Cải cách triệt để, mở đường cho kinh tế tăng tốc

Tiết kiệm khoảng 23.000 tỷ đồng chi phí tuân thủ mỗi năm

Kể từ ngày 29/4 đến nay, Chính phủ đã ban hành 11 nghị quyết bãi bỏ 56 ngành, nghề; sửa đổi 14 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. 11 nghị quyết này cùng với thông tư của các Bộ đã phân cấp 321 thủ tục hành chính từ Trung ương về địa phương, cắt giảm 697 thủ tục hành chính và 1.754 điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa 704 thủ tục hành chính.

Kết quả của chiến dịch này mang lại những giá trị kinh tế lượng hóa được: cắt giảm tới 53% thời gian thực hiện và 54,6% chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp so với năm 2024. Chỉ tính riêng 11 nghị quyết vừa ban hành, nền kinh tế đã tiết kiệm được khoảng 23 nghìn tỷ đồng chi phí tuân thủ mỗi năm. Những nỗ lực này đã giúp hiện thực hóa các chỉ tiêu cốt lõi theo Kết luận số 18-KL/TW, đưa quy mô thủ tục hành chính cấp Trung ương thu hẹp về mức mục tiêu là 27%.

Nguồn: Chinhphu.vn. Đồ họa: Phương Anh

Nếu ví nền kinh tế như một cơ thể sống, thì hệ thống thủ tục hành chính chính là tốc độ bơm máu của hệ tuần hoàn. Một nền kinh tế đặt mục tiêu phát triển với tốc độ cao, vươn tới những con số tăng trưởng ấn tượng, không thể tiếp tục vận hành bằng những quy trình kéo dài và những tầng nấc xin – cho làm trì trệ hoạt động kinh tế, làm nguội lạnh tinh thần kinh doanh.

Tại Lễ ra mắt Chính phủ nhiệm kỳ 2026 – 2031, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh: “Tăng trưởng 2 con số không phải bằng mệnh lệnh hành chính hay mở rộng đầu tư quá mức mà phải dựa trên cải cách mạnh mẽ thể chế…” và phải “xem xét tiếp tục bỏ bớt thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh”. Trong bối cảnh kinh tế số và chuỗi cung ứng toàn cầu hiện nay, rào cản lớn nhất đối với sự phát triển nhiều khi không phải là thiếu vốn hay thiếu thị trường, mà nằm ở chính tốc độ vận hành của bộ máy quản lý.

Một quy trình xin phép kéo dài vài tháng có thể làm lỡ cả cơ hội đầu tư, và một thủ tục chậm vài tuần có thể khiến doanh nghiệp đánh mất đơn hàng. Khi chi phí tuân thủ quá lớn và doanh nghiệp phải hao tổn nguồn lực chỉ để thực hiện các thủ tục, thì nền kinh tế sẽ bị kéo chậm lại và mất đi động lực phát triển. Do đó, gỡ bỏ các rào cản thủ tục là yêu cầu sống còn.

Chuyển đổi mạnh mẽ từ tiền kiểm sang hậu kiểm

Thực tế, ý nghĩa lớn nhất của Nghị quyết 66.18 không chỉ dừng lại ở số lượng thủ tục bị bãi bỏ, mà là sự thay đổi triệt để về triết lý quản trị quốc gia. Đó là sự chuyển đổi mạnh mẽ từ “tiền kiểm” (kiểm soát đầu vào qua giấy phép) sang “hậu kiểm” (quản lý rủi ro, giám sát qua dữ liệu và tiêu chuẩn), từ quản lý giấy tờ sang quản lý dữ liệu, từ kiểm soát hành vi sang quản trị rủi ro.

Trong mô hình cũ, Nhà nước cố gắng kiểm soát mọi thứ ngay từ đầu qua việc bắt buộc doanh nghiệp “xin phép”, khiến bộ máy quản lý trở thành lực cản. Với mô hình quản trị hiện đại đang được định hình, Nhà nước không yêu cầu cung cấp lại các thông tin đã được số hóa mà đẩy mạnh giải quyết thủ tục trên môi trường điện tử; Nhà nước không ôm đồm quản lý, mà thiết lập chuẩn mực rõ ràng, giám sát rủi ro và xử lý vi phạm.

Sự thay đổi này cũng đi kèm với kỷ luật hành chính nghiêm ngặt. Thủ tướng Chính phủ nghiêm cấm các bộ, ngành, địa phương quy định thêm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh hoặc ban hành các biện pháp quản lý khác làm tăng chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp sau khi đã bãi bỏ, đơn giản hóa. Bởi trên thực tế, không ít lần cải cách trước đây từng xuất hiện tình trạng “cắt chỗ này, mọc chỗ khác”; bãi bỏ giấy phép nhưng lại phát sinh các thủ tục thay thế dưới dạng quy chuẩn, xác nhận hoặc hồ sơ mới.

Xây dựng niềm tin thể chế từ những cải cách khó khăn nhất

Đặc biệt, trong lần cắt giảm này, Chính phủ không chọn bắt đầu từ những lĩnh vực dễ, mà hướng thẳng vào những “vùng lõi”, những lĩnh vực nhạy cảm của nền kinh tế như xăng dầu, điện lực, tài chính, dữ liệu, hoá chất… Đây là những lĩnh vực vừa nhạy cảm, vừa phức tạp, vừa ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ lưu thông của toàn bộ nền kinh tế. Điều này phản ánh một chuyển động sâu hơn: cải cách đang bắt đầu đi vào những nơi khó nhất và qua đó, cải cách tốc độ vận hành của nền kinh tế, và cải cách năng lực phát triển quốc gia. Việc dám cắt giảm rào cản ở những nơi từng có xu hướng quản lý thắt chặt cho thấy một quyết tâm chính trị mạnh mẽ.

Đồng thời, để khuyến khích tinh thần dấn thân vì mục đích chung, Nghị quyết quy định người đứng đầu cơ quan, đơn vị, người tham gia xây dựng Nghị quyết này và tham gia xử lý khó khăn, vướng mắc theo cơ chế đặc biệt quy định tại Nghị quyết này được xem xét loại trừ, miễn trách nhiệm trong trường hợp đã tuân thủ đầy đủ các quy trình, quy định liên quan và không vụ lợi trong quá trình thực hiện nhiệm vụ nhưng vẫn xảy ra thiệt hại.

Tất cả những nỗ lực này đang hướng tới một mục tiêu lớn là củng cố niềm tin thể chế. Doanh nghiệp không chỉ cần ưu đãi, họ cần một môi trường kinh doanh minh bạch, có thể dự đoán được, với thủ tục rõ ràng và chi phí thấp. Khi doanh nghiệp cảm nhận được cơ quan quản lý đồng hành hơn, họ sẽ dồn lực đầu tư dài hạn, tạo ra nền tảng vững chắc cho tăng trưởng.

Thể chế chỉ thực sự có giá trị khi người dân và doanh nghiệp cảm nhận được sự thay đổi tích cực trong đời sống hằng ngày. Với “chiến dịch” cải cách này của Chính phủ, bộ máy hành chính đang được tối ưu hóa để không còn là rào cản, mà chính thức trở thành “động cơ” đẩy nhanh guồng quay kinh tế, tạo lực đẩy để Việt Nam bứt tốc, chinh phục những mục tiêu tăng trưởng cao trong kỷ nguyên mới.