Thời tiết thay đổi thất thường, môi trường học tập đông người và hệ miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện là những yếu tố khiến các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, trong đó có viêm mũi họng, dễ gia tăng.
1. Vì sao trẻ dễ mắc viêm mũi họng?
Thời điểm đầu năm học thường có sự thay đổi về thời tiết, mưa nắng thất thường, nhiệt độ và độ ẩm biến động. Đây là điều kiện thuận lợi cho nhiều loại virus, vi khuẩn phát triển và lây lan.
Bên cạnh đó, sau kỳ nghỉ hè, trẻ trở lại trường học, tiếp xúc thường xuyên với bạn bè, giáo viên và môi trường đông người. Việc dùng chung không gian sinh hoạt, đồ chơi hoặc tiếp xúc gần khi ho, hắt hơi có thể làm tăng nguy cơ lây nhiễm các tác nhân gây bệnh đường hô hấp.
Trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ ở lứa tuổi mầm non, có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên dễ mắc các bệnh như cúm, viêm mũi họng, viêm phế quản, viêm phổi… Trong đó, viêm mũi họng là một trong những bệnh lý thường gặp.
2. Dấu hiệu viêm mũi họng ở trẻ
Viêm mũi họng thường do virus, một số trường hợp do vi khuẩn. Sau khi tiếp xúc với tác nhân gây bệnh, thời gian ủ bệnh có thể khoảng 2-3 ngày, tùy nguyên nhân.
Các triệu chứng thường gặp gồm:
- Chảy mũi, nghẹt mũi, hắt hơi.
- Đau hoặc rát họng.
- Ho.
- Trẻ có thể sốt hoặc không sốt.
- Nước mũi ban đầu thường trong, sau đó có thể trở nên đục hơn.
Màu sắc nước mũi thay đổi không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với nhiễm khuẩn hoặc trẻ cần dùng kháng sinh. Cha mẹ không nên tự ý mua thuốc, đặc biệt là kháng sinh, cho trẻ sử dụng khi chưa được bác sĩ thăm khám và chỉ định.
Viêm mũi họng là bệnh thường gặp ở trẻ dưới 6 tuổi. Ảnh: BV
3. Chăm sóc trẻ bị viêm mũi họng thế nào?
Phần lớn trường hợp viêm mũi họng do virus có thể được chăm sóc và theo dõi tại nhà nếu trẻ có triệu chứng nhẹ, vẫn ăn uống, vui chơi tương đối bình thường.
Cha mẹ có thể nhỏ hoặc rửa mũi cho trẻ bằng dung dịch natri clorid 0,9% phù hợp để giúp làm sạch dịch tiết, giảm nghẹt mũi và tạo cảm giác dễ chịu hơn. Với trẻ lớn, có thể hướng dẫn súc miệng bằng nước sạch hoặc dung dịch phù hợp.
Trẻ cần được uống đủ nước, ăn thức ăn mềm, dễ tiêu và nghỉ ngơi đầy đủ. Khi trẻ ho, có thể sử dụng thuốc giảm ho hoặc các chế phẩm thảo dược phù hợp với lứa tuổi nếu được bác sĩ hoặc dược sĩ tư vấn.
Nếu trẻ sốt và khó chịu, thuốc hạ sốt như acetaminophen (paracetamol) có thể được sử dụng theo đúng liều lượng dựa trên cân nặng và hướng dẫn của nhân viên y tế. Cha mẹ không nên tự ý phối hợp nhiều loại thuốc cảm, ho có cùng thành phần để tránh nguy cơ dùng quá liều.
Nếu trẻ sốt cao kéo dài, khó thở, thở nhanh, li bì, bỏ ăn uống, nôn nhiều, tím tái hoặc triệu chứng ngày càng nặng, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được khám và xử trí kịp thời.
4. Chủ động phòng bệnh trước mùa tựu trường
Trước khi trẻ quay lại trường, cha mẹ nên từng bước điều chỉnh thời gian ngủ, tránh để trẻ duy trì thói quen thức khuya, dậy muộn trong kỳ nghỉ hè. Trẻ cần được ăn uống đầy đủ, uống đủ nước và ngủ phù hợp với lứa tuổi.
Duy trì vận động thể chất thường xuyên cũng giúp trẻ nâng cao thể lực. Cha mẹ có thể khuyến khích trẻ đi bộ, đạp xe, chơi các môn thể thao phù hợp hoặc tham gia hoạt động ngoài trời an toàn.
Khi trẻ đi học, cần hướng dẫn trẻ rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn phù hợp, đặc biệt trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi vui chơi. Trẻ cần được dạy che miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung cốc, khăn và các vật dụng cá nhân.
Sau khi trẻ đi học về, cha mẹ có thể vệ sinh cá nhân, thay quần áo và tắm rửa phù hợp. Với trẻ nhỏ, nếu có nhiều dịch tiết mũi, có thể vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý đúng cách, tránh lạm dụng.
Nếu trẻ mắc bệnh truyền nhiễm, đặc biệt những bệnh có nguy cơ lây lan cao như cúm, thủy đậu, tay chân miệng…, cha mẹ nên cho trẻ nghỉ học, chăm sóc tại nhà theo hướng dẫn của nhân viên y tế và thông báo cho nhà trường. Điều này giúp hạn chế nguy cơ lây bệnh cho các trẻ khác.
5. Tiêm vaccine đầy đủ, đúng lịch
Tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch là một trong những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ trẻ trước nhiều bệnh truyền nhiễm có vaccine phòng ngừa, như cúm, sởi, ho gà, thủy đậu, rubella, quai bị, bệnh do phế cầu, Hib và một số bệnh khác.
Trước mùa tựu trường, cha mẹ nên kiểm tra sổ tiêm chủng của trẻ, đối chiếu lịch tiêm và đưa trẻ đi tiêm các mũi còn thiếu hoặc mũi nhắc lại theo khuyến cáo.
Mùa tựu trường là thời điểm trẻ bắt đầu trở lại môi trường học tập và giao tiếp rộng hơn. Giữ nếp sinh hoạt khoa học, vệ sinh cá nhân, tiêm chủng đầy đủ và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, đồng thời tạo nền tảng sức khỏe tốt để trẻ học tập và phát triển.
BS. Lê Văn Sơn
