Sau nhiều năm chờ đợi, chứng khoán Việt Nam chính thức bước vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp theo phân loại của FTSE Russell. Cột mốc này mở rộng khả năng tiếp cận của thị trường đối với các quỹ đầu tư quốc tế, đồng thời làm gia tăng kỳ vọng về sự trở lại của dòng vốn ngoại sau thời gian dài bán ròng.
Dù vậy, chia sẻ tại Fund Insider của Fmarket, ông Lê Chí Phúc – Tổng Giám đốc SGI Capital Tổng Giám đốc SGI Capital cho rằng sự kiện này chưa đủ để tạo ra một làn sóng vốn ngoại quy mô lớn, khi những điều kiện quan trọng từ kinh tế toàn cầu vẫn chưa thực sự thuận lợi.
Thị trường thường tích cực nhất trước thời điểm nâng hạng
Sau khi nghiên cứu diễn biến của nhiều thị trường từng được FTSE nâng hạng trước Việt Nam, SGI Capital cho biết giai đoạn tích cực nhất thường xuất hiện trước khi thị trường chính thức được nâng hạng, khi kỳ vọng của nhà đầu tư đã dần phản ánh vào giá cổ phiếu. Đến thời điểm sự kiện có hiệu lực, diễn biến thị trường thường không còn tích cực như kỳ vọng trước đó, thay vào đó là giai đoạn phân hóa, củng cố và tích lũy kéo dài khoảng 3–6 tháng.
Một phần nguyên nhân nằm ở cách các quỹ đầu tư triển khai hoạt động mua cổ phiếu. Thay vì giải ngân đồng loạt, dòng vốn thụ động thường được phân bổ thành nhiều đợt nhằm hạn chế tác động lên giá và tránh tạo áp lực mua quá lớn tại một thời điểm.
“Ảnh hưởng của nâng hạng là sự công nhận đối với thị trường trong dài hạn, nhưng không nên quá kỳ vọng rằng nó sẽ mang lại một dòng tiền ồ ạt quanh thời điểm chính thức được nâng hạng“, ông Phúc nhận định.
Điều này lý giải vì sao một sự kiện được chờ đợi nhiều năm chưa chắc tạo ra cú hích tức thời cho thị trường. Nâng hạng có thể mang lại nhu cầu mua mới từ các quỹ theo dõi chỉ số, song quy mô và thời điểm giải ngân sẽ phụ thuộc vào lộ trình phân bổ vốn.
Quan trọng hơn, dòng vốn thụ động chỉ là một phần trong bức tranh thu hút vốn quốc tế. Để đón nhận dòng tiền chủ động với quy mô lớn hơn, thị trường còn cần những điều kiện thuận lợi từ môi trường kinh tế toàn cầu.
Hai điều kiện để dòng vốn ngoại quay trở lại mạnh mẽ
Phân tích về điểm đảo chiều của dòng vốn ngoại dựa trên việc nghiên cứu những giai đoạn dòng vốn quốc tế đổ mạnh vào các thị trường cận biên và mới nổi, chuyên gia SGI Capital nhận thấy hai điều kiện thường xuất hiện đồng thời.
Trước hết, kinh tế toàn cầu cần duy trì đà tăng trưởng tích cực trên diện rộng, trong đó các thị trường mới nổi thể hiện tốc độ tăng trưởng vượt trội và trở thành nhóm dẫn dắt. Đây là nền tảng để thu hút sự quan tâm của các quỹ đầu tư quốc tế đối với những thị trường có tiềm năng tăng trưởng cao.
Điều kiện còn lại là đồng USD tương đối yếu. Khi sức hấp dẫn của tài sản Mỹ giảm bớt, dòng vốn có xu hướng mở rộng tìm kiếm cơ hội tại các thị trường có mức độ rủi ro cao hơn, bao gồm nhóm cận biên và mới nổi.
Theo SGI Capital, sự kết hợp của những yếu tố này từng xuất hiện vào đầu thập niên 1990, đầu những năm 2000 và phần nào trong giai đoạn 2017–2018. Tuy nhiên, môi trường hiện tại chưa hội tụ đầy đủ các điều kiện tương tự.
Trong bối cảnh đó, việc gia nhập một rổ chỉ số mới chủ yếu tạo ra nhu cầu mua từ các quỹ thụ động, trong khi dòng vốn chủ động quy mô lớn vẫn cần thêm những động lực từ môi trường vĩ mô quốc tế.
Dù vậy, SGI Capital không hoàn toàn bi quan về triển vọng dòng vốn ngoại. Sau nhiều năm liên tục rút vốn, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường Việt Nam đã giảm từ khoảng 24% xuống còn 12%, theo số liệu được ông Phúc đề cập.
Người đứng đầu SGI Capital kỳ vọng đà bán ròng có thể giảm đáng kể trong thời gian tới. Nếu áp lực rút vốn thu hẹp, đồng thời xuất hiện thêm lực mua từ các quỹ thụ động và một phần dòng vốn chủ động, thị trường có thể bớt chịu sức ép từ giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài.
Như vậy, nâng hạng mở ra cơ hội tiếp cận dòng vốn quốc tế nhưng chưa phải điều kiện đủ để đảo chiều dòng tiền. Trong khi chờ đợi môi trường toàn cầu thuận lợi hơn, khả năng giảm bớt áp lực bán ròng của khối ngoại có thể là chuyển biến đáng chú ý đối với chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn tới.
