Điều hành giá 3 tháng cuối năm: Kiểm soát lạm phát trước nhiều sức ép

Sáng 9/10, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng - Trưởng Ban Chỉ đạo điều hành giá chủ trì cuộc họp Ban Chỉ đạo điều hành giá đánh giá công tác quản lý, điều hành giá quý III/2026 và đưa ra dự báo, đề xuất kịch bản điều hành giá cho những tháng còn lại của năm 2026.

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng chủ trì cuộc họp. Ảnh: Mạnh Tuấn

Lạm phát cơ bản tăng 4,26%

Tại cuộc họp, báo cáo công tác quản lý, điều hành giá 9 tháng đầu năm và định hướng điều hành giá 3 tháng cuối năm 2026, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, trong 9 tháng năm 2026, kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều bất định và rủi ro từ các cú sốc nguồn cung. Xung đột địa chính trị, chủ nghĩa bảo hộ và thay đổi chính sách của các nền kinh tế lớn tác động đến chuỗi cung ứng, giá cả và thương mại quốc tế. Quan hệ thương mại Mỹ - Trung có tín hiệu hạ nhiệt giúp giảm bớt căng thẳng thương mại trong ngắn hạn, nhưng cạnh tranh chiến lược vẫn tiếp diễn. Giá năng lượng tiếp tục là yếu tố rủi ro lớn đối với mặt bằng giá toàn cầu. Các nước có xu hướng điều chỉnh chính sách tiền tệ theo hướng thận trọng nhằm kiểm soát lạm phát.

Giá cả thị trường trong 9 tháng diễn biến theo hướng tăng cao trong quý I, giảm trong quý II, tăng trở lại trong quý III, chủ yếu do chịu tác động của yếu tố mùa vụ làm tăng nhu cầu tiêu dùng trong các dịp lễ, Tết, cùng với biến động giá nhiên liệu thế giới và chi phí nguyên liệu đầu vào. Từ tháng 3, giá nhiên liệu, năng lượng thế giới tăng mạnh, vận tải logistics gián đoạn và chi phí đầu vào tăng đã tác động đến mặt bằng giá trong nước. CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52% so với cùng kỳ năm trước, lạm phát cơ bản tăng 4,26%.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương báo cáo tại cuộc họp. Ảnh: Mạnh Tuấn

Thứ trưởng Trần Quốc Phương nhấn mạnh, trước bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và yêu cầu tăng trưởng cao, Chính phủ xác định kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm các cân đối lớn là nhiệm vụ trọng tâm. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý giá, bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu, phối hợp chặt chẽ chính sách tài khóa và tiền tệ, đồng thời tăng cường kiểm tra và xử lý các hành vi đầu cơ, thao túng giá.

Trước tác động của xung đột tại Trung Đông làm giá dầu và chi phí vận tải tăng mạnh, Chính phủ đã chủ động thực hiện các biện pháp bình ổn thị trường, kiểm soát giá cả và duy trì chính sách miễn, giảm thuế, phí đối với xăng dầu nhằm giảm áp lực chi phí đầu vào cho doanh nghiệp và người dân. Nhờ đó, thị trường hàng hóa trong nước cơ bản không có biến động bất thường, nguồn cung được bảo đảm, góp phần kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô trong 9 tháng năm 2026.

Giá năng lượng và nhu cầu cuối năm gây áp lực lên CPI

Theo Bộ Tài chính, trong 3 tháng cuối năm 2026, mặt bằng giá trong nước tiếp tục chịu áp lực từ biến động giá năng lượng, nguyên, nhiên vật liệu thế giới, rủi ro tỷ giá và gián đoạn chuỗi cung ứng do căng thẳng địa chính trị, thay đổi chính sách thương mại, thuế quan.

Việc đẩy mạnh đầu tư công và nhu cầu xây dựng tăng cao trong những tháng cuối năm có thể làm gia tăng nhu cầu đối với vật liệu xây dựng, máy móc, thiết bị và một số nguyên liệu đầu vào, từ đó có thể làm gia tăng tổng cầu trong khi nguồn cung khó tăng nhanh.

Bên cạnh đó, các hoạt động sản xuất, tiêu dùng thường tăng vào những tháng cuối năm có thể tạo áp lực cục bộ lên giá một số nhóm hàng hóa và dịch vụ. Ngoài ra, yêu cầu thúc đẩy tăng trưởng, mở rộng tín dụng, việc thực hiện lộ trình điều chỉnh giá dịch vụ y tế, giáo dục, tác động của biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh tiếp tục tạo sức ép lên CPI.

Tuy nhiên, áp lực lạm phát cũng được hỗ trợ phần nào nhờ các chính sách miễn, giảm thuế, phí; điều hành tiền tệ linh hoạt; miễn học phí, giảm giá sách giáo khoa và một số dịch vụ; nguồn cung lương thực, thực phẩm dồi dào và sản xuất phục hồi. Việc điều hành thận trọng giá hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý cũng góp phần giảm áp lực lên mặt bằng giá.

Nếu đàm phán Mỹ - Iran đạt kết quả thuận lợi, vận tải qua eo biển Hormuz được thông suốt sẽ giúp giảm chi phí vận tải quốc tế và áp lực giá nguyên, nhiên vật liệu trong 3 tháng cuối năm. Bên cạnh đó, chủ trương ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của Chính phủ góp phần củng cố niềm tin, ổn định kỳ vọng lạm phát.

Bộ Tài chính cập nhật 2 kịch bản lạm phát năm 2026 tăng trong khoảng 4,5% và 4,8%.

Phối hợp chính sách, kiểm soát giá hàng hóa thiết yếu

Về biện pháp điều hành giá, Bộ Tài chính kiến nghị, trong 3 tháng cuối năm, cần phối hợp chặt chẽ, chủ động, linh hoạt, đồng bộ chính sách tài khóa, tiền tệ và các chính sách kinh tế vĩ mô nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn, hỗ trợ tăng trưởng và nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.

Đối với nhóm vĩ mô và thực thi pháp luật, điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, theo dõi sát tỷ giá, lãi suất, tín dụng, cung tiền và dòng vốn quốc tế; điều tiết tín dụng hợp lý, ưu tiên sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Bộ Tài chính tiếp tục thực hiện các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí phù hợp.

Các bộ, ngành, địa phương thực hiện đầy đủ nhiệm vụ quản lý giá, đẩy mạnh phổ biến quy định mới và triển khai tiếp nhận kê khai giá phục vụ phân tích, dự báo thị trường.

Với nhóm giải pháp bảo đảm cung cầu và ổn định giá hàng hóa, dịch vụ thiết yếu, cần theo dõi sát giá năng lượng thế giới, điều hành giá xăng dầu phù hợp, bảo đảm nguồn cung và ngăn chặn tình trạng đứt gãy, găm hàng; theo dõi sản xuất, cung cầu, giá lương thực, thực phẩm và vật tư nông nghiệp; phối hợp điều hòa nguồn cung giữa các vùng và cân đối nhu cầu trong nước với xuất khẩu...

Cùng với đó, bảo đảm nguồn cung thuốc, vật tư, thiết bị y tế với giá hợp lý; bảo đảm cung ứng sách giáo khoa đầy đủ, kịp thời, ngăn chặn đầu cơ, nâng giá; theo dõi giá vật liệu xây dựng, nhà ở, bất động sản và chi phí xây dựng; kịp thời công bố giá vật liệu, chỉ số giá xây dựng sát thực tế.

UBND các tỉnh, thành phố theo dõi sát cung cầu, giá hàng thiết yếu, triển khai bình ổn thị trường và bảo đảm nguồn hàng trong mùa mưa bão, thiên tai, các tình huống khẩn cấp và dịp cuối năm.

Về kiểm tra, giám sát thị trường, các bộ quản lý ngành và địa phương kiểm tra việc kê khai, niêm yết giá hàng thiết yếu; xử lý nghiêm hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá, lợi dụng thiên tai và cao điểm lễ, Tết để tăng giá bất hợp lý; yêu cầu doanh nghiệp điều chỉnh giảm giá phù hợp khi chi phí đầu vào giảm.

Ngoài ra, các bộ, ngành, địa phương cung cấp thông tin kịp thời, minh bạch về chủ trương điều hành giá và diễn biến thị trường, góp phần ổn định tâm lý người dân, doanh nghiệp và kiểm soát lạm phát kỳ vọng./.