Theo lãnh đạo Cục Quản lý, Giám sát kế toán, kiểm toán (Bộ Tài chính), ngày 27/10/2025, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp thay thế Thông tư số 200/2014/TT-BTC (Thông tư 200).
Tuy nhiên, các nội dung hướng dẫn kế toán liên quan đến cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại Thông tư 200 vẫn còn hiệu lực cho đến khi có thông tư thay thế, do tại thời điểm ban hành Thông tư số 99/2025/TT-BTC, các quy định về pháp luật cổ phần hóa doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ đang trong quá trình xây dựng.
Ngày 12/2/2026, Chính phủ ký ban hành Nghị định số 57/2026/NĐ-CP về cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp, trong đó có quy định cụ thể về các nội dung liên quan đến cổ phần hóa doanh nghiệp như: xử lý tài chính khi cổ phần hóa đối với tài sản, nợ phải thu, nợ phải trả, xử lý các khoản dự phòng, quản lý sử dụng số tiền thu về cổ phần hóa, xử lý tài chính ở thời điểm doanh nghiệp chính thức chuyển thành công ty cổ phần…
 |
| Thông tư số 108/2026/TT-BTC có hiệu lực thi hành từ ngày 24/7/2026. Ảnh: Đức Minh |
Để đảm bảo đồng bộ về chính sách và tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kế toán tại các doanh nghiệp khi thực hiện cổ phần hóa, ngày 24/7/2026, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 108/2026/TT-BTC hướng dẫn kế toán cổ phần hóa doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, thay thế các hướng dẫn kế toán về cổ phần hóa tại Thông tư số 200.
Nội dung Thông tư được xây dựng trên cơ sở các quy định về xử lý tài chính khi cổ phần hóa doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ ban hành tại Nghị định số 57/2026/NĐ-CP và Thông tư số 103/2026/TT-BTC ngày 15/7/2026 hướng dẫn về cổ phần hóa doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.
Thông tư số 108/2026/TT-BTC không áp dụng cho việc xác định nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp cổ phần hóa với ngân sách nhà nước. Việc xác định nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp đối với ngân sách nhà nước khi cổ phần hóa được thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế.
| Việc ban hành Thông tư số 108/2026/TT-BTC là cơ sở pháp lý quan trọng trong việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về kế toán nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các doanh nghiệp nhà nước khi thực hiện cổ phần hóa; thiết lập công cụ quản lý hiệu lực, hiệu quả cho công tác quản trị, điều hành tại doanh nghiệp cũng như của cơ quan quản lý nhà nước. |
Đối tượng áp dụng của Thông tư là các đối tượng được quy định tại khoản 2 Điều 5 Nghị định số 57/2026/NĐ-CP, bao gồm: công ty mẹ của tập đoàn kinh tế, công ty mẹ của tổng công ty nhà nước; công ty mẹ trong nhóm công ty mẹ – công ty con; công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên độc lập do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ; cơ quan đại diện chủ sở hữu, người đại diện chủ sở hữu trực tiếp và cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan.
Thông tư cũng quy định đối với các công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do doanh nghiệp nhà nước đầu tư 100% vốn điều lệ (doanh nghiệp cấp II) thì căn cứ vào hướng dẫn tại Thông tư, quy định của pháp luật về cổ phần hóa và quyết định chuyển đổi doanh nghiệp cấp II sang công ty cổ phần của công ty mẹ (doanh nghiệp cấp I) để kế toán khi cổ phần hóa doanh nghiệp phù hợp với tình hình và điều kiện thực tiễn.
Trong quá trình thực hiện cổ phần hóa, doanh nghiệp cổ phần hóa áp dụng hướng dẫn tại Thông tư này để kế toán các nghiệp vụ kinh tế phát sinh liên quan đến cổ phần hóa. Đối với các nghiệp vụ kinh tế khác, doanh nghiệp thực hiện theo chế độ kế toán mà doanh nghiệp đang thuộc đối tượng áp dụng.
Thông tư được xây dựng bao gồm 3 chương và 18 điều.
Trong đó, tại Chương II quy định cụ thể về kế toán đối với các nghiệp vụ kinh tế chủ yếu phát sinh trong quá trình cổ phần hóa như: kiểm kê, phân loại tài sản và xử lý tồn tại về tài chính; kế toán đối với tài sản thừa/thiếu so với giá trị doanh nghiệp cổ phần hóa đã được cơ quan đại diện chủ sở hữu quyết định và công bố; kế toán đối với tài sản thuê, mượn, nhận góp vốn liên doanh, liên kết, tài sản không cần dùng, tài sản được đầu tư bằng Quỹ khen thưởng, Quỹ phúc lợi;
Kế toán đối với các khoản nợ phải thu/nợ phải trả, các khoản dự phòng, lỗ hoặc lãi; kế toán đối với vốn của doanh nghiệp cổ phần hóa đầu tư vào doanh nghiệp khác; kế toán đối với số dư quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợi, quỹ hỗ trợ sắp xếp doanh nghiệp tại doanh nghiệp; kế toán đối với các khoản phải thu và các khoản phải trả về cổ phần hóa;
Kế toán tại thời điểm doanh nghiệp chính thức chuyển thành công ty cổ phần; kế toán chuyển đổi công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do doanh nghiệp nhà nước đầu tư 100% vốn điều lệ thành công ty cổ phần; hướng dẫn lập báo cáo tài chính./.
Bài liên quan
5 quy định mới về chứng từ kế toán nghiệp vụ thi hành án dân sự
Nhận diện đầy đủ các xu hướng mới của ngành Kế toán, Kiểm toán trong kỷ nguyên số
Bộ Tài chính quy định phân cấp thẩm quyền kiểm tra chuyên ngành nhiều lĩnh vực
Dành cho bạn
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển
Ngày 30/7: Giá bạc diễn biến tích cực
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan
Fed giữ nguyên lãi suất 3,5% – 3,75% lần thứ 5 liên tiếp, ba phiếu phản đối phát tín hiệu “diều hâu”
Khoảng trống doanh nghiệp FDI trên thị trường niêm yết
Sắp xếp, khai thác hiệu quả trụ sở làm việc, kho dự trữ quốc gia
Đọc thêm
Giải ngân vốn đầu tư công tăng tốc trở lại sau 2 tuần giảm liên tiếp
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn làm Chủ tịch Hội đồng quản lý Quỹ Hỗ trợ đầu tư
Đảng bộ Bộ Tài chính quán triệt, triển khai Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV
Định hình hệ thống ngân hàng hiện đại đến năm 2045, phát triển sàn giao dịch nợ, sở giao dịch vàng
Theo đuổi tăng trưởng cao phải coi trọng chất lượng
Phát triển thị trường bảo hiểm đến năm 2045: Mở đường sandbox, xây dựng Trung tâm Dữ liệu Bảo hiểm quốc gia
Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam
Hai thủ tục hành chính mới trong hoạt động của Ngân hàng Chính sách xã hội
