Hợp tác tài chính Việt Nam – Lào: Từ nền tảng vững chắc đến chiến lược tầm cao mới

Quả ngọt từ một giai đoạn thực chất

Nhìn lại chặng đường 5 năm vừa qua, ngành Tài chính hai nước Việt Nam và Lào đã triển khai các cam kết trong một bối cảnh quốc tế và khu vực có nhiều biến động phức tạp. Tuy nhiên, nhờ vào sự đồng lòng và mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2021 – 2025 đã đạt được những kết quả rất đáng ghi nhận, tạo nên một hình mẫu tiêu biểu trong hợp tác công vụ quốc tế.

Đối với bất kỳ quốc gia nào, hệ thống luật pháp và cơ chế chính sách tài chính luôn đóng vai trò là “khung xương” quyết định sự ổn định vĩ mô. Ý thức rõ điều này, trong 5 năm qua, Bộ Tài chính Việt Nam đã đặt ưu tiên cao vào việc hỗ trợ Bộ Tài chính Lào nghiên cứu, bổ sung và hoàn thiện các cơ chế, chính sách cũng như khuôn khổ pháp lý về quản lý tài chính công.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Việt Nam và Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Tài chính Lào trao Thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026 – 2030 dưới sự chứng kiến của Thủ tướng Chính phủ hai nước. Ảnh: Đức Minh

Việc hỗ trợ không chỉ dừng lại ở mặt lý thuyết. Thông qua các buổi thảo luận chuyên sâu, tư vấn chính sách trực tiếp và hỗ trợ chuyên môn liên tục, năng lực thực thi và xây dựng luật pháp của đội ngũ cán bộ tài chính Lào đã từng bước được cải thiện rõ rệt.

Các hoạt động này đã bám sát nhu cầu cải cách nội tại của Bộ Tài chính Lào, tạo tiền đề vững chắc cho việc hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế khu vực và thế giới. Hệ thống thể chế tài chính được củng cố vững chắc chính là chìa khóa giúp Lào gia tăng khả năng tự chủ ngân sách, tối ưu hóa các nguồn lực quốc gia và tạo ra môi trường đầu tư minh bạch, hấp dẫn hơn đối với các đối tác quốc tế.

Một thể chế tốt chỉ có thể vận hành hiệu quả khi có một đội ngũ nhân sự đủ tầm. Do đó, công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực luôn được xem là một trong những trụ cột then chốt, bền vững nhất của chương trình hợp tác giữa hai nước.

Hai Bộ Tài chính Việt Nam và Lào đã duy trì một tần suất dày đặc các hoạt động tập huấn chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm thực tế và học tập thực địa. Các khóa học ngắn hạn và dài hạn được thiết kế bài bản, cập nhật liên tục các xu hướng quản lý tài chính hiện đại.

Phương thức hợp tác này không chỉ nâng cao kỹ năng quản lý, trình độ chuyên môn và năng lực hành chính cho đội ngũ cán bộ tài chính Lào. Ở một khía cạnh sâu sắc hơn, quá trình cùng học tập, cùng làm việc đã tạo điều kiện lý tưởng để cán bộ hai nước tăng cường sự thấu hiểu, gắn kết và xây dựng mối quan hệ đồng nghiệp thân thiết. Đây là giá trị vô hình nhưng có sức sống lâu bền theo thời gian.

Song song với các yếu tố “vô hình” như thể chế và con người, Bộ Tài chính Việt Nam cũng đặc biệt quan tâm đến việc hiện thực hóa sự hỗ trợ thông qua các nguồn lực vật chất cụ thể.

Bộ Tài chính Việt Nam đã hỗ trợ đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị làm việc và giảng dạy cho một số đơn vị trọng điểm trực thuộc Bộ Tài chính Lào. Sự hỗ trợ này được tính toán kỹ lưỡng dựa trên nhu cầu thực tế của từng đơn vị, giúp cải thiện đáng kể điều kiện làm việc thực tế và nâng cao hiệu suất hành chính của nước bạn.

Một trong những yếu tố quyết định thành công của giai đoạn 2021 – 2025 là việc duy trì hiệu quả cơ chế trao đổi đoàn và tiếp xúc thường xuyên ở cấp lãnh đạo. Việc trao đổi đoàn cấp cao kết hợp cùng sự hiện diện của các chuyên gia tư vấn giàu kinh nghiệm đã giúp hai bên kịp thời tháo gỡ khó khăn, chia sẻ các góc nhìn mang tính chiến lược và đồng thuận nhanh chóng trong việc xử lý các vấn đề phát sinh mang lợi ích chung.

Chuyển dịch trọng tâm sang chất lượng cao và công nghệ

Bước vào giai đoạn 2026 – 2030, bối cảnh kinh tế toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ với sự lên ngôi của kinh tế số, công nghệ AI và xu hướng chuyển đổi xanh. Mối quan hệ hợp tác giữa hai Bộ Tài chính không nằm ngoài dòng chảy đó và tiếp tục được xác định là một trong những biểu tượng, nội dung hợp tác chiến lược, cốt lõi giữa hai Chính phủ.

Thỏa thuận hợp tác vừa được Bộ trưởng Bộ Tài chính Việt Nam Ngô Văn Tuấn và Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Tài chính Lào Santiphab Phomvihane ký kết tại Hà Nội không chỉ là sự tiếp nối, mà là một bước chuyển dịch quan trọng về chất. Khẩu hiệu hành động lúc này là “có trọng tâm, trọng điểm, hiệu quả và triệt để tiết kiệm”.

Mục tiêu cốt lõi của thỏa thuận hợp tác trong 5 năm tới đã được định vị rất rõ ràng: Tiếp tục đồng hành, hỗ trợ Bộ Tài chính Lào nâng cao năng lực toàn diện trong quản lý tài chính công. Sự hỗ trợ này hướng tới mục đích tối thượng là phục vụ hiệu quả cho chiến lược phát triển kinh tế – xã hội bền vững và tăng tốc tiến trình hội nhập quốc tế của Lào, đồng thời làm sâu sắc hơn nữa tình đoàn kết gắn bó truyền thống giữa hai quốc gia.

Để hiện thực hóa mục tiêu lớn này, chương trình hợp tác giai đoạn 2026 – 2030 sẽ không dàn trải mà tập trung nguồn lực vào 5 mũi nhọn ưu tiên chiến lược dưới đây: Nâng cao năng lực thể chế (tư vấn, hoàn thiện chính sách tài chính, xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật tài chính công); Hỗ trợ nâng cao chất lượng nguồn nhân lực (tập trung đào tạo chiều sâu, bồi dưỡng kỹ năng quản lý vĩ mô, đào tạo chuyên gia tài chính đầu ngành.); Hiện đại hóa và công nghệ (đầu tư cơ sở vật chất gắn liền với chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý thuế, hải quan, ngân sách); Cơ chế chuyên gia sâu (tăng cường phái cử chuyên gia giỏi, tư vấn trực tiếp theo từng chuyên đề, bài toán kinh tế cụ thể của Lào); Mở rộng hợp tác cấp cơ sở (thúc đẩy giao lưu, liên kết, trao đổi nghiệp vụ trực tiếp giữa các đơn vị tương đồng của hai Bộ Tài chính).

Hai bên sẽ tập trung làm sâu sắc hơn nữa việc cải cách thể chế trong các lĩnh vực then chốt như: Thuế, Hải quan, Kho bạc, Ngân sách nhà nước và Quản lý nợ công. Việt Nam sẽ đồng hành cùng Lào để hoàn thành Chiến lược Tài chính 10 năm (2021 – 2030) và Kế hoạch phát triển 5 năm (2026 – 2030). Bên cạnh đó, bài toán nguồn lực con người được giải quyết căn cơ hơn khi Việt Nam cam kết hỗ trợ đào tạo các bậc học cao (thạc sĩ, tiến sĩ) cho cán bộ tài chính Lào, đồng thời áp dụng các mô hình đào tạo hiện đại, linh hoạt…

Sự thay đổi lớn nhất trong tư duy hợp tác giai đoạn này chính là tính “linh hoạt” và “thực chất”. Các hoạt động hỗ trợ từ phía Việt Nam sẽ được thiết kế hoàn toàn dựa trên việc bám sát nhu cầu thực tế và năng lực hấp thụ của phía bạn Lào, bảo đảm mỗi đồng vốn hỗ trợ, mỗi giờ làm việc của chuyên gia đều mang lại giá trị gia tăng tối đa.