Giá vàng và bạc thế giới đang ghi nhận nhịp phục hồi nhẹ sau đợt bán tháo mạnh trong phiên cuối tuần trước. Tính chung tháng 10, hai kim loại quý trải qua tháng giao dịch tồi tệ nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.
Giá vàng giảm 6,8% trong tháng 10/2026.
Diễn biến này khiến không ít nhà đầu tư thất vọng, đặc biệt khi vàng và bạc vốn được xem là những tài sản trú ẩn trong giai đoạn bất ổn. Áp lực lên thị trường kim loại quý gia tăng trong bối cảnh các ngân hàng trung ương tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt nhằm kiểm soát lạm phát, trong khi đợt bán tháo trên thị trường chứng khoán làm gia tăng nhu cầu nắm giữ tiền mặt.
Tuy nhiên, bà Jen Bawden, nhà sáng lập Bawden Capital, lại nhìn nhận đợt điều chỉnh dưới góc độ khác. Trong báo cáo bình luận thị trường mới nhất, chuyên gia này cho rằng cú lao dốc vừa qua, cũng như những nhịp giảm tiếp theo nếu xuất hiện, có thể mang đến cơ hội mua vào hiếm có cho các nhà đầu tư dài hạn.
Theo bà Bawden, giá bạc đã giảm khoảng 60% so với đỉnh lịch sử 121,64 USD/ounce, trong khi giá vàng có thời điểm xuống mức thấp nhất trong một năm. Những thông tin tiêu cực liên tiếp xuất hiện trên truyền thông tài chính khiến tâm lý nhà đầu tư cá nhân trở nên bi quan, đặc biệt với những người mua kim loại quý tại vùng giá cao.
Dù vậy, bà cho rằng điều đang diễn ra không nhất thiết phản ánh sự suy yếu của nền tảng dài hạn, mà có thể chủ yếu bắt nguồn từ cú sốc thanh khoản trên thị trường tài chính.
Vì sao vàng, bạc giảm mạnh giữa bất ổn địa chính trị?
Theo bà Bawden, áp lực giảm giá của kim loại quý thời gian qua đến từ sự kết hợp giữa chính sách tiền tệ, biến động năng lượng và làn sóng bán tháo trên thị trường chứng khoán. Trước hết, dù Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) quyết định giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp gần nhất, thị trường vẫn kỳ vọng cơ quan này có thể tiếp tục nâng lãi suất trong tháng 12.
Triển vọng lãi suất duy trì ở mức cao làm gia tăng chi phí cơ hội khi nắm giữ các tài sản không sinh lãi như vàng và bạc, đồng thời thúc đẩy dòng vốn tìm đến những công cụ đầu tư có lợi suất hấp dẫn hơn.
Bên cạnh đó, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông và nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng cũng đang tạo ra những tác động trái chiều đối với thị trường kim loại quý.
Thông thường, bất ổn địa chính trị được xem là yếu tố hỗ trợ nhu cầu trú ẩn vào vàng. Tuy nhiên, bà Bawden cho rằng trong giai đoạn hiện tại, giá năng lượng tăng mạnh lại góp phần thúc đẩy nhu cầu đối với đồng USD, qua đó gây sức ép lên giá vàng và bạc.
Theo phân tích của chuyên gia, khi xung đột làm gián đoạn hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz và đẩy giá dầu lên trên 100 USD/thùng, các quốc gia nhập khẩu năng lượng lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức hay Ấn Độ phải tăng nhu cầu mua USD để thanh toán các hợp đồng dầu thô.
Điều này hỗ trợ sức mạnh của đồng bạc xanh, trong khi giá năng lượng cao tiếp tục làm gia tăng áp lực lạm phát, củng cố khả năng các ngân hàng trung ương duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn.
Đồng thời, lợi suất trái phiếu tăng cũng tạo sức ép đối với thị trường chứng khoán, đặc biệt là nhóm cổ phiếu công nghệ có mức định giá cao. Trong phiên cuối tuần trước, chỉ số S&P 500 giảm khoảng 2%, đánh dấu phiên giảm mạnh nhất kể từ đầu tháng 6.
Theo bà Bawden, khi thị trường chứng khoán lao dốc, các quỹ đầu tư lớn có thể phải bán những tài sản thanh khoản cao để đáp ứng nhu cầu tiền mặt hoặc yêu cầu ký quỹ, thay vì chỉ bán những khoản đầu tư có triển vọng kém.
Vàng và bạc, với đặc tính thanh khoản cao, cũng có thể bị bán mạnh trong những thời điểm như vậy. Nói cách khác, kim loại quý có thể giảm giá cùng chứng khoán trong giai đoạn đầu của một cú sốc thanh khoản, ngay cả khi những yếu tố hỗ trợ nhu cầu nắm giữ tài sản trú ẩn trong dài hạn vẫn tồn tại.
Bài học từ năm 2008 và 2020: Cơ hội mua vào sau những cú sốc thanh khoản?
Để củng cố nhận định, bà Bawden dẫn lại hai giai đoạn thị trường tài chính biến động dữ dội là cuộc khủng hoảng năm 2008 và cú sốc Covid-19 vào tháng 3/2020.
Theo chuyên gia, trong cả hai sự kiện, vàng và bạc đều chịu áp lực bán mạnh cùng với thị trường chứng khoán khi nhà đầu tư tìm cách huy động tiền mặt.
Sau sự sụp đổ của Lehman Brothers vào mùa thu năm 2008, giá vàng giảm khoảng 29%, còn bạc mất hơn 50% so với mức đỉnh thiết lập vào tháng 3 cùng năm.
Tương tự, trong cú sốc thanh khoản tháng 3/2020, vàng giảm khoảng 10%, trong khi bạc lao dốc khoảng 35% chỉ trong vài ngày. Tuy nhiên, sau khi áp lực bán bắt buộc suy yếu, cả hai kim loại quý đều bước vào những đợt phục hồi đáng kể.
Theo số liệu được bà Bawden dẫn lại, sau cuộc khủng hoảng năm 2008, giá vàng tăng khoảng 170% tính đến tháng 8/2011, còn bạc leo lên vùng gần 50 USD/ounce. Sau đợt bán tháo tháng 3/2020, vàng tăng khoảng 39%, thiết lập đỉnh mới vào tháng 8 cùng năm. Trong khi đó, bạc ghi nhận mức tăng khoảng 150%.
Từ những diễn biến lịch sử này, nhà sáng lập Bawden Capital cho rằng đợt giảm giá hiện tại có thể mang những đặc điểm tương đồng với các cú sốc thanh khoản trước đây, khi áp lực bán ngắn hạn khiến giá kim loại quý sụt giảm mạnh hơn những gì các yếu tố cơ bản dài hạn có thể lý giải.
Dù vậy, bà cũng cảnh báo thị trường chưa chắc đã xác lập đáy và giá vàng, bạc hoàn toàn có thể tiếp tục giảm trước khi bước vào giai đoạn phục hồi bền vững.
Bản thân bà Bawden cho biết đã đặt các lệnh mua giới hạn nhằm tận dụng khả năng giá tiếp tục điều chỉnh, trong đó nhắm tới mức giảm thêm 20–30% đối với một số cổ phiếu doanh nghiệp khai thác mỏ được lựa chọn.
Ở góc độ cung cầu, chuyên gia cũng đánh giá nhu cầu bạc vật chất tại châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, có thể đóng vai trò hỗ trợ thị trường trong dài hạn.
Bà lưu ý rằng trong đợt bán tháo gần đây, giá bạc tại Thượng Hải vẫn xuất hiện chênh lệch so với thị trường phương Tây, dù các yếu tố thuế tại Trung Quốc đã làm giảm đáng kể mức chênh lệch thực tế.
Về dài hạn, bà Bawden tiếp tục duy trì quan điểm tích cực đối với các tài sản hữu hình như vàng và bạc, trong bối cảnh nợ công toàn cầu ở mức cao và chi phí vay vốn ngày càng lớn.
Theo chuyên gia, việc duy trì lãi suất cao trong thời gian dài sẽ tạo áp lực lên chính phủ, doanh nghiệp, người tiêu dùng và hệ thống ngân hàng. Khi sức ép nợ trở nên quá lớn, các ngân hàng trung ương có thể buộc phải chuyển hướng sang nới lỏng chính sách tiền tệ để hỗ trợ nền kinh tế.
Kịch bản này, nếu xảy ra, có thể khiến lợi suất trái phiếu và sức mạnh của đồng USD suy yếu, qua đó tạo môi trường thuận lợi hơn cho giá vàng và bạc.
Dù xem đợt bán tháo hiện tại là cơ hội tiềm năng, bà Bawden vẫn nhấn mạnh rủi ro biến động trong ngắn hạn. Khả năng thị trường phục hồi sẽ phụ thuộc vào diễn biến thanh khoản, chính sách lãi suất và thời điểm áp lực bán bắt buộc thực sự kết thúc.
