Lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết duy trì đà tăng trưởng giữa nhiều thách thức

PV: Thưa ông, từ diễn biến kinh tế vĩ mô và hoạt động doanh nghiệp trong thời gian qua, ông dự báo bức tranh lợi nhuận quý II/2026 của các doanh nghiệp niêm yết sẽ ra sao? Đâu sẽ là những động lực và trở ngại đối với tăng trưởng lợi nhuận?

Ông Trương Đắc Nguyên: Tôi cho rằng kết quả kinh doanh quý II/2026 của các doanh nghiệp niêm yết vẫn duy trì tăng trưởng so với cùng kỳ năm trước, nhưng tốc độ tăng sẽ chậm lại đáng kể so với mức khoảng 38% của quý I, dự kiến chỉ đạt khoảng 18 – 20%.

Ông Trương Đắc Nguyên Triển vọng lợi nhuận trong nửa cuối năm nhiều khả năng sẽ có sự khác biệt rõ rệt giữa các nhóm ngành và doanh nghiệp, với động lực tăng trưởng tập trung ở những doanh nghiệp có vị thế dẫn đầu, nền tảng tài chính vững và khả năng thích ứng tốt với biến động của thị trường.

Mức tăng trưởng cao trong quý I chủ yếu đến từ một số doanh nghiệp vốn hóa lớn như VHM, VIC, VPL, BSR hay HPG nhờ yếu tố phục hồi chu kỳ hoặc ghi nhận lợi nhuận đột biến. Nếu loại trừ nhóm doanh nghiệp này, tăng trưởng lợi nhuận của toàn thị trường thấp hơn đáng kể, cho thấy sự khác biệt khá lớn giữa các ngành và doanh nghiệp.

Bước sang quý II, nhiều yếu tố gây áp lực lên lợi nhuận đã xuất hiện rõ nét hơn. Sức cầu trong nước phục hồi tương đối chậm khi người tiêu dùng vẫn thận trọng trong chi tiêu, ảnh hưởng đến các lĩnh vực bán lẻ và tiêu dùng không thiết yếu. Trong khi đó, chi phí đầu vào tiếp tục gia tăng dưới tác động của giá nguyên vật liệu, năng lượng, logistics và chi phí tài chính, gây sức ép lên biên lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp sản xuất. Đáng chú ý, chỉ số PMI chi phí đầu vào của doanh nghiệp Việt Nam đã lên 73 điểm, mức cao nhất từng được ghi nhận.

Một số nhóm ngành đóng vai trò dẫn dắt lợi nhuận thị trường cũng đang đối mặt với những thách thức riêng. Ngành ngân hàng chịu áp lực từ biên lãi ròng (NIM) thu hẹp khi chi phí vốn tăng nhanh hơn lãi suất cho vay, trong khi tăng trưởng tín dụng có dấu hiệu chậm lại. Đối với bất động sản và xây dựng, bức tranh kinh doanh tiếp tục có sự phân hóa. Nếu loại trừ các khoản lợi nhuận đột biến từ một số doanh nghiệp lớn, phần còn lại của ngành vẫn chịu tác động từ thanh khoản thị trường suy giảm, chi phí tài chính cao và tốc độ hấp thụ dự án chậm hơn.

Nhìn chung, lợi nhuận quý II vẫn được kỳ vọng tăng trưởng so với cùng kỳ năm trước, song tốc độ tăng sẽ thấp hơn đáng kể so với quý trước trong bối cảnh chi phí đầu vào gia tăng, thanh khoản không còn quá dồi dào và môi trường kinh doanh vẫn đối mặt với nhiều thách thức.

PV: Nhìn xa hơn quý II, ông đánh giá như thế nào về triển vọng lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết trong nửa cuối năm 2026? Những động lực nào được kỳ vọng sẽ tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp trong các quý còn lại của năm?

Ông Trương Đắc Nguyên: Lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết trong nửa cuối năm 2026 vẫn được kỳ vọng duy trì tăng trưởng, song tốc độ có thể chậm hơn so với giai đoạn phục hồi mạnh của năm 2025. Chi phí vốn chưa giảm đáng kể, áp lực đầu vào gia tăng cùng những biến động của môi trường kinh tế quốc tế được cho là các yếu tố sẽ ảnh hưởng đến triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp.

Triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp vẫn tích cực trong nửa cuối năm 2026. Ảnh: Đức Thanh.

Dù vậy, thị trường vẫn có những động lực hỗ trợ trong các quý còn lại của năm. Trong đó, việc đẩy mạnh giải ngân đầu tư công và phát triển hạ tầng được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho các doanh nghiệp xây dựng, vật liệu và hạ tầng. Bên cạnh đó, dòng vốn FDI tiếp tục duy trì tích cực, đặc biệt ở các lĩnh vực công nghệ cao và bán dẫn, có thể hỗ trợ nhóm bất động sản khu công nghiệp cũng như các doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng.

Ở lĩnh vực tiêu dùng, bán lẻ vẫn được đánh giá có triển vọng khả quan nhờ xu hướng gia tăng thị phần của các doanh nghiệp đầu ngành. Trong khi đó, đối với ngành ngân hàng, tăng trưởng lợi nhuận được kỳ vọng đến từ việc nâng cao hiệu quả hoạt động, kiểm soát chi phí và mở rộng nguồn thu ngoài lãi.

PV: Bên cạnh các yếu tố tích cực, thị trường hiện vẫn phải đối mặt với những rủi ro như diễn biến lãi suất toàn cầu, chính sách của Fed, áp lực tỷ giá và những bất ổn từ môi trường kinh tế quốc tế. Theo ông, những yếu tố này có thể ảnh hưởng như thế nào đến triển vọng thị trường chứng khoán Việt Nam trong những tháng cuối năm?

Ông Trương Đắc Nguyên: Khi đánh giá tác động của lãi suất toàn cầu, chính sách của Fed, áp lực tỷ giá hay các bất ổn quốc tế đối với thị trường chứng khoán Việt Nam, cần nhìn rộng hơn câu chuyện dịch chuyển dòng tiền giữa các kênh đầu tư. Vấn đề đáng chú ý hiện nay không phải dòng tiền rời bỏ thị trường mà là tốc độ luân chuyển vốn trong nền kinh tế đang chậm lại.

Trong bối cảnh lãi suất toàn cầu duy trì ở mức cao, áp lực tỷ giá gia tăng cùng những rủi ro địa chính trị và thương mại quốc tế, các chủ thể kinh tế có xu hướng thận trọng hơn. Doanh nghiệp hạn chế mở rộng đầu tư, người dân giảm sử dụng đòn bẩy tài chính, trong khi các tổ chức tín dụng tăng cường quản trị rủi ro. Điều này khiến các quyết định đầu tư, vay vốn và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh diễn ra chậm hơn, làm suy giảm khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế.

Đối với thị trường chứng khoán, hệ quả là thanh khoản khó trở lại mức cao như giai đoạn trước. Dòng tiền có xu hướng tập trung vào các doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, triển vọng tăng trưởng lợi nhuận rõ ràng và định giá hấp dẫn, thay vì lan tỏa rộng trên toàn thị trường. Vì vậy, diễn biến thị trường nhiều khả năng sẽ tiếp tục có sự chọn lọc giữa các nhóm cổ phiếu.

Bên cạnh đó, việc các ngân hàng trung ương lớn, đặc biệt là Fed, duy trì mặt bằng lãi suất cao trong thời gian dài nhằm kiểm soát lạm phát cũng làm thu hẹp dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Thị trường đang dần thích nghi với một mặt bằng lãi suất mới thay vì kỳ vọng vào chu kỳ lãi suất thấp như trước đây.

PV: Xin cảm ơn ông!