Bộ Tài chính Việt Nam – AFD: Đột phá cải cách thể chế, mở rộng nguồn lực cho phát triển bền vững

Đại sứ Cộng hòa Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet, Cục trưởng Cục Quản lý nợ và Kinh tế đối ngoại ông Nguyễn Quốc Phương, Giám đốc AFD Việt Nam ông Julien Seillan đồng chủ trì phiên khai mạc.

Bước ngoặt từ tư duy “Đề xuất khoản vay”

Phát biểu khai mạc, Cục trưởng Nguyễn Quốc Phương khẳng định AFD là một trong những đối tác phát triển hàng đầu, luôn đồng hành ổn định cùng Việt Nam ngay cả trong giai đoạn khó khăn (2021–2025). Với 7 Thỏa thuận vay được ký kết trên tổng số 42 thỏa thuận vay vốn nước ngoài, phản ánh sự phù hợp giữa định hướng hỗ trợ của Pháp và nhu cầu của Việt Nam.

Cục trưởng Cục Quản lý nợ và Kinh tế đối ngoại (Bộ Tài chính) Nguyễn Quốc Phương phát biểu khai mạc. Ảnh: Đức Minh

Trước mục tiêu bứt phá kinh tế hai con số và thúc đẩy chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, Chính phủ Việt Nam cam kết tiếp tục coi nguồn vốn ODA và vay ưu đãi là đòn bẩy chiến lược, đồng thời nâng cao tối đa hiệu quả sử dụng nguồn lực này.

Hiện nay, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu bứt phá để hiện thực hóa các mục tiêu dài hạn, trong đó có mục tiêu tăng trưởng kinh tế mức hai con số trong 5 năm tới. Để đạt được điều này, Việt Nam cần nguồn lực đầu tư rất lớn, đặc biệt cho các lĩnh vực then chốt như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo. Chính phủ cam kết nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ODA và mở rộng hợp tác quốc tế.

Việt Nam đã thực hiện nhiều cải cách đột phá về thể chế như ban hành Luật Quản lý nợ công sửa đổi (thông qua cuối năm 2025), Nghị định 84/2026 và Nghị định 119/2026. Việt Nam đã chuyển từ “đề xuất dự án” sang “đề xuất khoản vay”, giúp đơn giản hóa thủ tục và rút ngắn thời gian chuẩn bị khoảng 1 năm. Chính phủ cũng tăng cường phân cấp, trao nhiều thẩm quyền hơn cho Bộ Tài chính trong đàm phán và ký kết.

Đặc biệt, cơ chế cho vay lại đã được đổi mới, mở rộng sang cơ chế cấp phát cho các đơn vị sự nghiệp và địa phương tùy theo khả năng tài chính. Quy trình tiếp nhận ODA không hoàn lại cũng được đơn giản hóa.

Quang cảnh cuộc họp. Ảnh: Đức Minh

“Để đảm bảo nguồn vốn đóng góp hiệu quả cho giai đoạn 2026 – 2030, Thủ tướng đã phê duyệt kế hoạch định hướng vào ngày 16/5/2026. Cuộc họp hôm nay nhằm thảo luận cụ thể định hướng hợp tác này và rà soát các dự án cụ thể” – Cục trưởng Nguyễn Quốc Phương đề nghị.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu bứt phá tăng trưởng GDP ít nhất 10% trong 5 năm tới, áp lực huy động vốn ngoại đang trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Sự kiện này là bước đi chiến lược nhằm định hình lại dòng vốn ODA giai đoạn 2026 – 2030, tập trung vào ba trụ cột: Chuyển đổi xanh, hạ tầng giao thông đột phá và thích ứng biến đổi khí hậu.

Định hình chiến lược hợp tác 2026–2030

Phát biểu tại cuộc họp, Đại sứ Pháp Olivier Brochet khẳng định, Việt Nam là đối tác trụ cột của Pháp tại châu Á. Mối quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện được nâng cấp cuối năm 2024 đang tạo hành lang ngoại giao thuận lợi nhất cho các dự án tài chính quy mô lớn.

Theo đại sứ Olivier Brochet, AFD đóng vai trò chủ chốt. Sau 32 năm hoạt động tại Việt Nam, AFD đã tài trợ hơn 3 tỷ Euro thông qua các khoản vay và viện trợ. Trong chuyến thăm năm 2025, Tổng thống Pháp đã khẳng định mong muốn đồng hành cùng Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới, hỗ trợ các dự án đầu tư lớn về chuyển đổi năng lượng, thích ứng biến đổi khí hậu, nghiên cứu và đào tạo nhân lực.

Đại sứ Olivier Brochet cho biết, phía Pháp đánh giá cao các nghị quyết và sự điều chỉnh pháp luật về quản lý nợ công của Việt Nam. Các lĩnh vực ưu tiên của AFD hoàn toàn phù hợp với mục tiêu của Việt Nam như chuyển đổi năng lượng, giao thông, khử carbon để đạt mục tiêu Net Zero vào năm 2050.

Đại sứ Cộng hòa Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet phát biểu. Ảnh: Đức Minh

AFD đã cập nhật chiến lược tài trợ để phù hợp với bối cảnh mới, tập trung vào hạ tầng then chốt. Pháp cam kết đầu tư 500 triệu Euro trong khuôn khổ Đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP), trong đó hơn 60% đã được thực hiện từ năm 2022 đến nay.

Việt Nam hiện là đối tác tích cực nhất trong chương trình JETP và là mô hình quốc tế về hợp tác Bắc – Nam chống biến đổi khí hậu. Chúng tôi tin tưởng sẽ hoàn thành các cam kết JETP trước cuối năm 2028. Pháp cũng sẽ tăng cường hỗ trợ giảm phát thải trong lĩnh vực giao thông. AFD đã đồng hành 15 năm qua với tuyến đường sắt đô thị số 3 Hà Nội và đang hỗ trợ đào tạo cán bộ ngành đường sắt để triển khai các dự án lớn hơn như đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.

Về thích ứng biến đổi khí hậu, AFD sẽ khởi động nhiều dự án mới tại Điện Biên, Sơn La, Vĩnh Long và các tỉnh khác từ năm 2026. Việc đồng hành cùng người dân Việt Nam thích ứng với biến đổi khí hậu là điều rất quan trọng, Đại sứ Olivier Brochet khẳng định.

Giám đốc AFD tại Việt Nam Julien Seillan phát biểu. Ảnh: Đức Minh

Đồng quan điểm, Giám đốc AFD tại Việt Nam Julien Seillan cho biết cơ quan này vừa phê duyệt Khung tài trợ quốc gia giai đoạn 2026–2030. Đây là thời điểm vàng khi Chính phủ Việt Nam cũng vừa ban hành Kế hoạch thực hiện Định hướng sử dụng vốn ODA (phê duyệt ngày 16/3/2026).

Theo ông Julien Seillan, cuộc họp này mang ý nghĩa rất quan trọng và đặc biệt. Chúng ta đang ở một bước ngoặt, là thời điểm mà Việt Nam đã xác định những định hướng phát triển kinh tế – xã hội đến năm 2045. Đồng thời, Việt Nam cũng đã phê duyệt một khung tài trợ quốc gia mới cho cùng giai đoạn 2026 – 2030.

“Chúng ta cần tận dụng tối đa cơ hội này để có thể định hình được các hoạt động hợp tác. Hợp tác tài chính vốn là một trong những trụ cột cụ thể của quan hệ đối tác chiến lược. Mỗi một dự án tài trợ, mỗi một thỏa ước được ký kết, mỗi một chuyên gia được huy động đều góp phần hiện thực hóa mối quan hệ đối tác này” – Giám đốc AFD phát biểu.