Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đề xuất 5 định hướng chiến lược thúc đẩy hợp tác kinh tế Nga – ASEAN

Diễn đàn có sự tham dự của ông Sergey Katyrin – Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Nga, cùng đông đảo giới chức quản lý, đại diện cộng đồng doanh nghiệp Liên bang Nga và các nước thuộc khối ASEAN.

Mở đầu bài phát biểu, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn bày tỏ niềm vui mừng khi được tham dự phiên Đối thoại kinh doanh Nga – ASEAN ngay tại Vladivostok – thành phố được coi là cửa ngõ chiến lược quan trọng, kết nối Liên bang Nga với khu vực châu Á – Thái Bình Dương rộng lớn. Mối quan hệ hợp tác đa phương này đang đứng trước những cột mốc có ý nghĩa lịch sử sâu sắc. Năm 2026 đánh dấu tròn 35 năm thiết lập quan hệ Nga – ASEAN.

Trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế phương Đông lần thứ XI diễn ra ở thành phố Vladivostok (Liên bang Nga), Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn dự và phát biểu phiên Đối thoại kinh doanh Nga – ASEAN. Ảnh: Văn Hiếu – PV TTXVN tại Nga

Việc tổ chức thành công Hội nghị Cấp cao Nga – ASEAN tại Kazan cùng với sự ra đời của Kế hoạch hành động toàn diện Nga – ASEAN giai đoạn 2026 – 2030 đã và đang tạo ra nền tảng chính trị, kinh tế vững chắc nhằm đưa quan hệ Đối tác chiến lược giữa hai bên đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả hơn trong giai đoạn mới.

Điểm lại những thành tựu hợp tác nổi bật, Bộ trưởng cho biết thương mại song phương giữa Nga và ASEAN đã ghi nhận mức tăng trưởng gần 58% trong thập kỷ qua, chính thức đạt mốc khoảng 21 tỷ USD vào năm 2025.

Đây là minh chứng rõ nét cho sự hợp tác tích cực, song dư địa để phát triển vẫn còn rất to lớn. Yêu cầu cấp thiết hiện nay là các bên cần tích cực chuyển hóa những định hướng, cam kết hợp tác thành các dự án triển khai cụ thể, thúc đẩy các dòng chảy thương mại và đầu tư thực chất với những kết quả đầu ra có thể đo lường một cách rõ ràng.

Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, khẳng định vị thế cầu nối Nga – ASEAN

Đánh giá về bức tranh kinh tế trong nước, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn chia sẻ Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển hoàn toàn mới. Nước này đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành quốc gia đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và phấn đấu đến năm 2045 trở thành nước phát triển, có thu nhập cao.

Riêng trong giai đoạn 2026 – 2030, Việt Nam đặt ra chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế đầy ấn tượng từ 10%/năm trở lên, đồng thời kiên trì giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.

Để cụ thể hóa chiến lược đó, Việt Nam đang tập trung thúc đẩy mạnh mẽ khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển trí tuệ nhân tạo (AI); đồng thời chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và phát triển khu vực kinh tế tư nhân. Bên cạnh đó, chính phủ Việt Nam quyết liệt đẩy mạnh đầu tư vào hệ thống hạ tầng chiến lược, liên tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh để thu hút các nguồn lực quốc tế.

Năm 2025, quy mô nền kinh tế Việt Nam đã đạt khoảng 514 tỷ USD, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa vượt mốc 930 tỷ USD. Việt Nam ngày càng khẳng định vị thế và tham gia sâu rộng vào mạng lưới sản xuất, chuỗi cung ứng khu vực, trở thành điểm đến hấp dẫn của nhiều tập đoàn đa quốc gia trong các ngành công nghệ, điện tử, chế biến chế tạo, năng lượng, logistics và dịch vụ.

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn (thứ hai, từ trái sang) và các đại biểu dự Diễn đàn Kinh tế phương Đông tại Nga. Ảnh: Nguyễn Quốc Phương

Trong tổng thể quan hệ Nga – ASEAN, Việt Nam giữ một vị trí đặc biệt quan trọng. Kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và Nga đạt khoảng 4,77 tỷ USD vào năm 2025, chiếm gần 1/4 tổng kim ngạch thương mại Nga – ASEAN. Đặc biệt, Việt Nam là quốc gia ASEAN đầu tiên ký kết Hiệp định Thương mại tự do (FTA) với Liên minh Kinh tế Á – Âu (EAEU). Sở hữu mạng lưới FTA rộng lớn, Việt Nam hoàn toàn có thể đóng vai trò làm cầu nối hiệu quả giúp các doanh nghiệp Nga tiếp cận thị trường ASEAN rộng mở cùng các thị trường quốc tế khác. Ngược lại, vùng Viễn Đông của Nga cũng mở ra không gian và cơ hội to lớn để doanh nghiệp Việt Nam và ASEAN vươn tới thị trường Nga cũng như không gian kinh tế Á – Âu.

Năm định hướng chiến lược đưa hợp tác Nga – ASEAN đi vào thực chất

Trên cơ sở phân tích thực tiễn và tiềm năng hợp tác, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đã đề xuất 5 định hướng hợp tác trọng tâm giữa Nga và ASEAN trong thời gian tới.

Thứ nhất là phát triển các chuỗi cung ứng mới và tăng cường kết nối thương mại – đầu tư. Liên bang Nga sở hữu lợi thế vượt trội về năng lượng, nguyên liệu, nông nghiệp, công nghiệp và tiềm lực khoa học – công nghệ; trong khi ASEAN là thị trường năng động với gần 700 triệu dân, lực lượng lao động trẻ cùng mạng lưới sản xuất linh hoạt.

Hai bên cần chuyển dịch mạnh mẽ từ hình thức thương mại đơn thuần sang mô hình cùng đầu tư, cùng sản xuất và cùng tham gia sâu vào các chuỗi giá trị. Việt Nam sẵn sàng phát huy vai trò cầu nối, khuyến khích các doanh nghiệp Nga đầu tư mạnh mẽ vào chế biến, chế tạo, công nghệ cao, năng lượng, logistics và nông nghiệp công nghệ cao nhằm phục vụ cho cả thị trường Việt Nam, ASEAN và toàn cầu.

Thứ hai là tạo bước đột phá về giao thông và kết nối logistics. Do khoảng cách địa lý vẫn là rào cản lớn đối với thương mại song phương, hai bên cần chú trọng tăng cường kết nối vận tải biển giữa Vladivostok, vùng Viễn Đông với Việt Nam và Đông Nam Á, gắn kết chặt chẽ với các tuyến đường sắt và hành lang vận tải Á – Âu.

Bộ trưởng đề xuất nghiên cứu hình thành hành lang logistics Viễn Đông – Việt Nam – ASEAN, bao gồm vận tải biển, hệ thống cảng, kho lạnh, trung tâm phân phối và chuỗi sản xuất. Giải pháp này sẽ tạo tiền đề hình thành các chuỗi giá trị mới trong các lĩnh vực thủy sản, nông nghiệp, thực phẩm, nguyên liệu và hàng tiêu dùng.

Thứ ba là đưa khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trở thành động lực hợp tác mới. Trong bối cảnh Việt Nam đang tập trung thúc đẩy AI, dữ liệu lớn, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, công nghiệp bán dẫn, tự động hóa, tài chính số và logistics thông minh, sự kết hợp với nền tảng khoa học – công nghệ cùng nguồn nhân lực chất lượng cao của Nga sẽ mang lại hiệu quả to lớn cho thị trường số đang phát triển nhanh chóng của ASEAN.

Bộ trưởng đề nghị hai bên đẩy mạnh các chương trình hợp tác về AI, an ninh mạng, fintech, y tế số, giáo dục số và sản xuất thông minh, hướng tới mục tiêu nghiên cứu chung, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và thương mại hóa sản phẩm.

Thứ tư là tăng cường hợp tác trong lĩnh vực năng lượng, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Đứng trước nhu cầu năng lượng ngày càng tăng của ASEAN cùng các cam kết giảm phát thải, Việt Nam đang tập trung phát triển năng lượng sạch, năng lượng tái tạo, điện gió ngoài khơi, hạ tầng điện hiện đại và kinh tế tuần hoàn. Năng lực thế mạnh của Nga về năng lượng và công nghệ hứa hẹn sẽ trở thành một trụ cột hợp tác then chốt trong giai đoạn tới.

Thứ năm là mở rộng hợp tác tài chính, đầu tư, du lịch và giao lưu nhân dân. Việt Nam hiện đang nghiên cứu phát triển các khu thương mại tự do gắn với cảng biển, logistics và dịch vụ, đồng thời tập trung xây dựng các trung tâm tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Đây là những dư địa mới nhằm thu hút các định chế tài chính và quỹ đầu tư quốc tế, trong đó có các nhà đầu tư Nga. Bên cạnh đó, việc thúc đẩy kết nối hàng không và giao lưu văn hóa cũng rất quan trọng, đặc biệt khi Việt Nam đã đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế trong năm 2025, tạo đà thuận lợi cho hợp tác du lịch giữa Nga, Việt Nam và ASEAN.

Hướng tới cột mốc năm 2030, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn bày tỏ mong muốn quan hệ Nga – ASEAN sẽ ngày càng thực chất, cân bằng, mang lại nhiều giá trị thiết thực hơn cho người dân và doanh nghiệp hai bên; kim ngạch thương mại tăng trưởng vững chắc; các chuỗi cung ứng, hành lang logistics và dự án đầu tư tiêu biểu được hình thành rõ nét.

Yếu tố cốt lõi nhất là biến Kế hoạch hành động Nga – ASEAN 2026 – 2030 thành những dự án cụ thể, có địa chỉ, có đối tác và đo lường được kết quả.

Trong tiến trình đó, Việt Nam khẳng định luôn coi Liên bang Nga là đối tác quan trọng và ASEAN là không gian hợp tác chiến lược, sẵn sàng phát huy vai trò cầu nối kinh tế để cùng tạo dựng những động lực mới vì hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung của khu vực.