Cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan

Sáng 3/8, tại phiên khai mạc Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã trình bày tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan và dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư.

Bổ sung quy định về mua bán hàng hoá qua thương mại điện tử

Về Luật Hải quan, Bộ trưởng cho biết dự thảo gồm 4 điều, tập trung sửa đổi một số quy định của Luật Hải quan và các luật có liên quan, tập trung vào bốn nhóm chính sách lớn.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tại phiên họp. Ảnh: Đức Thanh

Thứ nhất là tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính và thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực hải quan. Sửa đổi các quy định về hồ sơ hải quan, cơ chế một cửa quốc gia, quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ. Đơn giản hóa một số điều kiện kinh doanh, cắt giảm các thủ tục không còn phù hợp, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong toàn bộ quy trình nghiệp vụ hướng tới thực hiện đầy đủ hải quan số.

Thứ hai, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Giao Chính phủ và Bộ Tài chính quy định chi tiết một số nội dung thuộc thẩm quyền để đảm bảo tính chủ động, linh hoạt trong tổ chức thực hiện, phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính và mô hình tổ chức bộ máy mới.

Thứ ba, bổ sung các quy định nhằm đáp ứng các yêu cầu quản lý trong bối cảnh mới về kiểm định hải quan, quản lý tuân thủ, kiểm tra, giám sát đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử; hoàn thiện các quy định về kho ngoại quan, hàng miễn thuế, hàng hóa trung chuyển và một số nội dung phục vụ phát triển khu thương mại tự do, trung tâm logistics và các mô hình kinh tế mới.

Thứ tư, sửa đổi, hoàn thiện các quy định để đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật, phù hợp với thực tiễn quản lý như rà soát, điều chỉnh các quy định liên quan đến tổ chức bộ máy, chức danh, thẩm quyền, trách nhiệm của các cơ quan có liên quan. Đồng thời sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật Sở hữu trí tuệ và một số luật khác để đảm bảo tính đồng bộ trong quá trình triển khai thực hiện.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng bãi bỏ những quy định không còn phù hợp hoặc được điều chỉnh tại các luật khác, góp phần đơn giản hóa, hệ thống hóa hệ thống pháp luật, giảm chồng chéo và nâng cao hiệu quả thi hành.

Theo dự thảo, luật dự kiến có hiệu lực thi hành từ ngày 1/5/2027, tạo điều kiện để các cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức, cá nhân có liên quan chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để triển khai thực hiện.

“Việc sửa đổi, bổ sung Luật Hải quan lần này có ý nghĩa quan trọng trong việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, hiện đại hóa công tác quản lý hải quan, tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư, sản xuất kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội và hội nhập quốc tế trong giai đoạn tới” – Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh.

Làm rõ căn cứ và giá trị pháp lý của kiểm định hải quan

Thẩm tra dự án Luật, Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết và phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự án Luật cũng như các nội dung cơ bản của dự thảo Luật.

Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo thẩm tra. Ảnh: Đức Thanh

Theo Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu, Uỷ ban tán thành với định hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đối số và quản lý hải quan trên cơ sở dữ liệu, quản lý rủi ro, về phân quyền, phân cấp trong dự thảo Luật. Đồng thời, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định chi tiết về quản lý hải quan đối với thương mại điện tử xuyên biên giới, bảo đảm cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu; tiếp tục rà soát các nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết, bảo đảm phân định rõ phạm vi, tránh chồng lấn và thuận lợi trong quá trình triển khai

Về các nội dung cụ thể, đa số ý kiến trong Uỷ ban tán thành với quy định yêu cầu tổ chức, cá nhân tại Việt Nam khi mua, bán hàng hóa với nước ngoài qua nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện xác thực định danh điện tử. Đồng thời, đề nghị nghiên cứu quy định theo hướng việc xác thực định danh điện tử chỉ thực hiện một lần đối với mỗi tài khoản và được sử dụng thống nhất cho các giao dịch phát sinh trên tài khoản đó, bảo đảm thuận lợi cho người sử dụng và hiệu quả quản lý.

Đối với việc bổ sung quy định về kiểm định hải quan, Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp tán thành và đề nghị quy định trong Luật một số căn cứ cụ thể để xác định hàng hóa cần kiểm định, trách nhiệm của cơ quan hải quan trong việc xem xét đầy đủ các kết quả đánh giá, ban hành thông báo cuối cùng, trên cơ sở đó giao Chính phủ quy định chi tiết. Đồng thời, làm rõ nội hàm “tiêu chí kỹ thuật”, làm rõ căn cứ, phương pháp, phạm vi, giai đoạn áp dụng kiểm định, trình tự, thủ tục, giá trị pháp lý của kết quả kiểm định, kết quả đánh giá lại, kết quả đánh giá bổ sung…

Cơ quan thẩm tra cũng tán thành việc sửa đổi quy định về đại lý làm thủ tục hải quan theo hướng bãi bỏ các điều kiện đầu tư, kinh doanh, phù hợp với Luật Đầu tư và chủ trương cải cách thủ tục hành chính.

Tuy nhiên, theo cơ quan thẩm tra, quy định giao Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định tiêu chuẩn và quản lý hoạt động của đại lý làm thủ tục hải quan, nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan chưa thể hiện rõ quan điểm quản lý bằng kết nối hệ thống, giám sát và hậu kiểm. Do đó, đề nghị cân nhắc quy định theo hướng trên cơ sở quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đối với hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan và nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan, cơ quan có thẩm quyền sẽ xây dựng quy trình, thủ tục để quản lý nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác hậu kiểm.