sách nhà nước (Nghị định 73).

Đối tượng áp dụng là các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; các đơn vị sự nghiệp công lập; các tổ chức và cá nhân khác có liên quan đến ngân sách nhà nước (NSNN).

Ngân sách nhà nước được quản lý thống nhất, tập trung dân chủ, hiệu quả, tiết kiệm, công khai, minh bạch, công bằng; có phân công, phân cấp quản lý; gắn quyền hạn với trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước các cấp. Ảnh minh họa.

Nguồn thu, nhiệm vụ chi của ngân sách trung ương và ngân sách địa phương

Thông tư nêu rõ, nguồn thu của ngân sách trung ương (NSTW) gồm các khoản thu NSTW hưởng 100% (bao gồm cả khoản tiền chậm nộp theo quy định của Luật Quản lý thuế); các khoản thu phân chia và tỷ lệ phần trăm (%) phân chia giữa NSTW và ngân sách địa phương (bao gồm cả khoản tiền chậm nộp theo quy định của Luật Quản lý thuế).

Nhiệm vụ chi của NSTW gồm: chi đầu tư phát triển; chi dự trữ quốc gia; chi thường xuyên của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở trung ương được phân cấp trong các lĩnh vực; chi trả lãi, phí và chi phí phát sinh khác từ các khoản vay của Chính phủ theo quy định của Luật NSNN; chi viện trợ theo quy định của Chính phủ; chi cho vay theo quy định của Chính phủ; chi bổ sung quỹ dự trữ tài chính trung ương; chi chuyển nguồn của NSTW sang năm sau; chi bổ sung cân đối ngân sách, bổ sung có mục tiêu cho ngân sách địa phương.

Nguồn thu của ngân sách địa phương gồm: các khoản thu ngân sách địa phương hưởng 100% (bao gồm cả khoản tiền chậm nộp theo quy định của Luật Quản lý thuế); các khoản thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm (%) giữa NSTW và ngân sách địa phương theo quy định tại khoản 2 Điều 3 của Thông tư này và thu bổ sung cân đối ngân sách, bổ sung có mục tiêu từ NSTW.

Nhiệm vụ chi của ngân sách địa phương bao gồm: chi đầu tư phát triển; chi thường xuyên của các cơ quan, đơn vị ở địa phương được phân cấp trực tiếp quản lý trong các lĩnh vực; chi bổ sung quỹ dự trữ tài chính địa phương; chi viện trợ theo quy định của Chính phủ; chi cho vay theo quy định của Chính phủ; chi chuyển nguồn sang năm sau của ngân sách địa phương; chi bổ sung cân đối ngân sách, bổ sung có mục tiêu cho ngân sách cấp xã; chi hỗ trợ thực hiện một số nhiệm vụ quy định tại các điểm a, b và c khoản 5 Điều 9 của Luật NSNN.

Nguyên tắc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách các cấp ở địa phương

Theo Thông tư số 26/2026/TT-BTC, việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp xã thực hiện theo quy định tại Điều 9 và Điều 41 Luật NSNN.

Ngân sách cấp xã được phân cấp nguồn thu bảo đảm chủ động thực hiện nhiệm vụ chi được giao; khuyến khích tăng cường quản lý thu, chống thất thu. Nhiệm vụ chi gắn liền với vai trò quản lý của cấp chính quyền nào thì phân cấp cho ngân sách cấp đó thực hiện.

Bảo đảm tỷ lệ phần trăm (%) phân chia các khoản thu cho ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp xã bằng tỷ lệ phần trăm (%) phân chia của từng khoản thu ngân sách địa phương được hưởng (bao gồm các khoản thu ngân sách địa phương hưởng 100% và các khoản thu phân chia giữa NSTW và ngân sách địa phương).

Lập dự toán ngân sách nhà nước hằng năm

Việc lập dự toán thu NSNN tại các cơ quan thu ngân sách thực hiện theo quy định của Luật NSNN và Điều 12 Nghị định 73.

Cơ quan Thuế tỉnh, thành phố lập dự toán thu theo các mẫu biểu từ số 01 đến số 03; cơ quan Hải quan khu vực lập dự toán thu theo mẫu biểu số 04 Phụ lục I kèm theo Thông tư số 26/2026/TT-BTC.

Cơ quan, đơn vị được giao nhiệm vụ thu phí, lệ phí và các khoản thu khác lập dự toán thu từng loại phí, lệ phí và thu khác, chi tiết tổng số thu, số nộp ngân sách, số phí được để lại chi theo quy định của pháp luật, gửi đơn vị dự toán cấp trên trực tiếp để tổng hợp, gửi đơn vị dự toán cấp I (trường hợp đơn vị dự toán cấp trên trực tiếp không phải là đơn vị dự toán cấp I); đơn vị dự toán cấp I tổng hợp chung trong dự toán thu, chi ngân sách và gửi cơ quan thuế, cơ quan tài chính cùng cấp theo mẫu biểu số 6 Phụ lục I kèm theo Thông tư này.

Bộ Tài chính tổng hợp, lập dự toán NSNN và phương án phân bổ NSTW trình cấp có thẩm quyền quyết định theo quy định của Luật NSNN, quy định tại các điểm a, b khoản 1 Điều 14, điểm a khoản 5, các khoản 7, 8 Điều 15 Nghị định 73 và theo hệ thống mẫu biểu quy định tại Quy chế của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về lập, thẩm tra, quyết định dự toán NSNN, phương án phân bổ NSTW và phê chuẩn quyết toán NSNN.

Căn cứ nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ chi NSNN Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành, UBND cấp tỉnh trình HĐND cùng cấp quyết định nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ chi ngân sách ở địa phương để làm căn cứ cho các cơ quan, đơn vị trực thuộc và UBND cấp xã lập dự toán chi ngân sách, chỉ đạo Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan lập dự toán thu NSNN trên địa bàn, dự toán thu, chi ngân sách địa phương.

Cùng với đó, Thông tư quy định chi tiết về chấp hành NSNN; tổ chức thu – chi NSNN và chế độ báo cáo tình hình chấp hành ngân sách nhà nước.