Giảm thuế xăng dầu: Giải pháp tình thế kịp thời và nhân văn

Chiều 10/4, Quốc hội đã thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) đối với mặt hàng xăng, dầu và nhiên liệu bay.

Quyết sách tình thế kịp thời

Đại biểu Tạ Văn Hạ (đoàn Đà Nẵng) phát biểu.

Thống nhất cao với việc ban hành Nghị quyết, đại biểu Tạ Văn Hạ (đoàn Đà Nẵng) cho rằng trong bối cảnh thế giới đang diễn ra rất nhiều vấn đề phức tạp và khó lường, việc ban hành nghị quyết này là một giải pháp thiết thực nhằm bình ổn giá xăng dầu trong nước, đồng thời giảm thiểu các hệ lụy tiêu cực do đà tăng giá xăng dầu gây ra. Nhấn mạnh đây là một “nghị quyết mang tính giải quyết tình thế” rất phù hợp, đại biểu cũng tán thành việc áp dụng đến hết ngày 30/6/2026 như đề xuất của Chính phủ.

Cũng đồng tình với việc ban hành Nghị quyết, song đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP. Hồ Chí Minh) đề nghị Quốc hội cân nhắc kéo dài thời gian thực hiện chính sách giảm thuế cho đến hết năm 2026, hoặc ít nhất là đến ngày 30/9/2026. Bởi, theo đại biểu, dù dự thảo giao cho Thủ tướng Chính phủ quyền linh hoạt điều chỉnh, nhưng việc quy định mốc thời gian quá ngắn sẽ “chưa đảm bảo được tính ổn định về mặt tâm lý đối với doanh nghiệp và người dân”. Theo đại biểu, kể cả trong thời gian tới giá xăng dầu thế giới có hạ nhiệt nhờ các thỏa thuận quốc tế, thì Việt Nam cũng không vội điều chỉnh thuế để chia sẻ với doanh nghiệp và người dân.

Đại biểu lo về áp lực với ngân sách

Tranh luận lại quan điểm này, đại biểu Nguyễn Minh Sơn (đoàn Đồng Tháp) bày tỏ nhất trí chỉ áp dụng đến ngày 30/6/2026. Đại biểu phân tích, với mức giảm thu 7.300 tỷ đồng/tháng, chỉ trong 2,5 tháng ngân sách sẽ hụt 18.250 tỷ đồng. Nếu cộng thêm 8.000 tỷ đồng mà Thủ tướng vừa xử lý (tạm ứng cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu), tổng nguồn lực Nhà nước hỗ trợ và chịu hụt thu đã lên tới 26.250 tỷ đồng.

Như vậy, nếu kéo dài, Chính phủ sẽ phải đối mặt với khó khăn lớn trong cân đối tài khóa, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn vốn đầu tư phát triển, giải ngân đầu tư công, các chương trình an sinh xã hội, đồng thời tăng áp lực vay nợ công và tác động đến tăng trưởng dài hạn. Do đó, việc áp dụng đến 30/6/2026 và giao quyền cho Thủ tướng ban hành quyết định tùy tình hình thực tế là giải pháp giúp Chính phủ có dư địa điều hành, tính toán cân đối ngân sách.

Đại biểu Nguyễn Minh Sơn phát biểu

Đồng tình với đại biểu Sơn, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) nhận định chính sách miễn giảm thuế là vô cùng nhân văn và kịp thời. Tuy nhiên, ông cho rằng từ nay đến 30/6, có khả năng tình hình Trung Đông sẽ lắng dịu, giúp giá dầu bình ổn trở lại. Nếu giá đã ổn định mà vẫn tiếp tục miễn thuế đến cuối năm thì sẽ gây thất thu ngân sách rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh năm nay ngân sách đối mặt nhiều khó khăn.

Cũng bàn về tính linh hoạt, đại biểu Bùi Xuân Hải (Đoàn Hải Phòng) đề nghị bổ sung thẩm quyền linh hoạt hơn nữa cho Chính phủ tại khoản 2 Điều 4. Thay vì việc rút ngắn hay kéo dài phải áp dụng trọn gói cho cả 3 sắc thuế, ông đề nghị cho phép Thủ tướng căn cứ tình hình thực tiễn để “điều chỉnh rút ngắn hoặc kéo dài hiệu lực của nghị quyết này, hoặc là từng loại thuế được quy định tại Điều 1, Điều 2 và Điều 3”.

Đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia

Bên cạnh câu chuyện về thuế, các đại biểu cũng đưa ra nhiều kiến nghị về dài hạn. Đại biểu Tạ Văn Hạ đề nghị Chính phủ tập trung vào ba trụ cột năng lượng căn cơ gồm: tối ưu hóa năng lực sản xuất nội địa; xây dựng chiến lược dự trữ quốc gia đúng tầm; đẩy mạnh chuyển đổi năng lượng xanh.

Theo đại biểu, nếu hai nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn và Bình Sơn hoạt động tối đa 100% công suất, Việt Nam có thể đáp ứng tới 80% lượng xăng dầu nội địa. Do đó, cần phát huy tối đa công suất hai nhà máy này và khẩn trương đẩy nhanh dự án nâng cấp, mở rộng nhà máy Bình Sơn để có khả năng xử lý nguồn dầu thô. Về dự trữ quốc gia, đại biểu đề nghị tách bạch giữa dự trữ để sản xuất với dự trữ quốc gia. Hệ thống kho dự trữ phải độc lập với kho của doanh nghiệp.

Bổ sung thêm giải pháp tăng thu cho ngân sách, đại biểu Nguyễn Minh Sơn đề nghị Chính phủ cần tăng cường chống thất thu, vươn tầm khai thác các lĩnh vực mới như kinh tế số, đồng thời phải ưu tiên chi ngân sách thật hiệu quả vào các dự án hạ tầng có tính lan tỏa cao.

Lắng nghe và phản hồi các ý kiến của đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trân trọng cảm ơn và khẳng định Chính phủ sẽ tiếp thu đầy đủ, thấu đáo các góp ý đầy trách nhiệm của các đại biểu. Về thời gian hiệu lực của Nghị quyết, Bộ trưởng khẳng định sẽ tổng hợp, nghiên cứu kỹ lưỡng các luồng ý kiến để báo cáo lại Chính phủ và cơ quan thẩm định.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu tại Quốc hội.

Đối với an ninh năng lượng, Bộ trưởng nhấn mạnh, các chiến lược về tăng công suất sản xuất nội địa, nâng tỷ lệ nội địa hóa nhiên liệu, xây dựng kho dự trữ chiến lược và kiểm soát lạm phát đều đã được tích hợp đầy đủ, toàn diện trong bài phát biểu định hướng kế hoạch kinh tế – xã hội 5 năm của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng.

Đối với yêu cầu về việc cân đối ngân sách, tăng cường hiệu quả chi tiêu như đại biểu Nguyễn Minh Sơn đề cập, Bộ trưởng làm rõ, kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm, cũng như các vấn đề vay trả nợ công, đầu tư công trung hạn đều đã quán triệt tinh thần này.

Một điểm mới đột phá của kế hoạch đầu tư công trung hạn kỳ này, được cụ thể hóa từ Nghị quyết Đại hội 14, là “mỗi một công trình, dự án được bố trí phải tính đến hiệu quả kinh tế – xã hội của từng chương trình, dự án”, Bộ trưởng cho hay.