Tại hội thảo “Thị trường chứng khoán 2026 – Chu kỳ tăng trưởng mới – Cơ hội từ phân hóa và chất lượng tăng trưởng” do Chứng khoán Nhất Việt (VFS) tổ chức mới đây, bà Đỗ Hồng Vân – Trưởng phòng Phân tích FiinGroup cho rằng, bức tranh lợi nhuận của toàn thị trường trong năm 2026 sẽ đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với diễn biến thị trường chứng khoán.
Theo bà Vân, nếu nhìn theo các pha của chu kỳ thị trường kể từ năm 2022 đến nay, thị trường đã trải qua ba giai đoạn cơ bản gồm thất vọng, kỳ vọng tăng trưởng và lạc quan. Tuy nhiên, pha lạc quan thực sự vẫn chưa xuất hiện.
Trong giai đoạn thất vọng, lo ngại suy thoái khiến định giá thị trường suy giảm mạnh, kéo VN-Index giảm khoảng 40% trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 11/2022. Sau đó, thị trường bước sang pha kỳ vọng, khi VN-Index tăng tới 109%, được hỗ trợ bởi sự mở rộng định giá khoảng 79% và tăng trưởng lợi nhuận gần 36%.
“Ở thời điểm hiện tại, thị trường đang có nhiều đặc điểm của pha tăng trưởng. Chỉ số tăng không quá mạnh, định giá không còn là động lực chính, trong khi lợi nhuận doanh nghiệp tăng nhưng tốc độ không còn quá cao”, bà Vân nhận định.
Theo chuyên gia của FiinGroup, phần lớn hiệu suất của thị trường thường đến từ giai đoạn kỳ vọng lợi nhuận hồi phục mạnh, thay vì giai đoạn lợi nhuận thực sự tăng trưởng cao. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, dư địa để thị trường tiếp tục được tái định giá không còn nhiều.
Dữ liệu cho thấy P/E toàn thị trường hiện quanh mức 14 lần, trong khi P/E forward khoảng 12,3 lần. Điều này cho thấy mức độ mở rộng định giá không còn quá hấp dẫn như các giai đoạn trước. Vì vậy, trong pha tăng trưởng hiện tại, yếu tố then chốt cần theo dõi sẽ là tốc độ tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp cũng như toàn thị trường.
Bà Vân cho biết, nhóm tài chính – vốn là động lực dẫn dắt tăng trưởng lợi nhuận của thị trường trong nhiều năm hiện đang bước vào giai đoạn tăng trưởng chậm lại. Ngành chứng khoán chịu áp lực khi thanh khoản thị trường suy giảm, trong khi ngành ngân hàng đối mặt với áp lực co hẹp NIM và tăng trưởng tín dụng không còn duy trì được tốc độ cao như năm 2025.
Khi đánh giá tổng thể xem liệu các triển vọng lợi nhuận này đã được phản ánh vào giá hay chưa, chuyên gia nhận thấy mức định giá hiện tại của nhiều ngành như bất động sản hay ngân hàng đã vượt xa mức trung bình 5 năm và không còn thực sự hấp dẫn.
“Ở mức định giá hiện tại, triển vọng lợi nhuận của các ngành không thực sự quá hấp dẫn để có thể tạo ra một câu chuyện tái định giá (re−rating) ở cấp độ ngành. Xét về mặt đầu tư, tôi chưa thấy một ngành nào đủ sức đóng vai trò dẫn dắt thị trường trong năm 2026 này”, bà Vân nhận định.
“Câu chuyện” của loạt cổ phiếu trong nửa cuối năm
Trong một bối cảnh dòng tiền vĩ mô và định giá ngành đều hạn chế, dòng tiền trên thị trường sẽ không giải ngân dàn trải mà tập trung tìm kiếm cơ hội ở cấp độ từng doanh nghiệp riêng lẻ. Đây là những cổ phiếu có câu chuyện riêng để tạo ra động lực tái định giá, ví dụ như câu chuyện tái cấu trúc doanh nghiệp, hoạt động IPO, thoái vốn công ty con, hoặc phát hành tăng vốn cho cổ đông chiến lược để củng cố bộ đệm vốn đang mỏng đi.
Trong nhóm ngân hàng, nhiều doanh nghiệp đang theo đuổi các kế hoạch tăng vốn nhằm củng cố năng lực tài chính và đáp ứng yêu cầu tăng trưởng trong chu kỳ mới. ABB được kỳ vọng từ thương vụ bán công ty con, trong khi HDB nổi bật với kế hoạch IPO HD Saison và HD Securities. MBB, SHB, VCB và VPB đều có các phương án phát hành tăng vốn hoặc chào bán riêng lẻ, còn SHS, MBS và VDS cũng đang triển khai các kế hoạch tăng vốn nhằm mở rộng quy mô hoạt động.
Ở nhóm doanh nghiệp ngoài tài chính, một số câu chuyện đáng chú ý gồm DPR với kế hoạch chuyển đổi đất cao su sang khu công nghiệp, ghi nhận đền bù đất và cho thuê tại Khu công nghiệp Bắc Đồng Phú giai đoạn 2. GMD được kỳ vọng từ quá trình tái cấu trúc hợp tác chiến lược với CJ Logistics. HAG có kế hoạch niêm yết công ty con, trong khi HNG dự kiến bán 20% vốn cho đối tác chiến lược để phục vụ quá trình tái cơ cấu toàn diện.
Đối với nhóm tiêu dùng – bán lẻ, MSN được chú ý nhờ kế hoạch IPO WinCommerce, còn MWG sở hữu câu chuyện IPO Bách Hóa Xanh. Theo bà Vân, đây đều là những doanh nghiệp có khả năng tạo ra chất xúc tác riêng trong bối cảnh triển vọng tăng trưởng lợi nhuận toàn thị trường đang chậm lại.
