1. Trẻ ăn nhiều đường gây hại như thế nào?
Đường tạo vị ngọt, giúp thực phẩm hấp dẫn hơn nhưng không phải nguồn dinh dưỡng mà trẻ cần được bổ sung thường xuyên. Bánh kẹo, nước ngọt và nhiều loại đồ uống đóng chai có thể cung cấp lượng năng lượng đáng kể nhưng lại nghèo vitamin, khoáng chất và chất xơ.
Tăng nguy cơ thừa cân, béo phì: Bánh kẹo, nước ngọt và nhiều loại đồ uống có đường thường cung cấp nhiều năng lượng nhưng ít chất dinh dưỡng thiết yếu. Khi trẻ thường xuyên tiêu thụ lượng năng lượng vượt quá nhu cầu, nguy cơ thừa cân và béo phì có thể gia tăng. Đặc biệt, đồ uống có đường dễ khiến trẻ nạp thêm năng lượng mà không tạo cảm giác no tương xứng.
Ảnh hưởng đến sức khỏe chuyển hóa: Thói quen sử dụng nhiều đồ uống có đường có liên quan đến nguy cơ kháng insulin, đái tháo đường type 2 và các vấn đề chuyển hóa, đặc biệt khi đi kèm thừa cân, béo phì. Tuy nhiên, không phải cứ ăn một món ngọt là trẻ sẽ mắc bệnh. Nguy cơ phụ thuộc vào chế độ ăn tổng thể, mức vận động, yếu tố di truyền và nhiều điều kiện sức khỏe khác.
Làm tăng nguy cơ sâu răng: Đây là một trong những tác hại rõ ràng nhất của việc ăn nhiều đường. Vi khuẩn trong khoang miệng sử dụng đường để tạo axit, làm tổn thương men răng và thúc đẩy sâu răng. Trẻ thường xuyên ăn bánh kẹo, uống nước ngọt hoặc nhâm nhi đồ uống có đường trong thời gian dài có thể đối mặt với nguy cơ sâu răng cao hơn.
Làm giảm chất lượng khẩu phần ăn: Khi trẻ ăn quá nhiều bánh kẹo hoặc uống nước ngọt trước bữa chính, cảm giác thèm ăn các thực phẩm giàu dinh dưỡng có thể giảm. Nếu tình trạng này kéo dài, khẩu phần ăn dễ thiếu cân đối, không cung cấp đủ chất xơ, vitamin, khoáng chất và các dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển.

Bánh kẹo, nước ngọt và các loại đồ uống nhiều đường dễ trở thành món ăn quen thuộc của trẻ, tiềm ẩn nguy cơ dư thừa năng lượng và mất cân đối dinh dưỡng nếu sử dụng thường xuyên.
2. Lượng đường bao nhiêu là phù hợp với trẻ?
Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đường tự do nên chiếm dưới 10% tổng năng lượng khẩu phần hằng ngày. Giảm tỷ lệ này xuống dưới 5% có thể mang lại thêm lợi ích cho sức khỏe.
Đường tự do bao gồm đường được nhà sản xuất, người chế biến hoặc người tiêu dùng thêm vào thực phẩm, đồ uống; đồng thời có cả đường tự nhiên trong mật ong, siro và nước ép trái cây. Đáng lưu ý, đường không chỉ có trong bánh kẹo, nước ngọt mà còn hiện diện trong nhiều thực phẩm chế biến sẵn mà người tiêu dùng ít để ý. Chẳng hạn, một thìa canh tương cà có thể chứa khoảng 4g đường, trong khi một lon nước ngọt có ga có thể chứa tới 40g đường.
WHO không xếp đường tự nhiên trong trái cây, rau củ nguyên quả và sữa vào nhóm đường tự do. Đây cũng là lý do các chuyên gia khuyến khích cha mẹ ưu tiên thực phẩm tươi, nguyên bản thay vì các sản phẩm được bổ sung đường.
Theo tháp dinh dưỡng hợp lý cho các lứa tuổi, lượng đường khuyến nghị ở trẻ từ 3–11 tuổi là dưới 15g/ngày, trẻ từ 12–17 tuổi dưới 25g/ngày. Các chuyên gia dinh dưỡng cảnh báo, đường và nước ngọt chủ yếu cung cấp năng lượng nhưng rất ít dưỡng chất thiết yếu. Tiêu thụ quá mức dễ khiến trẻ dư thừa năng lượng, tăng nguy cơ thừa cân, béo phì và rối loạn chuyển hóa.

Đường tự do không chỉ có trong bánh kẹo, nước ngọt mà còn hiện diện trong nhiều thực phẩm chế biến sẵn, đòi hỏi cha mẹ chú ý đọc nhãn thành phần khi lựa chọn sản phẩm cho trẻ.
3. Cha mẹ nên giảm đường cho trẻ bằng cách nào?
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đường tự do nên chiếm dưới 10% tổng năng lượng khẩu phần mỗi ngày; giảm xuống dưới 5% có thể mang lại thêm lợi ích cho sức khỏe. Đường tự do bao gồm đường được thêm vào thực phẩm, đồ uống trong quá trình sản xuất hoặc chế biến, cùng lượng đường tự nhiên có trong mật ong, siro và nước ép trái cây. Khuyến nghị này không áp dụng với đường tự nhiên trong trái cây nguyên quả và sữa không thêm đường.
Để giảm lượng đường trẻ tiêu thụ, cha mẹ nên bắt đầu từ những thay đổi trong gia đình:
– Hạn chế đồ uống có đường: Không tạo thói quen uống nước ngọt, trà sữa, nước tăng lực; ưu tiên nước lọc trong sinh hoạt hằng ngày.
– Kiểm soát bánh kẹo và đồ ăn vặt: Không để trẻ ăn bánh kẹo thay bữa chính; lựa chọn trái cây nguyên quả, sữa không thêm đường và món ăn nhẹ phù hợp.
– Đọc nhãn thực phẩm: Chú ý thành phần đường trong sữa, ngũ cốc ăn sáng, bánh đóng gói, nước uống và các sản phẩm tưởng như không ngọt.
– Điều chỉnh khẩu vị từ sớm: Hạn chế thêm đường vào món ăn, thức uống của trẻ; không dùng bánh kẹo làm phần thưởng thường xuyên.
– Tạo thói quen cho cả gia đình: Cha mẹ cùng giảm đồ uống ngọt, duy trì bữa ăn cân đối và khuyến khích trẻ vận động.
Với trẻ dưới 2 tuổi, nên tránh thực phẩm và đồ uống có thêm đường. Với trẻ lớn hơn, mục tiêu không phải cấm tuyệt đối mọi món ngọt mà là hạn chế lượng và tần suất sử dụng, không để đồ ngọt trở thành một phần thường xuyên trong khẩu phần.
Giúp trẻ giảm tiêu thụ đường không cần bắt đầu bằng những quy định khắt khe. Quan trọng hơn là cha mẹ tạo môi trường ăn uống lành mạnh, để trẻ quen với vị ngọt tự nhiên của thực phẩm và biết lựa chọn món ăn có lợi cho sức khỏe ngay từ nhỏ.
Xem thêm bài viết đang được quan tâm:
