Tuổi 30 từng được kỳ vọng là cột mốc sẽ tìm thấy sự ổn định trong sự nghiệp. Nhưng, đây lại là lúc mà nhiều người lại bắt đầu thấy hoang mang nhiều nhất.

Nộp CV 10 chỗ nhưng chỉ nhận về vài cái lắc đầu vì… “nhiều tuổi thế này không phù hợp vị trí này đâu”, “em có nghĩ đến việc sinh con thứ 2 không”, “khi con ốm, có ai chăm con cho em không” , đi kèm với đó là những câu hỏi về khả năng gắn bó lâu dài, lộ trình phát triển bản thân, áp lực của vị trí đang ứng tuyển. Và khi đã có kinh nghiệm đi làm 10 năm, muốn chuyển sang một lĩnh vực mới cũng không dễ.

Sau nhiều năm đi làm, không ít người bắt đầu cảm thấy chông chênh khi nhận ra kinh nghiệm chưa chắc đã là điều được ưu tiên nhất.

Rồi tất cả dần có chung một cảm giác: Mọi thứ dường như khó khăn hơn sau tuổi 30.

Khi 10 năm kinh nghiệm, dự định kết hôn, sinh con cũng trở thành tiêu chí bị “soi” lúc phỏng vấn

Thúy Trần (35 tuổi, TP.HCM) làm digital marketing và content gần 10 năm, từng phụ trách nhiều campaign cho các thương hiệu thời trang và mỹ phẩm. Đầu năm nay, công ty cắt giảm nhân sự, cô nằm trong danh sách phải nghỉ việc sau 4 năm gắn bó.

Sốc chứ. Nhưng vì đang chưa có kế hoạch kết hôn và cũng đã có nhà riêng ở TP.HCM (dù vẫn đang trả góp), cô cho phép bản thân nghỉ ngơi đúng 1 tháng trước khi lao ngay trở lại thị trường lao động.

Đọc không ít những câu chuyện trên “thành phố sợi chỉ” về nỗi khó khăn khi xin việc sau tuổi 30, nên Thúy Trần cũng rút được kha khá kinh nghiệm cho bản thân để sẵn sàng bước vào hành trình mới, nắm trong tay là nhiều kinh nghiệm trong ngành.

Cô bắt đầu sửa CV, đầu tư ảnh profile chuyên nghiệp, học thêm Google Analytics, Meta Blueprint và cả AI tools để cập nhật kỹ năng mới. Bước tiếp theo là chọn lọc thật kỹ “địa chỉ” rồi mới “apply”.

Thế nhưng, thực tế lúc đi phỏng vấn lại trái ngược, thứ khiến Thúy Trần tự tin – kinh nghiệm giờ đây lại trở thành “điểm yếu” vì tuổi tác.

“Mình từng nghĩ lợi thế rõ nhất của mình là kinh nghiệm. Mình xử lý được khủng hoảng, biết cách làm campaign tiết kiệm ngân sách, biết cả team làm sao cho hiệu quả. Nhiều chỗ phỏng vấn mình trả lời rất chắc vì từng trải qua thật. Và rồi nó trở thành điểm trừ. Công ty bây giờ thích người trẻ, ít đặc nặng vấn đề lương, làm được nhiều việc, chịu áp lực cao. Này là cảm nhận từ phía mình thôi nhé, hoặc từ trong lĩnh vực mình đang làm, chứ bên tuyển dụng họ không nói thẳng.

Có một hôm phỏng vấn ở một công ty startup thương mại điện tử cách đây hơn 1 tháng. Mình vào vòng 2, phỏng vấn với CEO. Vị trí này cần phải đi công tác khá nhiều. Anh ta nhìn CV rồi hỏi luôn: ‘Bạn nghĩ sẽ gắn bó bao lâu với công ty nếu bạn kết hôn và sinh con?’. Trước đó khi hỏi về chuyện lập gia đình tôi có nói đã có người yêu 7 năm và nhấn mạnh chưa có ý định kết hôn trong 5 năm tới.

Lúc đó mình cảm thấy bị khó chịu luôn ấy, và chỉ muốn im lặng nhưng cũng trả lời là: “Em nghĩ công việc và cuộc sống cá nhân có thể cân bằng được ạ”, Thúy Trần chia sẻ.

Có thời điểm, cô chấp nhận apply vào những vị trí thấp hơn kinh nghiệm thật của mình, đồng nghĩa với việc giảm kỳ vọng lương để tăng cơ hội được nhận. Nhưng ngay cả như vậy, không ít nơi vẫn từ chối vì cho rằng hồ sơ của cô “quá nhiều kinh nghiệm” và sẽ khó gắn bó lâu dài.

“Nhiều nơi nhìn CV xong lại bảo kiểu: ‘Profile này của chị mà xin vào vị trí này thì không hợp á, kinh nghiệm này phải làm vị trí cao hơn’. Có cảm giác mình đứng ở giữa, ứng tuyển vị trí cao thì bị đánh giá là lớn tuổi, còn apply vị trí thấp hơn thì lại bị chê dư kinh nghiệm”, chị kể.

Không chỉ những người độc thân mới chịu áp lực tuổi tác. Với nhiều phụ nữ đã có gia đình hoặc có con, hành trình quay lại thị trường lao động cũng chật vật không kém.

Ngọc Khánh (36 tuổi, Hà Nội) tốt nghiệp ngành tài chính ngân hàng nhưng sau đó chuyển sang kinh doanh tự do. Cô lập gia đình, sinh hai con và gần như ở nhà chăm sóc gia đình suốt gần 10 năm qua.

Sau biến cố kinh doanh thua lỗ, cô quyết định quay lại thị trường lao động.

Và cũng giống như Thúy Trần, Ngọc Khánh không còn giữ tâm thế chỗ nào cũng nộp CV, nơi đâu cũng mạnh dạn thử sức như thuở mới ra trường mà thay vào đó là quan tâm nhiều đến sự ổn định, môi trường phù hợp và cân bằng với gia đình và con cái. Cô chia sẻ: “Về chuẩn bị thì mình cũng cập nhật lại công việc thực tế, tìm hiểu yêu cầu của vị trí mình muốn xin, đồng thời cân nhắc những gì bản thân đã làm trong thời gian kinh doanh và chăm con để tìm công việc phù hợp, chứ không còn đặt nặng chuyện bằng cấp hay CV đẹp nữa. Kỳ vọng cũng khác, mình ưu tiên nơi có thể gắn bó lâu dài và phát triển bền vững”.

Song, thực tế khiến Ngọc Khánh nhiều lần đi xin việc về mà phải bật khóc.

Thứ đầu tiên Ngọc Khánh thiếu chính là kinh nghiệm. Dù từng kinh doanh TMĐT, cô vẫn gặp khó khi nhà tuyển dụng không đánh giá cao quãng thời gian này vì không có công ty hay chức danh cụ thể để xác nhận. Bên cạnh đó còn là hàng loạt rào cản khác như tuổi tác, đã lập gia đình hay có hai con nhỏ.

“Nhiều nhà tuyển dụng cũng nhìn vào sẽ nghĩ ‘ở nhà chăm con’ hay ‘tự kinh doanh’ là khoảng thời gian trống. Nhưng thực tế mình vẫn làm việc, vẫn học hỏi và xoay xở mỗi ngày. Chỉ là những kinh nghiệm đó không dễ thể hiện bằng giấy tờ hay chức danh công việc thôi. Trong khi với mình, đó lại là quãng thời gian va chạm và học được rất nhiều thứ”, Ngọc Khánh chia sẻ.

Ngoài phần kinh nghiệm khó được công nhận, tuổi tác cũng trở thành một rào cản vô hình với Ngọc Khánh trong hành trình quay lại thị trường lao động. Cô cho rằng nhiều nhà tuyển dụng vẫn có tâm lý e ngại những ứng viên ngoài 30 hay U40 sẽ chậm hơn, khó cập nhật xu hướng hoặc công nghệ mới so với người trẻ.

“Nhiều khi nhà tuyển dụng chỉ mới nhìn vào tuổi trên CV thôi là đã e ngại rồi. Có lần mình inbox trao đổi và phỏng vấn online trước, mọi thứ đều khá ổn. Nhưng đến khi biết tuổi thật thì phía tuyển dụng lại bắt đầu lăn tăn, họ sợ mình vướng bận con cái, gia đình nên không thể toàn tâm cho công việc hay gắn bó lâu dài được.

Có lần khác mình ứng tuyển vào một vị trí khá sát với công việc và kinh nghiệm từng làm suốt nhiều năm. Nhưng sau khi trao đổi, phía tuyển dụng lại nói kiểu: ‘Chị nhiều tuổi rồi, chắc phù hợp làm nhân viên kiểm kho hơn, chị có muốn làm không?’. Lúc đó mình buồn thật sự vì cảm giác những gì bản thân từng cố gắng và tích lũy suốt nhiều năm chưa được nhìn nhận đúng” , cô nói.

30 tuổi không già, nhưng với nhiều người, đó lại là thời điểm họ bắt đầu nhận ra mình không còn là lựa chọn ưu tiên trên thị trường lao động nữa.

Áp lực nhất ở tuổi này không hẳn là tìm việc, mà là cảm giác mình đang chậm hơn

Sau nhiều lần gửi CV không phản hồi, nhiều người ngoài 30 bắt đầu rơi vào cảm giác hoang mang về chính năng lực của bản thân. Điều khiến họ mệt không hẳn là thất nghiệp, mà là cảm giác mọi thứ từng rất chắc chắn bỗng trở nên chông chênh. Công việc cũ không còn ổn định, thị trường thay đổi quá nhanh, còn bản thân thì liên tục phải chạy để không bị bỏ lại phía sau.

Thúy Trần thừa nhận có giai đoạn cô cảm thấy mọi thứ như dừng lại sau tuổi 30. Không còn sự tự tin như trước, mỗi lần trượt phỏng vấn đều khiến cô tự hỏi liệu mình có đang dần trở nên “lỗi thời”. Đó cũng là lý do cô bắt đầu học thêm AI tools để hỗ trợ công việc content và marketing. Việc học bây giờ không còn đơn thuần vì thích nữa, mà là để giữ cho bản thân không bị đào thải.

Khi mà ngay cả những vị trí từng được xem là “an toàn” có thể bị cắt giảm chỉ sau vài tháng. Những kỹ năng từng là lợi thế vài năm trước giờ đã phải liên tục cập nhật. Thậm chí, nhiều người còn có cảm giác mình đang phải cạnh tranh với chính phiên bản trẻ hơn của mình ngày trước: nhiều năng lượng hơn, linh hoạt hơn và sẵn sàng làm việc với mức lương thấp hơn.

Không ít người bắt đầu tự thu nhỏ bản thân sau những lần bị từ chối. Có người sửa CV liên tục để “trẻ” hơn, có người chủ động giảm kỳ vọng lương, có người cố giấu bớt số năm kinh nghiệm vì sợ bị đánh giá là quá tuổi hoặc khó hòa nhập với môi trường mới.

“Cú sốc lớn nhất sau tuổi 30 không phải việc bị layoff, mà là cảm giác lần đầu tiên phải tự nghi ngờ chính mình sau gần 10 năm đi làm.

Có những hôm vừa nhận mail từ chối, mình lại lên mạng tìm thêm khóa học mới, cập nhật AI tools, học thêm Google Analytics hay Meta Blueprint vì sợ bản thân bị bỏ lại quá xa.

Rồi bản thân cũng phải liên tục “chứng minh” mình vẫn còn theo kịp. Mình cũng chấp nhận giảm lương, giảm vị trí hoặc bắt đầu lại từ đầu chỉ để có thêm cơ hội ở lại thị trường lao động” , Thúy Trần chia sẻ.

Còn với Ngọc Khánh, sau thời gian dài ở nhà, cô cũng từng loay hoay vì cảm thấy mình chậm hơn nhiều so với thị trường hiện tại. Nhưng thay vì đứng yên, chị chọn học thêm edit video, học tiếng Trung và cố gắng cập nhật từng chút một. “Ở tuổi này sẽ áp lực hơn thật, đôi khi còn tự ti vì thấy bản thân chậm hơn người trẻ. Nhưng chỉ cần mình vẫn cố gắng học, cố gắng thay đổi từng chút thì mọi thứ rồi sẽ ổn thôi” , cô tâm sự.

Và điều bất ngờ là công việc hiện tại của Ngọc Khánh lại đến từ chính lớp học tiếng Trung mà cô đăng ký chỉ vì sở thích.

Ngọc Khánh chia sẻ: “Tìm việc sau tuổi 30 thì mình nghĩ đừng để bản thân đứng yên quá lâu. Mỗi người nên cố gắng học thêm một vài kỹ năng mới, vừa để cập nhật bản thân vừa giúp mình có thêm cơ hội. Ví dụ như mình chọn học edit video vì đó là đam mê, còn học tiếng Trung vì sở thích. Không ngờ mình quen được chị sếp mình ở lớp tiếng trung nên tìm được công việc hiện tại – nhân viên văn phòng.

Mình nghĩ ở tuổi này sẽ áp lực hơn thật, đôi khi còn tự ti vì thấy bản thân chậm hơn người trẻ. Nhưng chỉ cần mình vẫn cố gắng học, cố gắng thay đổi từng chút thì mọi thứ rồi sẽ ổn thôi. Quan trọng nhất là đừng nản và đừng tự giới hạn bản thân vì tuổi tác”.

Có lẽ, nỗi sợ lớn nhất sau tuổi 30 không nằm ở chuyện thất nghiệp. Mà là cảm giác bản thân dần bị đo giá trị bằng tuổi tác, bằng tốc độ hay khả năng “theo trend” thay vì những gì đã trải qua. Cảm giác bản thân phải liên tục chứng minh mình vẫn còn “phù hợp” với thị trường lao động đang thay đổi quá nhanh.

Kinh nghiệm từng là lợi thế, nhưng ở một thời điểm nào đó lại dễ trở thành áp lực. Người đã lập gia đình bị lo sẽ vướng bận con cái. Người độc thân lại bị hỏi kế hoạch kết hôn, sinh con. Người từng kinh doanh tự do hay nghỉ ở nhà chăm con nhiều năm cũng phải loay hoay tìm cách biến những trải nghiệm đó thành thứ có thể ghi được vào CV.

Giữa rất nhiều lần bị từ chối, vẫn có không ít người ngoài 30 đang chọn cách thích nghi thay vì đứng yên. Người học thêm kỹ năng mới, người chấp nhận bắt đầu lại, người đi chậm hơn một chút để tìm công việc phù hợp hơn với mình.