Vượt qua những hoài nghi ban đầu về một kịch bản thể nghiệm táo bạo, Bò Sữa Bay mang đến một làn gió mới dị biệt và tuyệt đối điện ảnh trên màn ảnh Việt.
Có lẽ hiếm có bộ phim Việt nào thời gian gần đây khiến người ta phải tò mò ngay từ cái tên như Bò Sữa Bay. Một con bò thì có thể bay bằng cách nào và sao lại bay? Một công thức sữa có khả năng chữa lành vi diệu đến mức nào mà khiến cả nông trường phải lao đao? Sao lại là bò và sữa? Và quan trọng hơn, đạo diễn Nguyễn Phạm Thành Đạt đã nghĩ ra những gì để biến một câu chuyện nghe qua tưởng như đùa vui thành tác phẩm điện ảnh dài hơn 100 phút?
Sự tò mò càng có cơ sở khi Bò Sữa Bay không đơn thuần là một bộ phim lấy hình ảnh những chú bò làm điểm nhấn. Tác phẩm đưa khán giả đến với nông trường Mộc Châu những năm 1990, với cuộc sống của những người công nhân nghèo đan xen với một công thức sữa bí mật, những toan tính đổi đời và các mối quan hệ tình cảm rắc rối. Từ chất liệu tưởng chừng bình dị, bộ phim dần mở ra một thế giới mang màu sắc kỳ quặc, có sự hài hước, yếu tố hành động, tình cảm và cả kỳ ảo cùng tồn tại.

ẢNh: NSX
Đây cũng là tác phẩm điện ảnh đầu tay của đạo diễn Nguyễn Phạm Thành Đạt. Một lựa chọn có phần “dị” khi anh không đi theo lối kể chuyện an toàn mà liều lĩnh với ý tưởng lạ lẫm, khó đoán và không dễ xếp vào một thể loại cụ thể. Từ đó, phim cũng thể hiện được cá tính và chất ngông trong phong cách của anh. Sau những suất chiếu sớm, Bò Sữa Bay nhận về không ít lời nhận xét như “điên”, “độc”, “lạ”, thậm chí có khán giả còn gọi đây là một trong những kịch bản Việt ấn tượng nhất mà họ từng xem.
Vậy Bò Sữa Bay thực sự có gì đáng xem và chuyến bay kỳ lạ này có đưa khán giả đến một trải nghiệm điện ảnh đáng nhớ?

Một câu chuyện về những người muốn đổi đời được kể bằng trí tưởng tượng chẳng giống ai
Lấy bối cảnh một nông trường bò sữa tại Mộc Châu vào những năm 1990, Bò Sữa Bay mở ra câu chuyện xoay quanh Trâu (Nguyễn Hùng), một chàng công nhân nghèo cùng ba người anh em ruột đang chật vật với cuộc sống. Không muốn mãi mắc kẹt trong cảnh thiếu thốn, Trâu gật đầu bắt tay với phó giám đốc Văn (Lãnh Thanh) để thực hiện phi vụ đánh cắp công thức sữa chữa lành bí mật của nông trường. Đây là phát minh đặc biệt do San (Ngọc Xuân) – nhà khoa học và cũng là con gái giám đốc nông trường nghiên cứu ra, là cỗ máy đẻ ra tiền trong mắt người ngoài nhìn vào.
Kế hoạch tưởng chừng đã có đường đi nước bước lại bắt đầu phát sinh biến số khi Trâu tiếp cận San rồi nảy sinh tình cảm với cô. Mọi chuyện càng trở nên phức tạp bởi San vốn là vị hôn thê của Quân (Võ Điền Gia Huy), một gã giang hồ nóng nảy nhưng yêu đương hết lòng. Trong khi đó, Mai (Tiểu Vy) vốn cũng thầm thương trộm nhớ Trâu và tạo nên một mối quan hệ tình cảm chồng chéo. Từ một phi vụ trộm cắp, Bò Sữa Bay dần mở rộng thành chuyện những con người bị cuốn vào tình yêu, tiền bạc, tham vọng và những lựa chọn khó khăn.

Thế nhưng, nếu chỉ nhìn Bò Sữa Bay như một bộ phim hài tình cảm xoay quanh chuyện tranh giành trái tim một cô gái thì sẽ bỏ lỡ phần thú vị nhất của tác phẩm. Trong Bò Sữa Bay, công thức sữa bí mật là chất liệu tạo nên thế giới kỳ quặc mà Nguyễn Phạm Thành Đạt muốn xây dựng. Đó không đơn thuần là một phát minh có giá trị kinh tế mà còn mở ra những khả năng vượt khỏi giới hạn thông thường của con người. Từ đây, hình ảnh bò và sữa không còn chỉ gắn với công việc sản xuất ở một nông trường mà trở thành trung tâm của hàng loạt tình huống kỳ ảo, hài hước và siêu thực.
Lựa chọn này cũng khá thú vị và ý nghĩa. Bò sữa vốn là hình ảnh rất đời thường nhưng lại được đạo diễn biến thành một ý tưởng có phần không tưởng: những con bò có thể bay, con người cũng có thể bay, và một công thức sữa khả năng diệu kì với cơ thể con người. Sự đối lập giữa cái bình thường và cái bất thường tạo nên nét riêng cho bộ phim. Nó khiến người xem có cảm giác như đang bước vào một thế giới cổ tích được đặt giữa đời sống lao động của những người công nhân.

Ảnh: NSX
Nhưng đằng sau sự kỳ quặc đó, Bò Sữa Bay vẫn còn có một lớp nghĩa đáng chú ý hơn. Đó là câu chuyện về những người lao động nghèo muốn thoát khỏi hoàn cảnh của mình. Trâu và các em không phải những kẻ sinh ra đã có nhiều lựa chọn. Họ sống trong cảnh thiếu thốn, nhìn thấy cơ hội đổi đời và quyết định đánh cược với nó, để người được đi học, người được cưới vợ, người có tiền đỡ đần gia đình. Phi vụ đánh cắp công thức sữa vì thế không chỉ là một tình huống gây cười hay tạo kịch tính mà còn bắt nguồn từ một khát vọng rất thực tế: người nghèo muốn có một cuộc sống tốt hơn.
Đặt trong cách hiểu ấy, hình ảnh bay trong Bò Sữa Bay cũng trở nên thú vị. Bay có thể là phép màu, là sự giải phóng khỏi những giới hạn của đời sống, cũng có thể là giấc mơ thoát khỏi cái nghèo mà những người công nhân luôn khao khát. Khi con người không còn muốn bị giữ chân bởi hoàn cảnh, họ mơ đến việc được bay lên, được nhìn thấy một thế giới khác và có quyền lựa chọn cuộc đời mình. Có lẽ vì vậy mà ý tưởng về những con bò bay không chỉ để tạo ra một hình ảnh kỳ quặc và dị biệt mà còn mang dáng dấp về khát vọng vượt khỏi thực tại.

Ảnh: NSX
Điên nhưng chưa đủ bùng nổ
Khi chọn một từ để miêu tả Bò Sữa Bay, rất nhiều người lựa chọn từ “điên”. Bộ phim có một cách kể chuyện tự do, không ngại pha trộn nhiều thể loại. Từ hài hước, tình cảm, hành động, tội phạm cho đến kỳ ảo, mọi thứ đều có mặt trong thế giới của Nguyễn Phạm Thành Đạt. Có những phân đoạn khiến khán giả phải bật cười vì độ ngớ ngẩn, lố tay, nhưng cũng có những khoảnh khắc chuyển sang màu sắc mơ màng, lãng mạn, thậm chí là siêu thực.
Có điều, dù có ý tưởng hay, nhiều tuyến nhân vật và nhiều chất liệu có thể khai thác, đây dường như cũng là điểm yếu khiến Bò Sữa Bay bị ôm đồm, tham lam khiến đôi chỗ bị “ồn” và hoạt hình quá. Mặt khác, dù phần đầu phim diễn ra nhanh với những diễn biến liên tục, nhưng có vẻ ở nửa sau nhịp phim bị chậm đi hẳn. Có thể việc phát triển một ý tưởng vốn có cấu trúc cô đọng là phim ngắn thành một tác phẩm điện ảnh đặt ra không ít thách thức cho đạo diễn, khiến đôi chỗ trở nên dài dòng hơn mức cần thiết.

Ảnh: NSX
Thế nên cũng không thể đồng tình 100% với những lời khen dành cho sự điên rồ của bộ phim. Điên không đồng nghĩa với việc cứ đưa thật nhiều thứ lên màn ảnh, càng không có nghĩa là mọi sự vô lý đều tự động trở nên thú vị. Một tác phẩm thực sự táo bạo cần biết cách kiểm soát sự hỗn loạn của chính nó, để những điều kỳ quặc không chỉ khiến người xem bất ngờ mà còn tạo được cảm giác thỏa mãn khi câu chuyện đi đến hồi kết. Bò Sữa Bay có những khoảnh khắc làm được điều đó, nhưng chưa duy trì được xuyên suốt.
Trong khi đó, “nhân vật chính” của Bò Sữa Bay – bò, công thức sữa và thế giới kỳ ảo xoay quanh nó – cũng chưa được “bung lụa” như kỳ vọng. Đây vốn là thứ khiến Bò Sữa Bay trở nên khác biệt, cũng là yếu tố có khả năng tạo ra những tình huống điện ảnh thú vị nhất. Nhưng đôi lúc, câu chuyện lại dành quá nhiều thời gian cho những mối quan hệ tình cảm hay việc tranh giành toan tính mà làm giảm nhẹ những tình tiết ảo diệu, khiến bộ phim không đủ “bay” cao như cái tên của nó.

Ảnh: NSX
Nói cách khác, Bò Sữa Bay có sự điên rồ trong ý tưởng nhưng sự táo bạo thì chưa đủ “wow”. Dù thích những gì bộ phim muốn làm nhưng vẫn mong có sự quyết liệt hơn một chút, gọn gàng hơn một chút và ưu tiên những chất liệu độc lạ nhất một chút.
Đẹp, nhạc hay và diễn xuất tốt
Bù lại cho những đoạn kịch bản chưa thực sự tròn trịa, Bò Sữa Bay có phần nhìn đã mắt. Cách màu xanh được sử dụng như một sợi dây kết nối giữa không gian đời thường và những yếu tố vô thực. Nó khiến thế giới trong phim có cảm giác vừa gần gũi vừa xa thực tại, như thể chỉ cần bước thêm một chút nữa thôi, người xem sẽ chạm đến một miền tưởng tượng khác. Bối cảnh Mộc Châu thì không chỉ làm nhiệm vụ minh họa cho câu chuyện mà có vai trò quan trọng trong việc tạo ra không khí của tác phẩm. Thậm chí, ống kính lia tới ai cũng toát lên vẻ điện ảnh tuyệt đối được ghi lại bằng những gam màu film xưa.
Và không thể thiếu yếu tố âm nhạc. Với một bộ phim đề cao tính nghệ thuật như Bò Sữa Bay, âm nhạc không đơn thuần làm nền cho hình ảnh mà còn góp phần định hình tinh thần tác phẩm. Thậm chí, nhạc phim đã viral từ trước khi phim được công chiếu, góp phần tạo nên hiệu ứng cho tác phẩm. Về phần này, phải dành lời tán dương cho Nguyễn Hùng. Anh bên cạnh đảm nhận vai chính thì cũng là chủ nhân của loạt ca khúc chỉn chu làm nên chất liệu cho phim.

Ảnh: NSX
Về diễn xuất, dàn cast đã thành tốt vai trò của mình. Nguyễn Hùng mang đến một Trâu có vẻ ngoài chân chất, đôi lúc ngô nghê nhưng vẫn thể hiện được sự giằng co giữa khát vọng đổi đời và những rung động tình cảm. Ngọc Xuân cũng tạo được thiện cảm trong vai San. Nhân vật này vừa có sự thông minh, độc lập của một cô gái nghiên cứu khoa học, vừa có những nét mong manh, dễ vỡ. Cả hai tạo nên một tuyến tình cảm vụng về và dễ thương như thể ai rồi cũng sẽ trải qua một lần trong đời.
Tiểu Vy lần này cũng thể hiện tốt ngoài mong đợi. Là một cô nhân viên ban đời sống ở công trường, Mai thật thà, một lòng hướng về Trâu. Ở cô có sự thẳng tính, dám bức xúc “lên án “ khi nhận thấy Trâu “phản bội” mình, nhưng cũng rất mềm mại và nữ tính khi biết chăm sóc, biết ương bướng và ghen tuông. Đây là một vai diễn này đủ vừa vặn với Tiểu Vy.

Ảnh: NSX
Nhưng người khiến khán giả chú ý nhất vẫn là Võ Điền Gia Huy dù chỉ đảm nhận vai phụ. Vào vai Quân, nam diễn viên tiếp tục chứng minh mình có duyên với những nhân vật mang vẻ ngoài gai góc nhưng bên trong lại chất chứa nhiều cảm xúc. Quân là một gã giang hồ nóng nảy, cục súc, khi “khùng” lên sẽ trở nên bất cần, ngông nghênh và sẵn sàng “chan” cả thế giới. Ấy vậy mà khi ở bên “crush”, Quân như một con mèo nhỏ muốn dâng hiến cả thế giới cho nàng, trở nên mềm xèo, hỉ nộ ái ố thấy thương. Đây là dạng nhân vật nếu thể hiện quá tay sẽ rất dễ trở nên lố, nhưng Võ Điền Gia Huy xử lý rất mượt, khiến sự tình si vừa có nét hài hước vừa có sức sát thương cảm xúc. Vai diễn này cho thấy nam diễn viên không chỉ có ngoại hình nổi bật mà còn diễn xuất rất chắc tay.
Các diễn viên còn lại cũng góp phần tạo nên một thế giới nhân vật nhiều màu sắc cho Bò Sữa Bay. Mỗi người mang đến một nét tính cách, sắc thái và cách thể hiện riêng, từ đó giúp những mối quan hệ vốn đã rắc rối trong phim càng trở nên sinh động. Dù đất diễn và mức độ nổi bật có khác nhau, dàn cast nhìn chung vẫn hoàn thành tốt vai trò của mình, tạo nên sự kết nối cần thiết để bức tranh nhân vật không bị đơn điệu. Sự khác biệt trong màu sắc diễn xuất cũng giúp thế giới có phần kỳ quặc của bộ phim trở nên giàu sức sống và thuyết phục hơn.

Chấm điểm: 4/5
Bò Sữa Bay chắc chắn không phải là bộ phim dành cho tất cả mọi người. Nếu mong đợi một tác phẩm có kịch bản chặt chẽ, mọi chi tiết đều được giải thích tường tận và các tình tiết phát triển theo logic quen thuộc, đó sẽ không phải là Bò Sữa Bay. Sự pha trộn thể loại, những tình huống kỳ quặc và cách kể chuyện lúc ồn ào, lúc trầm lắng khiến trải nghiệm xem phim không phải lúc nào cũng dễ chịu. Thậm chí, có những khán giả sẽ cảm thấy khó hiểu.
Điều đáng tiếc nhất là trong quá trình chuyển thể từ phim ngắn thành phim điện ảnh dài 108 phút, Bò Sữa Bay dường như đã phải đánh đổi phần nào cá tính nghệ thuật từng làm nên sức hấp dẫn của Tàn Sữa. Nếu bản phim ngắn gây ấn tượng bởi thế giới siêu thực cô đặc, bí ẩn, vận hành theo logic của một giấc mơ kỳ dị và không cần quá nhiều lời giải thích, thì phiên bản điện ảnh lại có xu hướng thương mại hóa ý tưởng ấy. Câu chuyện được mở rộng bằng nhiều tuyến tình cảm, hài đen, hành động và những âm mưu giang hồ, khiến bộ phim trở nên gần gũi hơn với cấu trúc phim giải trí đại chúng nhưng cũng mất đi sự tinh gọn, bất thường ban đầu. Những hình ảnh siêu thực, từ đàn bò bay đến con người rời khỏi mặt đất, không còn thực sự chi phối thế giới phim mà đôi lúc chỉ xuất hiện như những điểm nhấn thị giác riêng lẻ. Bò Sữa Bay vẫn giữ được vẻ đẹp mộng mị trong màu sắc và bối cảnh, nhưng cảm giác bí hiểm, khó nắm bắt, thậm chí có phần quái dị của Tàn Sữa đã vơi đi đáng kể.

Ảnh: NSX
Nhưng những hạn chế đó không thể phủ nhận nỗ lực của Bò Sữa Bay. Bộ phim vẫn xứng đáng được ghi nhận vì đã dám bước ra khỏi vùng an toàn. Trong một thị trường mà những công thức quen thuộc đôi khi vẫn là lựa chọn dễ dàng nhất, kinh dị – tình ái – tình cảm gia đình được coi như công thức thành công, thì việc một đạo diễn trẻ quyết định kể câu chuyện về một nông trường bò sữa, một phát minh kỳ quặc và những con người mơ được bay lên trời đã là điều xứng đáng được đón nhận.

