Tạo cực tăng trưởng mới từ những khu đô thị trên biển

Sáng 22/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào dự thảo Luật Phát triển đô thị.

Chuyển hoá tài nguyên thành nguồn lực phát triển

Thảo luận tại phiên họp, các đại biểu cơ bản tán thành với việc nghiên cứu, bổ sung chính sách này; đánh giá đây là hướng đi có thể tạo lập không gian phát triển mới, huy động nguồn lực ngoài ngân sách, khai thác tiềm năng biển và hình thành các đô thị hiện đại, xanh, thông minh.

“Đây là chính sách có ý nghĩa mở ra không gian phát triển mới, huy động nguồn lực xã hội, khai thác tiềm năng biển và hình thành những đô thị hiện đại, xanh, có khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu”, đại biểu Nguyễn Thanh Xuân (đoàn thành phố Huế) đánh giá.

Theo đại biểu, Điều 18A đã tiếp cận tương đối toàn diện từ quy hoạch, quốc phòng, an ninh, điều kiện tự nhiên, hệ sinh thái đến hạ tầng và quyền tiếp cận biển của người dân. Đại biểu cho rằng các chính sách được thiết kế chặt chẽ sẽ tạo nền tảng để cơ chế có độ tin cậy, khả năng dự báo và tính bền vững.

“Một chính sách tốt không chỉ tạo ra những đô thị mới trên biển mà phải tạo ra một chuẩn mực mới về chia sẻ giá trị, trách nhiệm và rủi ro giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng trong phát triển không gian biển Việt Nam”, đại biểu Nguyễn Thanh Xuân nhấn mạnh.

Đại biểu Vũ Ngọc Lâm (đoàn Quảng Ninh) phát biểu. Ảnh: Quochoi.vn

Thống nhất cao với tờ trình của Chính phủ, đại biểu Vũ Ngọc Lâm (đoàn Quảng Ninh) cho rằng tạo lập quỹ đất mới từ biển là một phương án để chuyển hóa tài nguyên không gian thành nguồn lực phát triển, huy động vốn ngoài ngân sách, hạn chế phải thu hồi đất nông nghiệp và di dời các khu dân cư có quy mô lớn.

Từ nhu cầu thực tế của các địa phương ven biển, đại biểu đề nghị cơ chế tại Điều 18A được thiết kế theo hướng có thể áp dụng chung cho các tỉnh, thành phố có biển trên phạm vi cả nước khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện của Luật.

Đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Đắk Lắk) tán thành việc dự thảo tăng quyền chủ động cho chính quyền địa phương trong triển khai dự án khu đô thị lấn biển. Đây là những dự án có quy mô lớn, liên quan trực tiếp đến quy hoạch khu vực biển, nguồn vật liệu và kết nối hạ tầng tại địa phương.

Theo đại biểu, “phân quyền rõ và thực chất cho các tỉnh là cần thiết để rút ngắn thủ tục, nâng cao trách nhiệm và phát huy hiệu quả của cơ chế đặc thù”. Thẩm quyền nên được xác định theo cấp chính quyền và tính chất dự án, qua đó tạo điều kiện để các địa phương có biển, khi đáp ứng đầy đủ điều kiện, được tiếp cận cơ chế như nhau.

Các đại biểu cũng đánh giá việc thiết kế cơ chế riêng cho dự án khu đô thị lấn biển là phù hợp với tính chất đặc thù của loại dự án này, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu phát triển phải gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh, chủ quyền, môi trường biển, an toàn công trình và quyền tiếp cận biển của người dân.

Tạo cực tăng trưởng mới cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Giải trình tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, qua tổng hợp hơn 50 ý kiến thảo luận tại tổ và các ý kiến phát biểu tại hội trường, có hai nội dung chính được các đại biểu Quốc hội quan tâm.

Thứ nhất, các đại biểu đều thống nhất cần có một cơ chế cho hoạt động lấn biển xây dựng đô thị nhằm “tạo ra cực tăng trưởng mới”, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 – 2030. Thứ hai, các đại biểu đặc biệt quan tâm đến yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh, môi trường, nhất là môi trường biển, và lợi ích của người dân.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tại phiên họp. Ảnh: Đức Thanh

Bộ trưởng cho biết trong quá trình soạn thảo, cơ quan chủ trì đã tiếp thu ý kiến của cơ quan thẩm tra, Bộ Tư pháp, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, ý kiến chỉ đạo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn. Trên cơ sở đó, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu và thiết kế một điều luật và để tích hợp vào Luật Phát triển đô thị.

Theo Bộ trưởng, phạm vi điều chỉnh của chính sách là dự án lấn biển xây dựng đô thị với những đặc thù riêng. Trước hết, dự án sẽ hình thành một khu vực lấn biển chưa tồn tại trên thực tế để phát triển đô thị.

“Đây không chỉ đơn thuần lấn biển để tăng quỹ đất, mà hình thành khu đô thị mới trên biển xanh, hiện đại, thông minh, mang tính biểu tượng quốc gia, tạo ra một cực tăng trưởng mới đủ sức hấp dẫn để thu hút các nhà đầu tư chiến lược và thu hút người tiêu dùng”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Đặc điểm thứ hai là dự án có quy mô rất lớn, thời gian thu hồi vốn tương đối dài và nhu cầu nguyên vật liệu rất lớn, tương đương với các dự án trọng điểm quốc gia. Đây cũng là điểm khác biệt của khu đô thị lấn biển được tích hợp trong Luật Phát triển đô thị.

Để đáp ứng những yêu cầu được đại biểu Quốc hội quan tâm, Bộ trưởng cho biết điều luật mới đã thiết kế bảy nguyên tắc mà dự án khu đô thị lấn biển phải tuân thủ khi triển khai.

Theo đó, dự án phải phù hợp với quy hoạch; bảo đảm quốc phòng, an ninh, chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán và lợi ích quốc gia trên biển; không cản trở hoạt động hàng hải.

Việc quyết định dự án phải dựa trên cơ sở đánh giá đầy đủ điều kiện tự nhiên, hải văn, hệ sinh thái, tác động đến khu vực ven biển và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, nước biển dâng.

Khu đô thị lấn biển phải bảo đảm yêu cầu hiện đại, xanh, thông minh, kết nối đồng bộ với hạ tầng đất liền; bảo đảm nguyên tắc tiếp cận biển của người dân; được thực hiện theo từng giai đoạn và gắn liền với trách nhiệm bảo vệ môi trường của nhà đầu tư.

Đồng thời, khu đô thị lấn biển không hình thành một đơn vị hành chính mới và phải tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật Việt Nam cũng như Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982.

Toàn cảnh phiên họp sáng 22/8. Ảnh: Đức Thanh

Đảm bảo tuyệt đối về an ninh, quốc phòng và hài hoà lợi ích

Tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các đại biểu, dự thảo cũng sửa đổi quy định về điều kiện, tiêu chí của nhà đầu tư chiến lược, giao Thủ tướng Chính phủ quyết định để bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn.Bộ trưởng cho biết dự thảo quy định chặt chẽ điều kiện chuyển nhượng của nhà đầu tư, theo đó được chuyển nhượng không quá 50% phần dự án đã có đầy đủ hạ tầng. Quy định này nhằm vừa gắn trách nhiệm của nhà đầu tư, vừa tạo điều kiện để nhà đầu tư thu hồi và huy động vốn, bảo đảm dự án được triển khai thông suốt.

Theo Bộ trưởng, các dự án lấn biển được thiết kế có tổng vốn đầu tư từ 100.000 tỷ đồng đến 200.000 tỷ đồng, và trên 200.000 tỷ đồng. “Đây là con số rất lớn. Huy động vốn cho việc này rất khó khăn, thế nên chúng ta phải có đầy đủ cơ chế, chính sách để hấp dẫn được nhà đầu tư có tiềm lực, vừa có vốn vừa có kinh nghiệm quản lý”, Bộ trưởng trình bày.

Với loại dự án này, Bộ trưởng nêu rõ, nhà đầu tư không dừng lại ở việc xây dựng dự án mà phải có khả năng tổ chức triển khai, vận hành và quản lý trong toàn bộ vòng đời dự án. Có như vậy, chính sách mới đủ sức hấp dẫn các nhà đầu tư chiến lược và bảo đảm dự án được thực hiện hiệu quả

Khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các ý kiến của đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh mục tiêu là bảo đảm điều luật sau khi được tích hợp và ban hành có tính khả thi, nhưng đồng thời đảm bảo tuyệt đối về an ninh quốc phòng, môi trường biển, quyền lợi của người dân và hài hòa lợi ích của các bên.