Út Lan 2: Khi lỗ hổng kịch bản còn đáng sợ hơn ma quỷ

Bài viết có tiết lộ một phần nội dung phim, cân nhắc trước khi đọc!

Thuộc thể loại kinh dị tâm linh, Út Lan 2 từ khi công bố dự án đã được giới thiệu là một sự thay đổi toàn diện từ bối cảnh cho đến hệ thống nhân vật. Điểm mới mẻ của tác phẩm là việc rũ bỏ không gian đô thị quen thuộc để đưa toàn bộ câu chuyện về vùng sông nước hoang sơ của rừng quốc gia U Minh Thượng, đồng thời đào sâu vào các truyền thuyết dân gian bản địa. Ở phần này, đạo diễn Trần Trọng Dần mang đến một trải nghiệm kinh dị thuần chất Nam Bộ, còn những hủ tục linh thiêng và tà rợn thì được hòa trộn vào mạch truyện chính để thử thách lòng can đảm của người xem.

Sự tò mò về một câu chuyện tâm linh mang màu sắc bản địa đã tạo nên hiệu ứng thương mại nhanh chóng tại các rạp chiếu. Chỉ sau 2 ngày mở các suất chiếu sớm, Út Lan 2 thu về 10 tỷ đồng, vươn lên vị trí top 1 phòng vé Việt. Thành tích mở màn ấn tượng này không chỉ chứng minh sức hút của một thương hiệu phim từng thành công ở phần đầu với doanh thu hơn 90 tỷ đồng mà còn khiến người xem phải đặt ra câu hỏi: Liệu đằng sau con số phòng vé rực rỡ, chất lượng của tác phẩm có đủ sức giữ chân những khán giả khó tính? Bài viết này sẽ được tiếp cận dưới góc nhìn của một người không có ký ức về phần 1 của Út Lan để mang lại cảm nhận khách quan, thực tế và dễ để tham khảo hơn trước khi bước chân vào rạp.

Sự cộng hưởng của không gian sông nước Nam Bộ và các giai thoại tâm linh bản địa

Út Lan 2 xoay quanh sự xuất hiện bí ẩn của một con rắn hai đầu tại vùng sông nước miền Tây, châm ngòi cho bi kịch gia đình của nhân vật Đen và loạt cái chết kinh hoàng. Dần dần, hàng loạt hủ tục tà cùng những bí mật đen tối cũng dần hé lộ khi thế lực tà linh thao túng đứa trẻ trong nhà, từ đó mở ra câu chuyện chấm dứt chuỗi ngày ám ảnh của người dân trong làng.

Yếu tố đầu tiên tạo nên sức hút cho bộ phim là bối cảnh hoang sơ được ghi hình thực tế tại vùng lạch sâu của rừng quốc gia U Minh Thượng. Không gian Nam Bộ hiện lên trên thước phim với vẻ đẹp đặc trưng của vùng phù sa, từ những dải bèo lục bình phủ xanh mướt mát, những rặng tràm khẳng khiu cho đến căn chòi lá bên bờ kênh. Ban ngày, khung cảnh xanh thẳm, bình yên khiến ai xem cũng muốn có ngay một chuyến dạo chơi tới miền quê sống nước Nam Bộ nhưng khi đêm về, toàn bộ không gian trở nên mụ mị, cô liêu đầy u uất, hợp với nhịp căng thẳng của phim. Đêm đen trong phim lạnh lẽo, ánh sáng bị nuốt chửng bởi sự mênh mông của sông lạch còn mặt hồ thì yên lặng như tờ, từ đó tạo ra áp lực tâm lý cho cả nhân vật lẫn khán giả. Đạo diễn đã khai thác tốt sự tĩnh lặng và bóng tối tự nhiên của vùng sông nước để định hình một tông màu ngột ngạt, bí bách bao trùm lên toàn bộ tác phẩm.

Trên nền bối cảnh đầy sức gợi, bộ phim lồng ghép khéo léo truyền thuyết dân gian về hủ tục “Hà Bá đón dâu” và giai thoại loài rắn hai đầu. Hà Bá trong phim hiện hữu như một nỗi sợ nguyên bản của người dân miền sông nước trước sự bí ẩn của tự nhiên, rằng dòng sông có thể nuôi sống con người nhưng cũng gắn liền với những câu chuyện tâm linh duy tâm. Kết hợp với tà thuật luyện máu từ loài rắn hai đầu, bộ phim biến những câu chuyện truyền miệng thành chuỗi bi kịch cho dòng họ, xóm làng. Các chất liệu dân gian này không chỉ xuất hiện để làm nền hù dọa mà được đan cài thành động cơ thúc đẩy toàn bộ mạch truyện chính, giúp tác phẩm mang bản sắc văn hóa vùng miền.

Kiều Oanh, Gia Tuệ và Ngọc Phước tỏa sáng, Phương Nam hụt hơi

Bên cạnh bối cảnh và không gian được xây dựng chỉn chu, bộ ba diễn viên Kiều Oanh, Gia Tuệ và Ngọc Phước đã có màn thể hiện đầy ấn tượng, có thể nó là hoàn thiện Út Lan 2. Mỗi người đại diện cho một thế hệ, mang một màu sắc và cá tính diễn xuất hoàn toàn riêng biệt. Khi cùng đặt vào không gian ma mị, u uất của vùng sông nước miền Tây, họ cùng cộng hưởng để tạo nên một bức tranh nhân vật trọn vẹn và ám ảnh cho người xem.

Nghệ sĩ Kiều Oanh trong lần trở lại màn ảnh rộng này đã khẳng định đẳng cấp của một ngôi sao thực lực. Không còn đóng khung trong những mảng miếng hài thuần túy, vai diễn Tư Bảnh – một người phụ nữ giàu có sống ở vùng sông nước miền Tây với lai lịch bí ẩn – mở ra cho cô không gian bứt phá về chiều sâu tâm lý. Kiều Oanh nhận được “mưa lời khen” từ khán giả và giới chuyên môn khi cô hoàn toàn làm chủ cơ mặt và chiếc miệng “hỗn” mà rất duyên, thoại câu nào cũng lạnh lùng mà hài hước. Ở Kiều Oanh, khán giả có thể thấy một nhân vật vừa bí hiểm, vừa đáng thương với nét diễn như “lên đồng” nhưng cũng “mảng miếng” để cân bằng nhịp phim. Được biết, để chuẩn bị cho vai diễn hành động đầu tiên trong sự nghiệp, cô đã rèn luyện thể lực trước nhiều tháng, tự thực hiện hầu hết các phân cảnh vật lộn, giằng co giữa vùng rừng ngập nước U Minh Thượng.

Một điểm sáng mà ai cũng sẽ công nhận là bé Gia Tuệ (vai Thương, con gái của Đen), dù mới chỉ 8 tuổi nhưng lại là nhân tố giật hào quang của dàn cast. Điểm mạnh của cô bé là khả năng biểu cảm xuất thần qua đôi mắt có thể chứa đựng sự sợ hãi nhưng cũng toát lên được vẻ nham hiểm, u uất và cả những nét ma mị tâm linh, khiến người xem phải “rén ngang”. Không chỉ có nét diễn thiên bẩm, Gia Tuệ còn chứng minh được sự chuyên nghiệp khi em tự mình hoàn thành các cảnh quay leo trèo mạo hiểm mà không cần đến diễn viên đóng thế.

Trong khi đó, sự góp mặt của Ngọc Phước trong vai Cậu Đực lại đóng vai trò là “khoảng nghỉ” duyên dáng và cần thiết, giúp cân bằng lại mạch cảm xúc cho người xem. Trước không khí căng thẳng, ngột ngạt của các nghi thức huyền bí và những cái chết ám ảnh, nét diễn “lầy lội”, thông minh của Ngọc Phước mang đến những pha giải trí hài hước, thời lượng không nhiều nhưng khung hình nào cũng ấn tượng. Khách quan mà nói thì cô là điểm nhấn đắt nhất nhì trong Út Lan 2. Bên cạnh đó, những tên tuổi kỳ cựu như NSƯT Kim Phương và Tấn Thi cũng thể hiện đúng cái thần thái, giọng điệu của những con người gắn liền cả đời với vùng sông nước miền Tây.

Mặt khác, dù đóng vai trò là xương sống dẫn dắt toàn bộ câu chuyện, Phương Nam trong vai Đen lại bộc lộ sự hụt hơi” về mặt diễn xuất. Dù xét về độ lăn xả hình thể và hy sinh vì nghệ thuật, anh xứng đáng nhận được điểm mười – từ việc ngâm mình nhiều giờ dưới nước cho đến việc hai lần bị rắn cắn thật phải vào viện. Tuy nhiên, gánh nặng của một vai nam chính nặng ký với nội tâm giằng xé giữa một thợ bắt rắn và một người cha, người chồng dằn vặt vì lời nguyền dường như hơi quá sức với Phương Nam. Cảm xúc của anh thể hiện ở những phân cảnh tang thương mất mát hay giận dữ, sợ hãi đều chưa tới, khiến nhân vật Đen bị lu mờ trước hào quang của bé Gia Tuệ hay sự già dặn của đàn chị Kiều Oanh.

Bước tiến trong tư duy làm phim kinh dị và lời cảnh tỉnh về nhân quả

Khi nhiều bộ phim cùng thể loại vẫn lạm dụng tiếng động lớn đột ngột hay hình ảnh quái dị lao vào màn hình một cách vô nghĩa để kích thích nỗi sợ sinh lý thì Út Lan 2 vẫn tạo được không khí u ám, ma mị nhưng mỗi cảnh quay rợn người đều mang một ẩn ý nghệ thuật thay vì cố tình làm “um sùm” để khiến khán giả phải sợ. Tuy nhiên, cũng không thể không nói rằng, dù nỗ lực thoát khỏi phong cách jumpscare rẻ tiền thì những cảnh hù dọa trong phim vẫn còn khá gượng ép, chưa thật sự mang màu sắc kinh dị nên nếu nói về độ “nặng đô” thì chưa “đã”.

Song, tất cả đều hướng tới việc làm nổi bật các thông điệp của tác phẩm. Đạo diễn Trần Trọng Dần không dùng nỗi sợ để hù dọa cốt lấy tiếng hét, họ dùng nỗi sợ như một chất xúc tác để phơi bày hậu quả của cái ác. Khán giả rùng mình không phải vì tạo hình con quỷ mà vì nhận ra mỗi thực thể kinh dị xuất hiện trên màn ảnh thực chất chính là hiện thân cho những sai lầm, những sự bất chấp mù quáng. Khi lòng tham trỗi dậy, các nhân vật sẵn sàng tìm đến các thế lực tâm linh hay những trò lừa dối để trục lợi cho bản thân. Tuy nhiên, không có bất kỳ lợi lộc nào là miễn phí và “nợ máu phải trả bằng máu”. Bản chất lòng tham của con người là một cái túi không đáy nhưng họ lại quên mất rằng có được tiền tài, danh vọng thì buộc phải trả giá bằng mạng sống, tình thân và sự bình yên của những người xung quanh và chính mình. Bi kịch kéo dài từ đời này sang đời khác chính vì con người luôn ảo tưởng mình có thể “ăn gian” được quy luật nhân quả này.

Nỗi sợ trong phim còn đến từ sự hèn nhát và việc trốn chạy trách nhiệm của chính con người. Khi sai lầm đầu tiên xảy ra, thay vì dũng cảm đối mặt và sửa chữa, các nhân vật lại chọn cách dung túng cho cái sai. Họ hèn nhát lấp liếm lỗi lầm bằng những lời nói dối hoặc thậm chí đẩy tội ác cho người khác để bảo toàn lợi ích trước mắt. Sự hèn nhát này đã nuôi dưỡng cái ác, khiến sai lầm chồng chất sai lầm, biến thành một lời nguyền bám dai dẳng.

Út Lan 2 còn khéo léo lồng ghép thông điệp về mối quan hệ giữa con người và tự nhiên thông qua bối cảnh sông nước miền Tây Nam Bộ. Sự xuất hiện của các thực thể như thần sông (Hà Bá) hay hình tượng con rắn hai đầu không đơn thuần là yếu tố tâm linh kỳ bí mà là biểu tượng cho sự cân bằng của tự nhiên. Khi con người vì lợi ích ích kỷ mà tàn phá, săn lùng và trục lợi từ thiên nhiên một cách vô tội vạ, họ sẽ phải nhận lại những hình phạt kinh hoàng. Lời nguyền tâm linh trong phim thực chất chính là sự phản kháng của tự nhiên trước lòng tham của con người, nhắc nhở chúng ta về cái giá phải trả khi phá vỡ sự hài hòa vốn có của môi trường sống. Bằng cách hòa tan thông điệp vào cấu trúc kịch bản thay vì rao giảng giáo điều, tác phẩm là lời cảnh báo: Chớ phạm phải điều sai trái, bởi cái giá phải trả sẽ vô cùng đắt.

Kịch bản lối mòn với các tình tiết quá dễ đoán và kỹ xảo “giả trân”

Điểm hạn chế lớn nhất trong kịch bản Út Lan 2 có lẽ là sự phụ thuộc quá đà vào cấu trúc nhân quả tuyến tính theo kiểu rập khuôn. Một kịch bản kinh dị thông minh thường giấu các manh mối một cách tinh tế để khán giả chỉ nhận ra khi cú twist xuất hiện. Ngược lại, Út Lan 2 lại phơi bày các điềm báo một cách quá lộ liễu thông qua các câu thoại mang tính định hướng. Từ đó, người xem không còn phải hồi hộp chờ đợi xem điều gì sẽ xảy ra mà chỉ ngồi chờ xem khi nào nó xảy ra, biến hành trình theo dõi phim từ một trải nghiệm khám phá tò mò thành một cuộc điểm danh các tình tiết đã được dự báo trước.

Sự dễ đoán của bộ phim còn nằm ở cách biên kịch xử lý các nút thắt ở nửa sau tác phẩm. Các bí mật liên quan đến quá khứ của lời nguyền hay danh tính thực sự của thế lực đứng sau những hiện tượng quỷ dị không đủ độ lắt léo để khiến khán giả phải ngỡ ngàng. Nếu nói về điểm bất ngờ nhất trong diễn biến phim thì đó có thể là Lan (Kiều Diễm) – còn bất ngờ thế nào thì bạn hãy xem để cảm nhận.

Một điểm trừ khác kéo tụt trải nghiệm thị giác của khán giả là hóa trang hay CGI chưa tương xứng với tầm vóc của một tác phẩm kinh dị có thương hiệu riêng. Dù đã rất nỗ lực trong việc hóa trang cho Hà bá nhưng nhân vật là nguồn cơn của bi kịch này lại chưa đủ “wow”, không gớm ghiếc và cũng không ghê rợn, để lại ấn tượng bằng 0. Còn rắn hai đầu thì lại hiện lên với những đường nét đồ họa lộ liễu, thiếu mềm mại và chuyển động “giả trân”. Thế nên, thay vì mang lại cảm giác lạnh sống lưng thì những thực thể tâm linh này lại khá “hoạt hình”, làm giảm “mood” của bầu không khí âm u, cô tịch vốn đang được bối cảnh rừng quốc gia U Minh Thượng làm rất tốt.

Chấm điểm: 3/5

Sau tất cả, Út Lan 2 là một tác phẩm có nhiều tham vọng hơn một bộ phim kinh dị đơn thuần. Việc đưa câu chuyện về vùng sông nước U Minh Thượng, khai thác chất liệu dân gian Nam Bộ cùng những hủ tục, truyền thuyết về Hà Bá và rắn hai đầu giúp bộ phim sở hữu màu sắc riêng, đồng thời tạo được một không gian vừa đẹp vừa ám ảnh. Phim cũbg đáng ghi nhận khi không chỉ dùng nỗi sợ để tạo tiếng hét mà cố gắng gửi gắm thông điệp ý nghĩa. Tuy nhiên, những ý tưởng này chưa được nâng đỡ bởi một kịch bản đủ sắc nên phần nào chưa đủ thuyết phục để duy trì cảm giác kinh dị cho người xem.

Nói cách khác, Út Lan 2 có một “chiếc vỏ” rất có tiềm năng với bối cảnh Nam Bộ đặc sắc, chất liệu văn hóa thú vị và dàn diễn viên có điểm nhấn, nhưng phần kịch bản và kỹ xảo vẫn chưa theo kịp tham vọng ấy. Đây là bộ phim có bản sắc và đáng ghi nhận ở nỗ lực tìm một hướng đi riêng cho kinh dị Việt, nhưng để thực sự khiến khán giả “rén” và nhớ lâu sau khi rời rạp, tác phẩm vẫn còn thiếu một cú bứt phá đủ mạnh.