Mở rộng hệ sinh thái tài chính bền vững để thu hút dòng vốn dài hạn

Chia sẻ tại Hội nghị Tài chính Xanh Việt Nam 2026 diễn ra ngày 6/8 tại TP. Hồ Chí Minh, ông Paul Xavier – Tổ chức Tài chính quốc tế (IFC) cho rằng, thị trường tài chính bền vững toàn cầu đã thay đổi đáng kể. Nếu trước đây, trọng tâm chủ yếu là trái phiếu xanh, thì hiện nay đã xuất hiện ngày càng nhiều công cụ tài chính theo chủ đề như trái phiếu bền vững, trái phiếu xã hội, trái phiếu chuyển đổi, cùng các mô hình tài chính chuyển đổi và tài chính xanh dương.

Theo ông Paul Xavier, điều này phản ánh thực tế rằng, quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế bền vững không thể được tài trợ bằng một sản phẩm tài chính, mà cần một hệ sinh thái đủ rộng để phục vụ nhiều lĩnh vực, nhiều nhóm khách hàng và các giai đoạn chuyển đổi khác nhau.

Đại diện IFC chia sẻ, kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy, không có một chính sách đơn lẻ nào tạo nên sự phát triển của thị trường tài chính bền vững. Thành công chỉ đạt được khi các yếu tố như định hướng chính sách rõ ràng, khung pháp lý đáng tin cậy, bộ phân loại xanh (green taxonomy), hệ thống tài chính vững mạnh, cơ chế công bố thông tin minh bạch và nguồn dự án chất lượng được triển khai đồng bộ. Chính sự kết hợp này giúp nâng cao niềm tin của nhà đầu tư và thu hút dòng vốn dài hạn.

Ông Paul Xavier (IFC) chia sẻ tại hội nghị. Ảnh: Lạc Nguyên

Một nội dung được chuyên gia của IFC đặc biệt nhấn mạnh là vai trò của tài chính chuyển đổi (transition finance) đối với các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam. Theo ông Paul Xavier, nhiều ngành như thép, xi măng, hóa chất, nông nghiệp và vận tải hiện vẫn là động lực tăng trưởng, tạo việc làm và nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời cũng là những lĩnh vực phát thải lớn. Vì vậy, giải pháp không phải là ngừng cấp vốn cho các ngành này, mà là hỗ trợ họ chuyển đổi thông qua các khoản đầu tư có lộ trình rõ ràng, mục tiêu đo lường được và cơ chế báo cáo minh bạch.

“Nếu tài chính xanh đặt câu hỏi: một hoạt động có xanh hay không, thì tài chính chuyển đổi đặt câu hỏi: liệu khoản đầu tư đó có giúp nền kinh tế tiến gần hơn tới mục tiêu phát thải thấp trong tương lai hay không” – ông Paul Xavier nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, IFC cũng đánh giá, tài chính xanh dương (blue finance) là một lĩnh vực đang tăng trưởng nhanh trên thế giới và mở ra dư địa lớn đối với Việt Nam. Theo ông, tài chính xanh dương không thay thế tài chính xanh, mà mở rộng bộ công cụ tài chính bền vững sang các lĩnh vực liên quan đến tài nguyên nước và kinh tế biển. Đối với Việt Nam – nơi kinh tế biển đóng góp rất lớn vào GDP thông qua các ngành thủy sản, cảng biển, du lịch và thương mại hàng hải, đây là cơ hội để thu hút thêm nguồn vốn đầu tư quốc tế.

Ông Paul Xavier đánh giá, tại Việt Nam, những năm gần đây, tín dụng xanh tiếp tục được mở rộng, thị trường trái phiếu bền vững ngày càng được quan tâm và nhiều nền tảng quan trọng như Luật Bảo vệ môi trường, Chiến lược tăng trưởng xanh, Kế hoạch hành động tăng trưởng xanh và Bộ phân loại xanh quốc gia đã được ban hành.

Theo ước tính của IFC, Việt Nam sẽ cần khoảng 368 tỷ USD cho các khoản đầu tư liên quan đến khí hậu đến năm 2040. Theo ông Paul Xavier, quy mô vốn này không chỉ là thách thức, mà còn là cơ hội đầu tư rất lớn. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Việt Nam cần tiếp tục mở rộng các công cụ tài chính bền vững, phát triển tài chính chuyển đổi, tài chính xanh dương, tăng cường vai trò của thị trường vốn và hệ thống ngân hàng, đồng thời huy động mạnh mẽ hơn nguồn lực từ khu vực tư nhân và các nhà đầu tư quốc tế./.