Huy động vốn trái phiếu chính phủ: Chủ động bảo đảm nguồn lực cho ngân sách

Thanh khoản hệ thống ngân hàng chịu áp lực, nhu cầu đầu tư trái phiếu suy giảm

Nửa đầu năm 2026, kinh tế thế giới tiếp tục vận động trong trạng thái nhiều bất định khi căng thẳng địa chính trị kéo dài, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng và chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn chưa thực sự ổn định. Biến động của giá năng lượng, đặc biệt là giá dầu, cùng diễn biến phức tạp của đồng USD đã tạo áp lực không nhỏ lên thị trường tài chính toàn cầu.

Trong nước, kinh tế vĩ mô tiếp tục duy trì ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn của nền kinh tế được bảo đảm. Hoạt động sản xuất kinh doanh có dấu hiệu phục hồi tích cực, đầu tư công được thúc đẩy mạnh mẽ trong khi dòng vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế.

Nhu cầu vốn cho đầu tư phát triển hạ tầng và các dự án trọng điểm sẽ tiếp tục ở mức cao. Ảnh: An Thư

Tuy nhiên, với độ mở lớn của nền kinh tế, thị trường tài chính – tiền tệ Việt Nam vẫn chịu tác động đáng kể từ những biến động bên ngoài. Áp lực lạm phát gia tăng cùng diễn biến tăng của tỷ giá USD/VND đã khiến mặt bằng lãi suất trên thị trường liên ngân hàng tiếp tục duy trì ở mức cao trong quý II/2026.

Theo số liệu của Kho bạc Nhà nước (KBNN), lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn qua đêm bình quân trong 6 tháng đầu năm đạt 5,81%/năm, tăng 1,25 điểm phần trăm so với mức bình quân của năm 2025 (4,56%/năm). Đáng chú ý, các kỳ hạn ngắn dưới một tháng thường xuyên biến động mạnh, phản ánh tình trạng thanh khoản của hệ thống ngân hàng thương mại vẫn còn tương đối căng thẳng.

Diễn biến này ảnh hưởng trực tiếp tới thị trường trái phiếu chính phủ (TPCP). Trong điều kiện các ngân hàng thương mại – nhóm nhà đầu tư lớn nhất trên thị trường sơ cấp – phải ưu tiên nguồn vốn cho nhu cầu thanh khoản và tín dụng, khả năng tham gia đấu thầu trái phiếu cũng bị thu hẹp đáng kể.

Bên cạnh đó, mặt bằng lãi suất trên thị trường tiền tệ tăng nhanh trong khi lãi suất TPCP được điều hành theo hướng ổn định nhằm kiểm soát chi phí vay của ngân sách đã khiến khoảng cách lợi suất giữa các kênh đầu tư bị thu hẹp, tác động đến sức hấp dẫn của TPCP đối với một bộ phận nhà đầu tư.

Trong bối cảnh đó, KBNN vẫn kiên định mục tiêu huy động vốn đi đôi với bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn vay và an toàn nợ công, tránh chạy theo số lượng phát hành bằng mọi giá.

Chủ động điều hành linh hoạt, bảo đảm nhu cầu vốn của ngân sách nhà nước

Bám sát chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính và các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2026 – 2030, KBNN đã chủ động xây dựng kế hoạch phát hành phù hợp với nhu cầu vốn của ngân sách trung ương cũng như khả năng hấp thụ của thị trường.

Trong 6 tháng đầu năm, KBNN đã tổ chức 24 phiên đấu thầu với tổng khối lượng gọi thầu lên tới 384.500 tỷ đồng, tăng 70.500 tỷ đồng so với cùng kỳ năm trước. Các đợt phát hành được triển khai ở đầy đủ các kỳ hạn từ 3 năm đến 30 năm nhằm đa dạng hóa sản phẩm và đáp ứng nhu cầu của các nhóm nhà đầu tư khác nhau.

Tuy nhiên, tổng khối lượng đăng ký dự thầu của các nhà đầu tư chỉ đạt 306.466 tỷ đồng, tương đương khoảng 80% khối lượng gọi thầu và giảm so với cùng kỳ năm 2025. Thành phần tham gia đấu thầu chủ yếu vẫn là các ngân hàng thương mại và Bảo hiểm xã hội Việt Nam.

Kết thúc 6 tháng đầu năm, KBNN đã huy động thành công 182.561 tỷ đồng TPCP, tương đương 36,5% kế hoạch phát hành cả năm là 500.000 tỷ đồng. Riêng quý I huy động được 80.101 tỷ đồng, hoàn thành khoảng 73% kế hoạch quý; quý II huy động 102.460 tỷ đồng, đạt khoảng 68% kế hoạch đề ra.

Theo đánh giá của giới chuyên môn, kết quả trên có thể chưa đạt kỳ vọng về tiến độ nhưng vẫn được xem là tích cực trong bối cảnh thanh khoản hệ thống ngân hàng chịu nhiều sức ép và thị trường tài chính quốc tế liên tục biến động.

Điểm đáng chú ý là cơ cấu phát hành tiếp tục tập trung vào các kỳ hạn trung và dài hạn, qua đó góp phần cải thiện chất lượng danh mục nợ của Chính phủ. Trong tháng 6/2026, riêng kỳ hạn 10 năm chiếm tới 58% tổng khối lượng phát hành, trong khi kỳ hạn 5 năm chiếm khoảng 39%.

Tính chung 6 tháng đầu năm, kỳ hạn phát hành bình quân đạt 9,36 năm, trong khi thời gian đáo hạn bình quân của toàn bộ danh mục TPCP ở mức 8,24 năm. Đây tiếp tục là một trong những chỉ tiêu quan trọng cho thấy chiến lược cơ cấu lại nợ công theo hướng kéo dài kỳ hạn vay và giảm áp lực trả nợ ngắn hạn đang phát huy hiệu quả.

Song song với đó, lãi suất phát hành được điều hành linh hoạt, bám sát diễn biến thị trường và định hướng điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước. Lãi suất phát hành bình quân trong 6 tháng đầu năm ở mức 4,11%/năm, qua đó góp phần kiểm soát chi phí vay nợ của ngân sách trong trung và dài hạn.

Theo các chuyên gia tài chính, trong bối cảnh nhiều quốc gia trên thế giới vẫn đang phải đối mặt với áp lực lãi suất cao và chi phí vay tăng mạnh, việc Việt Nam duy trì được mặt bằng lãi suất phát hành trái phiếu ở mức hợp lý là tín hiệu tích cực, phản ánh niềm tin của nhà đầu tư đối với nền tảng kinh tế vĩ mô và khả năng trả nợ của Chính phủ.