Bộ Tài chính tăng tốc hoàn thiện thể chế, ứng phó kịp thời các áp lực mới

Thu ngân sách khả quan, chính sách tài khóa hỗ trợ tích cực cho tăng trưởng

Theo báo cáo tại cuộc họp, trong 5 tháng đầu năm 2026, Bộ Tài chính đã tham mưu điều hành chính sách tài khóa mở rộng, có trọng tâm, trọng điểm, qua đó đạt được nhiều kết quả tích cực và nổi bật về thu ngân sách, xuất nhập khẩu, thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và cắt giảm thủ tục hành chính.

Cụ thể, trong 5 tháng đầu năm, thu ngân sách nhà nước ước đạt 1.339,7 nghìn tỷ đồng, bằng 53% dự toán, tăng 15,3% so với cùng kỳ năm 2025; chi ngân sách nhà nước ước đạt 843,7 nghìn tỷ đồng, bằng 26,7% dự toán, tăng 3,1%. Cân đối ngân sách trung ương và ngân sách các cấp địa phương được đảm bảo.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn chủ trì Hội nghị giao ban sáng 10/6. Ảnh: Đức Minh

Về đầu tư công, giải ngân từ đầu năm đến hết ngày 31/5/2026 đạt gần 219,4 nghìn tỷ đồng, bằng 21,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. So với cùng kỳ năm 2025, kết quả giải ngân đạt tương đương về tỷ lệ, nhưng tăng 34,8 nghìn tỷ đồng về số tuyệt đối.

Bên cạnh đó, hoạt động xuất nhập khẩu đạt mức kỷ lục. Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa 5 tháng đầu năm ước đạt 445,12 tỷ USD, cao nhất từ trước đến nay, tăng 25% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, lũy kế đến hết 31/5/2026, cả nước nhập siêu 13,81 tỷ USD.

Tại cuộc họp, các đại diện Cục, Vụ thuộc Bộ đã tập trung trình bày về những kết quả đạt được cũng như những khó khăn, vướng mắc trong thực thi nhiệm vụ, đặc biệt là các vấn đề “nóng” như tiến độ giải ngân đầu tư công, áp lực lạm phát, điều hành giá và những thách thức trong huy động vốn ngân sách.

Ông Mai Xuân Thành – Cục trưởng Cục Thuế cho biết, số thu 5 tháng đầu năm vẫn duy trì khả quan, song cũng cảnh báo tốc độ tăng thu đang có dấu hiệu chững lại, áp lực hoàn thành mục tiêu tăng trưởng thu trên 10% vẫn rất lớn.

Theo ông Mai Xuân Thành, tốc độ tăng thu thời gian qua chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như thị trường bất động sản còn khó khăn, chi phí vốn và lãi vay của doanh nghiệp ở mức cao, trong khi một số lĩnh vực xuất hiện dấu hiệu chững lại về đầu tư và giải ngân. Do đó, để hoàn thành mục tiêu thu ngân sách, cần đồng thời phát huy hiệu quả tăng trưởng kinh tế và tăng cường các biện pháp chống thất thu, mở rộng cơ sở thu.

Trong khi đó, lãnh đạo Vụ Ngân sách nhà nước cho biết, chính sách tài khóa đang phát huy tích cực vai trò hỗ trợ tăng trưởng. Sắp tới, dự kiến ngân sách sẽ chi hơn 57.000 tỷ đồng để phục vụ việc tăng lương cơ sở.

Đối với lĩnh vực pháp chế, Vụ trưởng Vụ Pháp chế Hoàng Thái Sơn thông tin, tiến độ thực hiện các đề án, nhiệm vụ xây dựng pháp luật của Bộ Tài chính tiếp tục được cải thiện rõ rệt. Tỷ lệ hoàn thành các đề án trình Chính phủ trong 5 tháng đầu năm đạt 89%, tiến độ ban hành thông tư đạt 92%, đều ở mức cao so với nhiều năm trước.

Về lĩnh vực quy hoạch, đại diện Vụ Quản lý quy hoạch báo cáo tiến độ khả quan khi đã có 28/34 tỉnh, thành phố phê duyệt xong điều chỉnh quy hoạch, 5 địa phương còn lại đã họp Hội đồng thẩm định và sẽ hoàn thành phê duyệt điều chỉnh quy hoạch của 34 tỉnh, thành phố trước ngày 30/6/2026.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: Đức Minh

Trong lĩnh vực chứng khoán, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương cho biết, hồ sơ dự thảo Luật Chứng khoán (sửa đổi) đang được lấy ý kiến rộng rãi từ các cơ quan, tổ chức và thành viên thị trường. Do phạm vi tác động lớn tới doanh nghiệp và nhà đầu tư, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đề xuất trình dự án Luật vào tháng 10/2026 để có thêm thời gian tiếp thu, hoàn thiện. Đối với Đề án nâng hạng thị trường chứng khoán, Bộ Tài chính đã ban hành đề án phát triển ngành quỹ, đồng thời hệ thống giao dịch tín chỉ các-bon đã sẵn sàng và dự kiến chính thức vận hành vào ngày 22/6 tới đây.

Tăng tốc hoàn thiện thể chế

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương đánh giá cao những nỗ lực của các đơn vị, đồng thời nêu rõ các nhiệm vụ cần hoàn thành trong thời gian tới. Nhấn mạnh tầm quan trọng của báo cáo vĩ mô 6 tháng đầu năm, Thứ trưởng yêu cầu các đơn vị phải làm rõ được các kết quả đầu tư thực tế. Trong đó, phải thống kê chính xác số dự án khởi công mới, số dự án mở rộng quy mô sản xuất và đặc biệt là số dự án hoàn thành đóng góp vào nền kinh tế để minh chứng năng lực tăng trưởng bằng những con số thật.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng Trần Quốc Phương lưu ý tình trạng nhập siêu hiện nay và yêu cầu cần phải theo dõi sát sao về tác động tới tốc độ tăng trưởng GDP và ảnh hưởng tới cán cân thanh toán quốc tế. Thứ trưởng đề nghị các đơn vị Thuế, Hải quan phối hợp với Bộ Công thương để kiểm tra chặt chẽ, chống các hành vi vi phạm, chuyển giá. Liên quan đến lạm phát, Thứ trưởng yêu cầu nghiên cứu kỹ lưỡng việc kéo dài chính sách giảm thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu để giữ vững thành quả kiểm soát lạm phát.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: Đức Minh

Quan tâm đến lĩnh vực dự trữ và xây dựng thể chế, Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận ghi nhận kết quả tích cực khi ngành Dự trữ đã phát huy được vai trò thiết thực và hiệu quả trong công tác phòng chống thiên tai. Để nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác dự trữ, Thứ trưởng yêu cầu Cục Dự trữ Nhà nước chủ động rà soát, loại bỏ các mặt hàng vật tư thiết bị lạc hậu, không sử dụng trong 3 năm qua để làm mới danh mục dự trữ. Đặc biệt, cần tập trung tham mưu ban hành Nghị định danh mục dự trữ chiến lược, trong đó tập trung vào hai mặt hàng quan trọng nhất là năng lượng và lương thực.

Về xây dựng thể chế, Thứ trưởng Lê Tấn Cận chỉ ra tình trạng chậm trễ chủ yếu do khâu phối hợp nội bộ và với bên ngoài. Thứ trưởng yêu cầu các đơn vị nâng cao chất lượng tham gia ý kiến vào các văn bản của bộ, ngành khác, có quan điểm bảo lưu rõ ràng để làm cơ sở chứng minh sau này.

Đánh giá chung về công tác 5 tháng đầu năm, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi khẳng định, các kết quả đạt được là tích cực, với rất nhiều cố gắng và giải quyết được các công việc chậm, muộn. Các Cục, Vụ đã triển khai trách nhiệm, duy trì ổn định các nhiệm vụ thường xuyên, phục vụ tốt yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi phát biểu. Ảnh: Đức Minh

Bên cạnh đó, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cũng đưa ra các định hướng tháo gỡ những vướng mắc trong công tác của các đơn vị, nhất là về tiến độ xây dựng pháp luật, giải ngân đầu tư công và huy động ngân sách. Nhấn mạnh áp lực từ 4 dự án luật lớn là Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Đầu tư công, Luật Chứng khoán, Luật Hải quan phải trình Quốc hội trong các kỳ họp sắp tới, Thứ trưởng yêu cầu Vụ Pháp chế và các đơn vị chủ trì phải lên ngay kế hoạch chi tiết, tránh để chậm muộn.

Đối với giải ngân đầu tư công, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi khẳng định, điểm nghẽn hiện nay không còn nằm ở luật pháp hay chính sách của Bộ Tài chính, mà nằm ở khâu tổ chức thực hiện và tâm lý sợ trách nhiệm của người đứng đầu các cấp; do đó, cần gắn trách nhiệm giải ngân với công tác đánh giá cán bộ./.