Trong kho tàng thành ngữ, tục ngữ dân gian hiện đại của người Việt, cụm từ “Chờ đến Tết Congo” từ lâu đã trở thành một câu nói cửa miệng quen thuộc. Người ta thường dùng nó với nét nghĩa châm biếm, dí dỏm để chỉ những sự việc vô cùng khó khăn, mất rất nhiều thời gian, hoặc thậm chí là… không bao giờ xảy ra.

Thế nhưng, có bao giờ bạn tự hỏi: Liệu người Congo có thực sự phải chờ nửa thế kỷ mới được đón Tết một lần như lời đồn, hay đó chỉ là một sự hiểu lầm mang tính huyền thoại?

Nguồn gốc lời đồn: Sự thật hay sản phẩm của trí tưởng tượng?

Cụm từ “Tết Congo” thường được gán cho nước Cộng hòa Dân chủ Congo (DR Congo hay Congo-Kinshasa) – quốc gia rộng lớn thứ hai châu Phi.

Nhiều thông tin thêu dệt trên mạng xã hội truyền tai nhau rằng: Do nội chiến triền miên và đói nghèo, người dân Congo Kinshasa phải mất tới 50 năm mới được xem bắn pháo hoa và đón Tết đúng nghĩa một lần. Lời đồn này còn vẽ ra một kịch bản vô cùng ly kỳ: Vì nửa thế kỷ mới có một cái Tết, nên khi cơ hội đến, người dân sẽ ăn mừng, tiệc tùng xả láng kéo dài suốt… 3 tháng ròng rã!

Tuy nhiên, đây hoàn toàn là thông tin không chính xác. Không hề có tài liệu lịch sử hay ghi chép văn hóa chính thống nào xác nhận việc người Congo phải chờ 50 năm mới được ăn Tết.

Vậy bao giờ mới đến Tết Congo?

Câu trả lời rất đơn giản: Tết Congo đến vào ngày 1 tháng 1 hằng năm, giống như hầu hết các quốc gia sử dụng Dương lịch trên thế giới!

Trên thực tế, văn hóa đón Năm mới (Đêm Giao thừa và ngày 1/1) của người dân Cộng hòa Dân chủ Congo diễn ra như sau:

Không khí chuẩn bị: Đêm Giao thừa là một trong những sự kiện quan trọng nhất trong năm. Dù ở nông thôn hay thành thị, bất kể nam nữ, già trẻ hay tôn giáo, người dân đều lên kế hoạch trước nhiều ngày để dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa và làm đẹp để đón chào năm mới. 

Quy mô ăn mừng: Vào ngày 1/1, người dân được nghỉ làm, học sinh được nghỉ học, các cửa hàng phần lớn đóng cửa. Người dân tụ tập ca hát, nhảy múa và tổ chức tiệc tùng. Những năm hòa bình, đường phố thủ đô Kinshasa tràn ngập không khí lễ hội với các triển lãm, âm nhạc đường phố và các màn biểu diễn nghệ thuật kéo dài nhiều ngày. 

Thực tế đời sống: Dù người dân rất hiếu khách và yêu thích lễ hội, quy mô đón Tết to hay nhỏ phụ thuộc rất lớn vào tình hình kinh tế của từng gia đình và sự ổn định an ninh của đất nước trong năm đó. Do nghèo đói và ảnh hưởng của xung đột, nhiều nơi người dân đón Tết rất giản dị chứ không có những bữa tiệc xa hoa.

Tinh thần của người Congo qua từng mùa Tết  

Bên cạnh Tết Dương lịch, người dân DR Congo vẫn đều đặn kỷ niệm các ngày lễ lớn khác trong năm như Quốc khánh (30/6) hay Ngày Thanh niên (14/10).

Sự thật là người Congo chưa bao giờ phải chờ đến 50 năm mới được đón Tết. Bất chấp những khó khăn từ lịch sử, nghèo đói hay bất ổn chính trị, cứ mỗi dịp cuối năm, người dân nơi đây vẫn luôn giữ trọn tinh thần lạc quan, cùng nhau khép lại năm cũ và nhảy múa đón chào một năm mới với hy vọng về sự hòa bình và thịnh vượng.

Vì vậy, lần tới nếu ai đó bảo bạn “Chờ đến Tết Congo”, bạn có thể mỉm cười và trả lời họ rằng: Tết Congo đến vào đúng ngày mùng 1 tháng 1 hằng năm đấy thôi!