Từ lâu, thưởng trà đã được xem là một nét văn hóa tao nhã và thói quen tốt cho sức khỏe. Một nghiên cứu quy mô lớn theo dõi gần 500.000 người của Viện Y tế Quốc gia Mỹ chỉ ra rằng, so với những người không uống trà, người uống từ 2 đến 3 tách trà mỗi ngày có thể giảm tới 13% nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân. Lợi ích vượt trội này khiến trà trở thành thức uống lành mạnh được hàng triệu người tin dùng mỗi ngày.

Thế nhưng, chính vì quá trân trọng công dụng của trà, nhiều người lại vô tình rơi vào cái bẫy “càng nóng càng tốt, càng đặc càng bổ” mà không hề hay biết bản thân đang tự nạp độc chất vào cơ thể. Các bác sĩ đã phải đưa ra lời cảnh báo đầy cay đắng về 2 thói quen uống trà tai hại đang bị đại đa số mọi người lầm tưởng là bổ dưỡng, nhưng thực chất đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo có thể gây ung thư, đồng thời tàn phá âm thầm từ hệ tiêu hóa, hệ thần kinh cho đến tim mạch. Đó là:

1. Uống trà khi còn quá nóng

Nhiều người có sở thích thưởng trà ngay khi vừa mới rót ra khỏi ấm, hơi nước còn bốc lên nghi ngút. Thói quen này thường được duy trì vì mọi người tin rằng uống nóng mới giữ trọn hương vị, giúp làm ấm cơ thể và tiêu diệt vi khuẩn, làm sạch mạch máu.

Thế nhưng, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) trực thuộc WHO đã chính thức xếp các loại đồ uống rất nóng (trên 65 độ C) vào nhóm 2A, tức là nhóm các tác nhân có khả năng gây ung thư cao cho con người, điển hình là ung thư thực quản. Trên thực tế, căn bệnh này là nguyên nhân gây tử vong do ung thư phổ biến thứ 8 trên toàn thế giới, cướp đi mạng sống của khoảng 400.000 người mỗi năm.

Để chứng minh mối nguy hại này, một nghiên cứu quy mô lớn công bố trên Tạp chí Ung thư Quốc tế do Tiến sĩ Farhad Islami, thành viên của Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ dẫn đầu, đã tiến hành khảo sát trên hơn 50.000 người từ 40 đến 75 tuổi tại thị trấn Golestan (Iran). Kết quả thu được khiến giới y khoa ngỡ ngàng: những người tiêu thụ hơn 700ml trà nóng trên 60 độ C mỗi ngày có nguy cơ mắc ung thư thực quản cao hơn tới 90% so với những người uống trà nguội hoặc lạnh.

Về mặt sinh lý học, lớp niêm mạc lót bên trong thực quản vô cùng mỏng manh, thông thường chỉ chịu đựng được nhiệt độ từ 40 đến 50 độ C. Khi bạn liên tục nạp vào cơ thể dòng chất lỏng nóng trên 60 độ C, lớp tế bào biểu mô này sẽ bị bỏng nhiệt trực tiếp, dẫn đến tổn thương và viêm nhiễm cấp tính.

Cơ thể chúng ta sẽ liên tục phải sửa chữa bằng cách tăng sinh tế bào mới để lấp đầy vùng tổn thương. Nhưng khi quá trình bỏng rồi tự sửa chữa này lặp đi lặp lại liên tục trong nhiều năm, các tế bào thực quản sẽ bị quá tải. Sự tăng sinh quá mức trong môi trường viêm nhiễm mãn tính làm tăng đột biến tỷ lệ sai hỏng khi sao chép ADN, từ đó kích hoạt sự hình thành của các tế bào ác tính.

Đáng ngại hơn, ung thư thực quản thường diễn tiến rất âm thầm. Đến khi xuất hiện triệu chứng rõ rệt như khó nuốt thức ăn đặc, thậm chí khó nuốt cả chất lỏng, nôn mửa và sụt cân nhanh chóng thì bệnh đã ở giai đoạn muộn. Uống trà quá nóng còn tăng nguy cơ ung thư vùng miệng và ung thuư dạ dày.

2. Uống trà quá đặc

Một lầm tưởng cực kỳ phổ biến khác khi uống trà là trà phải pha thật đậm đặc, nước trà chuyển sang màu sẫm và có vị chát đắng ngắt thì mới nhận được nhiều chất chống oxy hóa và giúp tinh thần tỉnh táo tối đa. Nhiều người coi đây là thói quen lành mạnh để duy trì năng lượng làm việc mà không biết rằng mình đang gây áp lực cực lớn lên các cơ quan nội tạng.

Trà quá đặc chứa hàm lượng rất cao các hoạt chất như theophylline và polyphenol. Mặc dù đây là các chất chống oxy hóa tốt ở nồng độ vừa phải, nhưng khi đậm đặc, chúng lại trở thành chất kích ứng mạnh đối với đường tiêu hóa.

Tiến sĩ Saurabh Sethi, chuyên gia tiêu hóa được đào tạo tại Harvard chảnh báo, nạp lượng lớn trà đặc vào cơ thể, đặc biệt là khi bụng đói, sẽ kích thích tế bào thành dạ dày tăng tiết axit dịch vị vượt mức cho phép. Lượng axit dư thừa này nhanh chóng bào mòn lớp chất nhầy bảo vệ, gây ra các cơn đau thượng vị, cồn cào, buồn nôn hoặc nôn mửa. Về lâu dài, các vết loét mãn tính do kích ứng liên tục chính là mầm mống chuyển biến thành ung thư dạ dày dưới sự tác động của các phản ứng viêm.

Ông nói thêm, trà đặc không hề thân thiện với tim mạch. Bởi tà đặc thực chất là một nguồn chứa caffeine khổng lồ. Khi hấp thụ một lượng lớn caffeine đậm đặc vào máu, hệ thần kinh giao cảm sẽ bị kích thích mạnh mẽ, rơi vào trạng thái hưng phấn quá mức và thúc đẩy giải phóng các hormone căng thẳng.

Cho rằng cảm giác tim đập nhanh, bồn chồn sau khi uống trà đặc chỉ là biểu hiện của sự tỉnh táo là một sai lầm nguy hiểm, bởi đó thực chất là dấu hiệu cơ thể đang bị quá tải. Hệ quả là bạn dễ gặp phải tình trạng đánh trống ngực, lo âu, run tay và mất ngủ nghiêm trọng.

Đối với những bệnh nhân có tiền sử cao huyết áp hoặc bệnh tim mạch, thói quen uống trà đặc hoàn toàn không có lợi, thậm chí có thể kích hoạt các cơn tăng huyết áp đột ngột và làm bệnh tình chuyển biến nặng hơn.

Lời khuyên từ chuyên gia: Cả Tiến sĩ Farhad Islami và Tiến sĩ Saurabh Sethi đều đồng ý rằng trà mang lại rất nhiều lợi ích sức khỏe, làm đẹp nếu bạn uống đúng cách. Chỉ nên uống 2 đến 3 tách trà mỗi ngày để nhận tối đa lợi ích. Hãy đợi 5 đến 10 phút cho trà nguội dưới 60 độ C, lý tưởng nhất là 40 độ C để bảo vệ thực quản. Bạn cũng chỉ nên pha trà loãng nhẹ màu vàng nhạt hoặc xanh sáng, tránh uống khi đói và nên uống sau bữa ăn từ 1 đến 2 tiếng, không uống sát giờ đi ngủ.

Nguồn và ảnh: Mirror, Healthline, WHO