Theo báo cáo GLOBOCAN mới nhất của WHO 2026, ung thư vòm họng ghi nhận khoảng 120.000 – 130.000 ca mắc mới và 73.000 – 80.000 ca tử vong mỗi năm. Căn bệnh này đứng số 1 về tỷ lệ mắc trong nhóm ung thư đầu mặt cổ tại Việt Nam và Đông Nam Á (chiếm tới 40 – 50%), dù trên quy mô toàn cầu chỉ chiếm khoảng 10 – 12% nhóm này.

Vì sao ung thư vòm họng dễ bị bỏ qua ở giai đoạn sớm?

Theo bác sĩ Zhu Xishan, Trưởng khoa Ung bướu tại Bệnh viện số 1 Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc), vòm họng nằm ở vị trí tương đối đặc biệt và vô cùng kín đáo, ngay phía sau hốc mũi và nằm trên họng miệng. Chính vì đặc điểm giải phẫu này, việc quan sát vòm họng bằng mắt thường thông qua các cách kiểm tra thông thường là không thể thực hiện được.

Điều nguy hiểm là ở giai đoạn khởi phát, khối u thường lẳng lặng tiến triển mà không gây ra cảm giác đau đớn dữ dội hay các biểu hiện quá rầm rộ. Khác với các vùng ung thư dễ nhận biết khác, vòm họng có cấu trúc niêm mạc rất giàu mạch máu và hệ thống bạch huyết bao quanh. Khi các tế bào bất thường bắt đầu biến đổi và hình thành khối u, chúng sẽ nhanh chóng chèn ép vào các cơ quan lân cận thuộc hệ thống tai mũi họng vốn có mối liên hệ mật thiết với nhau. Do các biểu hiện này rất giống với bệnh cảm cúm hay viêm xoang, đa số người bệnh thường có tâm lý chủ quan, tự mua thuốc uống tại nhà.

Sự chủ quan trước những thay đổi nhỏ nhặt xảy ra hàng ngày ở vùng tai, mũi, họng chính là nguyên nhân hàng đầu khiến đa số bệnh nhân khi đến bệnh viện khám thì khối u đã bước sang giai đoạn tiến triển, thậm chí di căn sang các cơ quan khác. Việc nhận biết sớm các bất thường xảy ra ở vùng này có ý nghĩa tiên quyết đối với tiên lượng sống của người bệnh.

4 dấu hiệu để “lật tẩy” sớm ung thư vòm họng

Cũng theo bác sĩ Zhu, ung thư vòm họng nếu được phát hiện sớm ở giai đoạn đầu thì tỷ lệ điều trị khỏi hoàn toàn là rất cao. Do đó, khi nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào dưới đây kéo dài liên tục trên 2 tuần hoặc dữ dội bất thường bạn cần đi tăhm khám ngay:

1. Chảy máu mũi hoặc nước mũi lẫn vệt máu tươi

Vào những ngày thời tiết khô hanh hoặc khi cơ thể bị dị ứng, niêm mạc mũi có thể bị kích ứng dẫn đến xước màng mạch nhẹ. Tuy nhiên, khối u vùng vòm họng do đặc tính phát triển nhanh nên rất giàu vi mạch tân tạo và dễ bị hoại tử.

Khi bạn thực hiện động tác xì mũi hoặc co bóp cơ vòm họng, khối u sẽ bị va chạm, gây rỉ máu. Nước mũi của người bệnh thường xuất hiện các vệt máu tươi hoặc máu bầm đen. Tình trạng này có xu hướng diễn ra thường xuyên, kéo dài và đặc biệt hay xuất hiện vào buổi sáng sớm ngay sau khi vừa ngủ dậy.

2. Nghẹt mũi một bên kéo dài dai dẳng quá 2 tuần

Cảm giác nghẹt mũi là triệu chứng cực kỳ phổ biến mỗi khi thời tiết thay đổi hay khi cơ thể nhiễm lạnh. Nhưng ở người mắc bệnh ung thư vòm họng, sự phát triển không ngừng về kích thước của khối u sẽ trực tiếp làm cho không gian hốc mũi bị thu hẹp dần.

Điểm đặc trưng nhất để phân biệt là tình trạng nghẹt mũi chỉ xảy ra cố định ở một bên duy nhất, mức độ tắc nghẽn tăng dần theo thời gian và hoàn toàn không có dấu hiệu thuyên giảm dù người bệnh đã sử dụng các loại thuốc xịt rửa hay thuốc thông mũi thông thường.

3. Ù tai liên tục, khả năng thính lực sụt giảm rõ rệt

Tai, mũi và họng là 3 cơ quan có sự thông thương chặt chẽ với nhau thông qua một vòi van sinh lý gọi là vòi Eustache (vòi nhĩ). Khi khối u ở vòm họng lớn lên, nó sẽ trực tiếp chèn ép vào tắc vòi nhĩ này hoặc xâm lấn sâu hơn vào các nhánh dây thần kinh thính giác lân cận. Người bệnh sẽ bắt đầu cảm thấy vùng tai trong bị ù dai dẳng như có tiếng ve kêu, có cảm giác đầy tức giống như bị nước vào tai và khả năng nghe ở bên tai bị ảnh hưởng giảm đi trông thấy.

4. Xuất hiện khối hạch cứng bất thường ở vùng cổ

Do vòm họng tập trung mạng lưới mạch bạch huyết vô cùng phong phú, có tới 60 – 90% bệnh nhân ung thư vòm họng bị nổi hạch cổ ngay từ giai đoạn rất sớm. Vị trí hạch xuất hiện phổ biến nhất là ở vùng góc hàm, ngay dưới dái tai khoảng 3 – 4cm.

Khác với hạch viêm do sốt hay đau họng (thường mềm, di động và biến mất sau vài ngày), hạch cảnh báo ung thư vòm họng có đặc tính rất cứng, không gây đau đớn khi chạm vào, ít di động và có xu hướng to dần theo thời gian. Sự xuất hiện của khối hạch này còn bắt đầu chèn ép khiến giọng nói của người bệnh bị khàn đi và gây khó khăn cho quá trình nhai nuốt thức ăn hàng ngày.

Bên cạnh 4 biểu hiện trên, bạn cũng không được lơ là trước các dấu hiệu thần kinh vùng đầu mặt như đau đầu âm ỉ một bên dai dẳng, tê bì nửa mặt, sụp mi hay nhìn đôi do khối u xâm lấn dây thần kinh sọ. Sự chủ ý quan sát những tín hiệu này kết hợp nội soi tai mũi họng tầm soát định kỳ chính là chìa khóa vàng giúp vạch mặt ung thư vòm họng từ sớm và nâng cao tối đa hiệu quả điều trị.

Tổng hợp