Dinh dưỡng đa dạng, ngủ đủ giấc, vận động phù hợp và tiêm vaccine cúm là những biện pháp quan trọng giúp trẻ duy trì sức khỏe, hỗ trợ hệ miễn dịch.
Trong mùa cúm, cha mẹ cần chú trọng chăm sóc trẻ đúng cách thay vì chỉ tập trung vào những thực phẩm được quảng cáo là có tác dụng “tăng sức đề kháng”.
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có hệ miễn dịch đang trong quá trình phát triển nên dễ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, trong đó có cúm. Đặc biệt, trẻ dưới 5 tuổi có nguy cơ gặp biến chứng do cúm cao hơn so với trẻ lớn khỏe mạnh.
Khi thời tiết chuyển mùa, nhiệt độ và độ ẩm thay đổi, trẻ thường xuyên tiếp xúc gần với bạn bè tại trường học, nhà trẻ hoặc các khu vui chơi, làm tăng nguy cơ lây nhiễm virus cúm. Vì vậy, bên cạnh việc giữ vệ sinh, hạn chế tiếp xúc với nguồn bệnh và tiêm vaccine, xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý cũng là yếu tố quan trọng giúp trẻ duy trì sức khỏe.
1. Dinh dưỡng đa dạng giúp hỗ trợ hệ miễn dịch
Không có loại thực phẩm nào có thể giúp trẻ miễn nhiễm hoàn toàn với virus cúm. Tuy nhiên, chế độ ăn cân đối, cung cấp đầy đủ năng lượng, protein, vitamin và khoáng chất sẽ giúp cơ thể phát triển khỏe mạnh, duy trì hoạt động bình thường của hệ miễn dịch.
Trái cây giàu vitamin C
Cam, quýt, bưởi, kiwi, dâu tây và ổi là những loại trái cây giàu vitamin C. Đây là dưỡng chất tham gia vào hoạt động của các tế bào miễn dịch, góp phần hỗ trợ cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh.
Vitamin C còn có vai trò chống oxy hóa, giúp duy trì sức khỏe của các mô và hỗ trợ quá trình phục hồi. Cha mẹ nên cho trẻ ăn trái cây tươi phù hợp với độ tuổi, thay vì lạm dụng nước ép hoặc các sản phẩm bổ sung vitamin khi chưa có chỉ định.
Chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp trẻ duy trì sức khỏe và phòng ngừa bệnh cúm. Ảnh AI.
Sữa chua và thực phẩm lên men
Sữa chua cung cấp protein, canxi và một số loại còn được bổ sung lợi khuẩn. Hệ vi sinh đường ruột có vai trò quan trọng trong điều hòa hoạt động miễn dịch. Vì vậy, duy trì sức khỏe đường ruột cũng góp phần hỗ trợ hệ miễn dịch của trẻ.
Cha mẹ có thể lựa chọn sữa chua phù hợp với độ tuổi, ưu tiên loại ít đường hoặc không đường. Tuy nhiên, lợi khuẩn không phải là vaccine và không thể thay thế các biện pháp phòng cúm đặc hiệu.
Thực phẩm giàu kẽm
Kẽm là vi chất cần thiết cho quá trình phát triển, phân chia tế bào và hoạt động của hệ miễn dịch. Thiếu kẽm có thể ảnh hưởng đến khả năng chống lại các tác nhân gây nhiễm trùng của cơ thể.
Thịt bò, thịt gà, cá, trứng, các loại đậu và hạt là những nguồn cung cấp kẽm. Việc bổ sung kẽm nên được thực hiện thông qua chế độ ăn đa dạng. Chỉ sử dụng các sản phẩm bổ sung khi có chỉ định hoặc tư vấn của nhân viên y tế.
Rau xanh và củ quả nhiều màu sắc
Rau bina, cải xanh, cà rốt, khoai lang, bí đỏ và các loại rau củ khác cung cấp vitamin, khoáng chất, chất xơ cùng nhiều hợp chất chống oxy hóa.
Vitamin A có vai trò quan trọng trong việc duy trì tính toàn vẹn của niêm mạc đường hô hấp và đường tiêu hóa – những hàng rào bảo vệ đầu tiên của cơ thể trước các tác nhân gây bệnh. Vì vậy, cha mẹ nên thường xuyên bổ sung rau xanh, củ quả vào bữa ăn của trẻ, đồng thời chế biến phù hợp với khả năng nhai nuốt.
Tỏi và gừng trong bữa ăn
Tỏi và gừng có thể được sử dụng làm gia vị, giúp tăng hương vị món ăn và làm phong phú thêm chế độ dinh dưỡng của trẻ. Một số hợp chất trong các thực phẩm này đang được nghiên cứu về đặc tính chống viêm, chống oxy hóa.
Tuy nhiên, hiện chưa có đủ bằng chứng để khẳng định ăn tỏi hoặc gừng có thể phòng ngừa cúm ở trẻ. Cha mẹ không nên cho trẻ sử dụng tỏi sống, gừng đậm đặc hoặc các chế phẩm từ những thực phẩm này với mục đích điều trị, phòng bệnh khi chưa có hướng dẫn phù hợp.
Cá và thực phẩm giàu omega-3
Cá hồi, cá thu, cá mòi và một số loại cá khác cung cấp omega-3, protein cùng nhiều dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển của trẻ. Omega-3 có vai trò trong hoạt động của tế bào và điều hòa phản ứng viêm.
Cha mẹ nên cho trẻ ăn cá phù hợp với độ tuổi, bảo đảm cá được chế biến chín và loại bỏ xương cẩn thận. Đặc biệt, cần lựa chọn những loại cá có hàm lượng thủy ngân thấp để bảo đảm an toàn cho trẻ nhỏ.
Trứng và các sản phẩm từ trứng
Trứng là nguồn cung cấp protein chất lượng cao, vitamin B12, choline và một số dưỡng chất khác. Đây là thực phẩm thuận tiện để bổ sung vào khẩu phần ăn, góp phần hỗ trợ quá trình tăng trưởng và phát triển toàn diện của trẻ.
Trứng cần được chế biến chín trước khi cho trẻ ăn. Với trẻ có tiền sử dị ứng trứng, cha mẹ cần thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ.
Các loại hạt và ngũ cốc nguyên hạt
Yến mạch, gạo lứt, các loại đậu, hạnh nhân, óc chó và hạt điều cung cấp chất xơ, vitamin, khoáng chất và chất béo lành mạnh. Những thực phẩm này giúp đa dạng khẩu phần ăn và bổ sung năng lượng cho trẻ.
Đối với trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi, cha mẹ cần tránh cho trẻ ăn các loại hạt nguyên hạt vì nguy cơ hóc, nghẹn. Có thể nghiền nhỏ hoặc chế biến thành dạng phù hợp với khả năng nhai nuốt của trẻ.
2. Không quên giấc ngủ, vận động và tiêm vaccine cúm
Bên cạnh chế độ dinh dưỡng, trẻ cần được ngủ đủ giấc theo độ tuổi, vận động thường xuyên và vui chơi ngoài trời phù hợp. Cha mẹ không nên che chắn trẻ quá mức hoặc giữ trẻ trong môi trường kín liên tục. Tuy nhiên, cần bảo vệ trẻ trước thời tiết khắc nghiệt, khói bụi và các tác nhân gây kích ứng.
Đối với trẻ sơ sinh, sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng quan trọng. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời và tiếp tục cho trẻ bú đến 2 tuổi hoặc lâu hơn, kết hợp ăn bổ sung phù hợp từ 6 tháng tuổi.
Ngoài ra, việc bổ sung vitamin D cho trẻ cần căn cứ vào khuyến cáo phù hợp với độ tuổi và tình trạng dinh dưỡng. Cha mẹ không nên dựa vào việc tắm nắng để thay thế vitamin D, bởi lượng vitamin D được tổng hợp qua da không ổn định, trong khi phơi nắng không đúng cách có thể gây hại cho trẻ.
Đặc biệt, tiêm vaccine cúm hằng năm là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc cúm và các biến chứng nặng. Cha mẹ nên đưa trẻ đi tiêm theo hướng dẫn của cơ sở y tế, đồng thời duy trì thói quen rửa tay, giữ không gian sống thông thoáng và hạn chế cho trẻ tiếp xúc với người đang mắc bệnh.
Tăng sức đề kháng cho trẻ không đồng nghĩa với việc bổ sung thật nhiều thực phẩm chức năng hay tập trung vào một loại thức ăn đặc biệt. Điều quan trọng là xây dựng lối sống lành mạnh, duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối, chăm sóc đúng cách và chủ động phòng bệnh để trẻ có nền tảng sức khỏe tốt trong mùa cúm cũng như suốt quá trình phát triển.
