Phát hiện 13 triệu tấn vàng, bạc, bạch kim bị bỏ ngoài bãi rác

Có lẽ bạn đang đánh giá thấp lượng rác thải điện tử mà các doanh nghiệp sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) thải ra môi trường. Đây là nhận định trong phân tích mới của Mạng lưới Hành động Basel (Basel Action Network – BAN), một tổ chức phi lợi nhuận hoạt động trong lĩnh vực môi trường.

Trong báo cáo đầu tiên thuộc loạt sách trắng gồm 4 phần mang tên Làn sóng rác thải AI sắp ập đến (The Coming AI Waste Wave), BAN nhận định rằng đến năm 2030, mỗi năm có thể có khoảng 8,6 – 13,1 triệu tấn thiết bị điện tử liên quan đến AI bị loại bỏ, trong đó có đồng, niken, thép, nhôm, bạch kim, lithium, coban…, cao gấp 40–60 lần so với mức dự báo trong nghiên cứu học thuật được trích dẫn rộng rãi nhất hiện nay.

Để hình dung quy mô này, BAN ước tính đến năm 2050, lượng rác thải điện tử do AI tạo ra có thể đủ để chứa trong 23 triệu container vận chuyển. Nếu xếp các container nối tiếp nhau, chúng có thể tạo thành một vòng quanh Trái Đất tới 6 lần.

Trong khi đó, Báo cáo Giám sát Rác thải Điện tử Toàn cầu (Global E-waste Monitor) ước tính thế giới hiện chỉ xử lý khoảng 1/5 lượng rác thải điện tử theo cách có trách nhiệm, chẳng hạn như tái chế thay vì sử dụng các hình thức xử lý khác như đốt. Vì vậy, việc bổ sung một lượng rác thải điện tử ngày càng lớn vào tổng lượng hiện có rõ ràng là một tín hiệu đáng lo ngại.

Tất nhiên, rác thải điện tử chỉ là một trong những hệ quả của AI. Theo BAN, trong giai đoạn 2025-2030, chi phí xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ AI, chẳng hạn như các trung tâm dữ liệu, được dự báo lên tới 7 tỷ USD. 

“Chúng ta không thể xử lý một cách có đạo đức lượng rác thải điện tử mà mình đang tạo ra hiện nay”, ông Jim Puckett, nhà sáng lập kiêm Giám đốc Định hướng Chiến lược của BAN, nhận định trong báo cáo.

“Các công ty công nghệ phải hành động ngay từ bây giờ để xây dựng ngân sách, phát triển cơ sở hạ tầng mới và lập kế hoạch nhằm giảm thiểu làn sóng chất thải độc hại từ AI.

Thời điểm thích hợp để ngăn chặn chất thải độc hại là trước khi chúng được tạo ra, chứ không phải đợi đến 20 năm nữa, khi hàng trăm triệu tấn thiết bị từ hàng nghìn trung tâm dữ liệu trên khắp thế giới bị thải bỏ và đẩy đến các cộng đồng dễ bị tổn thương.”