Thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa trưởng thành để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số

Sáng 28/9, các đại biểu Quốc hội chuyên trách đã thảo luận về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập; Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Mở rộng diện doanh nghiệp nhỏ và vừa được hỗ trợ

Qua thảo luận, các đại biểu cơ bản tán thành với nội dung của các dự thảo Luật, đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát cả 3 dự án luật theo hướng xử lý thực chất các vướng mắc, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển thị trường và doanh nghiệp, bảo đảm kỷ luật, minh bạch, an toàn và hiệu quả trong quản lý.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu tại phiên họp. Ảnh: Đức Thanh

Phát biểu giải trình tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, quá trình xây dựng 3 dự án luật được thực hiện trên 3 nguyên tắc: thể chế hóa kịp thời, đầy đủ các chủ trương, định hướng lớn của Đảng; rà soát, cắt giảm thực chất thủ tục hành chính để tạo môi trường đầu tư kinh doanh công khai, minh bạch, dễ đoán định, giảm thời gian và chi phí tuân thủ; đồng thời bảo đảm phù hợp thực tiễn, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin.

Trong các dự thảo được góp ý, dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa nhận được nhiều ý kiến quan tâm nhất, với 11 ý kiến, tập trung vào tiêu chí xác định doanh nghiệp và các chính sách hỗ trợ. Giải trình về nội dung này, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo lấy số liệu năm liền kề làm căn cứ xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa: số lao động bình quân không quá 300 người, đồng thời đáp ứng một trong hai tiêu chí về nguồn vốn hoặc doanh số, tương ứng dưới 150 tỷ đồng hoặc dưới 400 tỷ đồng.

Các tiêu chí đã được rà soát trên cơ sở thực tế Việt Nam từ khi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa ra đời, có tính đến tăng trưởng GDP, chỉ số lạm phát và tiêu chuẩn về doanh nghiệp nhỏ và vừa trên thế giới, đặc biệt là hướng dẫn của OECD. Theo Bộ trưởng, nếu áp dụng tiêu chí đề xuất, số doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tới 98,4% tổng số doanh nghiệp đang kinh doanh tại Việt Nam, mở rộng so với mức 97,4% theo tiêu chí cũ.

Về chính sách hỗ trợ, Bộ trưởng nhấn mạnh 3 nguyên tắc: tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh; hỗ trợ và khuyến khích doanh nghiệp phát triển cả về quy mô lẫn chất lượng; đồng thời hài hòa với quy mô ngân sách. “Chúng tôi xác định thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa trưởng thành, đây là nhiệm vụ hết sức quan trọng để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số” – Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định.

Nhắc lại kinh nghiệm của Nhật Bản trong giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ trên 10%, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, mức đóng góp của nhân tố năng suất tổng hợp (TFP) vào tốc độ tăng trưởng giai đoạn này là khoảng 58%. Trong 58% đó, quy mô doanh nghiệp đóng góp khoảng 20%, đổi mới công nghệ chiếm 20% và chuyển dịch lao động chiếm 8%.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quochoi.vn

Ước chi thêm 10.000 tỷ đồng/năm để miễn thuế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Về chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, cơ quan soạn thảo tính toán chính sách hỗ trợ thuế trên 2 phương diện: hỗ trợ về nghĩa vụ thuế và giảm chi phí tuân thủ chính sách thuế, đồng thời bảo đảm hài hòa với quy định của luật thuế.

Đối với ý kiến về thời điểm hỗ trợ 3 năm kể từ khi doanh nghiệp có thu nhập, Bộ trưởng giải thích, cơ quan soạn thảo lựa chọn hỗ trợ 3 năm đầu khởi nghiệp vì đây là thời gian doanh nghiệp khó khăn nhất, khi phải bỏ vốn mua sắm thiết bị, tổ chức triển khai hoạt động và tiếp cận thị trường. Đây cũng là quy định phổ biến tại nhiều nước trên thế giới.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, với quy mô doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện tại, hàng năm, ngân sách chi ra khoảng 10.000 tỷ đồng riêng cho ưu đãi miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đầu.

Về thủ tục, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, cơ quan soạn thảo đề xuất nâng ngưỡng áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản cho cả thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp, theo cách lấy doanh thu nhân với thuế suất, để giảm chi phí tuân thủ, dễ làm, dễ tính.

Đối với chính sách hỗ trợ mặt bằng, Bộ trưởng cho biết, dự thảo thể chế hóa quy định tại Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội, nâng thành quy định trong luật.

Về phiếu hỗ trợ, trước băn khoăn của đại biểu về hình thức thực hiện cơ chế mới này, Bộ trưởng giải thích, khoản 7 Điều 3 của dự thảo quy định voucher là chứng chỉ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa giảm một số chi phí khi sử dụng một số dịch vụ; phiếu có ghi rõ thời gian và không được chuyển nhượng. Khi doanh nghiệp đủ điều kiện mang voucher đến thì được giảm chi phí.

Đối với dự án sửa đổi Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập, một số đại biểu nêu vấn đề về đề xuất chứng chỉ năng lực trong dự thảo và giá trị chuyển tiếp của các chứng chỉ đã cấp, tư cách ký báo cáo tài chính và trách nhiệm chuyên môn của người cung cấp dịch vụ.

Giải trình, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, việc cung cấp dịch vụ kế toán và ký báo cáo tài chính có ý nghĩa rất quan trọng đối với chủ doanh nghiệp, cổ đông, cơ quan nhà nước, tổ chức cấp tín dụng và nhà cung cấp hàng hóa. Thông tin trên báo cáo tài chính là căn cứ cho các quyết định đầu tư, cấp tín dụng và cho vay.

Vì vậy, từ kinh nghiệm quốc tế, cần phải bảo đảm tính trung thực, hợp lý của thông tin và xác định trách nhiệm của người cung cấp dịch vụ. Nếu không có chứng chỉ hành nghề để xác định năng lực, thì dịch vụ cung cấp không bảo đảm cho các bên liên quan, Bộ trưởng cho hay. Theo Bộ trưởng, cơ quan soạn thảo đã rất cân nhắc về vấn đề này và cũng sẽ nghiêm túc tiếp thu ý kiến của đại biểu để đơn giản hóa thủ tục này ở mức tối đa.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cảm ơn các ý kiến tâm huyết, trách nhiệm, khoa học, thực tế của đại biểu Quốc hội và khẳng định, cơ quan soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu, giải trình đầy đủ các ý kiến đại biểu. Ảnh: Đức Thanh

Về dự án sửa đổi Luật Chứng khoán, 2 nhóm vấn đề đại biểu quan tâm là cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và mô hình tổ chức Sở Giao dịch Chứng khoán. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu, rà soát kỹ về cơ chế thử nghiệm để sớm ban hành các tiêu chuẩn và đưa cơ chế vào hoạt động, bảo đảm quyền lợi của các bên liên quan, đặc biệt là an ninh mạng.

Liên quan đến mô hình Sở Giao dịch Chứng khoán, đại diện cơ quan soạn thảo cho biết, định hướng là giảm khâu trung gian so với mô hình hiện nay. Theo phương án Bộ trưởng nêu, Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh sẽ chuyên về cổ phiếu, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội chuyên về trái phiếu và sản phẩm phái sinh, cùng với Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán.

Đồng thời, việc sửa Luật Chứng khoán tới đây cũng sẽ quy định rõ ràng hơn, tăng tính công khai, minh bạch, tránh thao túng, bảo vệ quyền lợi người tham gia thị trường và thúc đẩy các tổ chức đầu tư chuyên nghiệp, đáp ứng nhu cầu huy động vốn cho phát triển./.