Một hang động ở Bắc Na Uy đã tiết lộ hài cốt của cả một cộng đồng động vật Bắc Cực từng sinh sống vào khoảng 75.000 năm trước. Khám phá này bao gồm xương của 46 loài. Được công bố trên Kỷ yếu của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia (PNAS), nghiên cứu dựa trên các cuộc khai quật tại hang động Arne Qvamgrotta. Các nhà nghiên cứu cho biết địa điểm này bảo tồn một trong những khoảnh khắc cổ xưa nhất được biết đến về hệ sinh thái Bắc Cực từ thời kỳ này.

Việc nghiên cứu các môi trường Bắc Cực cổ đại thường rất khó khăn vì rất ít hài cốt có niên đại hơn 10.000 năm còn tồn tại. Điều đó làm cho những khám phá như thế này trở nên đặc biệt có giá trị. Bộ sưu tập được tìm thấy ở Na Uy ghi lại sự kết hợp của các loài động vật cùng chung sống trên một cảnh quan vào thời điểm các sông băng đã rút khỏi bờ biển.

Bằng cách kiểm tra cả xương và DNA cổ đại, nhóm nghiên cứu đã có thể xác định các loài từng sinh sống ở đó và tìm hiểu thêm về những gì cuối cùng đã xảy ra với chúng.

Cộng đồng động vật phong phú đến bất ngờ

Hài cốt được phát hiện trong hang thuộc về 46 loại động vật khác nhau, từ các loài động vật biển có vú lớn đến chim và cá. Như đã báo cáo trong nghiên cứu xuất bản trên PNAS, các nhà nghiên cứu đã xác định được các loài như gấu bắc cực, hải mã, cá voi đầu cong, hải âu cổ rụt Đại Tây Dương, vịt nhung thường, gà gô đá và cá tuyết Đại Tây Dương. Một phát hiện đặc biệt nổi bật là chuột lemming cổ khoang. Loài này hiện đã tuyệt chủng ở châu Âu và chưa từng được phát hiện trước đây ở Scandinavia.

Giáo sư Sanne Boessenkool thuộc Đại học Oslo cho biết: “Hang động này giờ đây đã tiết lộ một sự kết hợp đa dạng của các loài động vật trong một hệ sinh thái ven biển đại diện cho cả môi trường biển và trên cạn.”

Hang động được phát hiện tình cờ vào những năm 1990 khi công việc khai thác mỏ dẫn đến việc xây dựng một đường hầm xuyên qua một ngọn núi gần đó. Tuy nhiên, dù đã được biết đến trong nhiều thập kỷ, nó vẫn hầu như chưa được khám phá cho đến khi các nhà nghiên cứu tiến hành các cuộc khai quật lớn vào năm 2021 và 2022.

DNA hé lộ những quần thể bị lãng quên

Các nhà khoa học không chỉ nghiên cứu xương, họ còn phân tích DNA cổ đại được bảo tồn trong hài cốt. Bằng chứng di truyền cho thấy các dòng dõi động vật sống trong khu vực 75.000 năm trước đã không tồn tại được sau khi các điều kiện lạnh giá quay trở lại. Nghiên cứu chỉ ra rằng mặc dù các loài này đã di chuyển vào khu vực sau khi các sông băng rút đi, nhưng các quần thể được đại diện trong hang động cuối cùng đã biến mất khi băng bao phủ cảnh quan một lần nữa.

Tác giả chính là Tiến sĩ Sam Walker, đến từ Đại học Bournemouth và Đại học Oslo, đã mô tả khám phá này là “một khoảnh khắc hiếm hoi về một thế giới Bắc Cực đã biến mất.”

Kết quả DNA đặc biệt có giá trị vì bằng chứng từ giai đoạn này rất khan hiếm. Trong các bình luận kèm theo nghiên cứu, Giáo sư Boessenkool lưu ý rằng các nhà khoa học có rất ít thông tin trực tiếp về đời sống Bắc Cực trong giai đoạn này của Kỷ băng hà do thiếu hài cốt được bảo tồn tốt.

Cảnh quan được định hình bởi băng, nước và lãnh nguyên

Hài cốt động vật cũng đưa ra những manh mối về diện mạo của Bắc Na Uy 75.000 năm trước. Các nhà nghiên cứu tin rằng bờ biển phần lớn không có băng vào thời điểm đó, tạo điều kiện thuận lợi cho tuần lộc di cư. Sự hiện diện của cá nước ngọt chỉ ra các hồ và sông nằm rải rác khắp lãnh nguyên.

Đồng thời, một số loài cho thấy băng biển đã xuất hiện ở ngoài khơi. Ví dụ, cá voi đầu cong và hải mã có liên quan chặt chẽ đến môi trường biển băng giá. Tuy nhiên, việc phát hiện hài cốt cá heo cảng lại thêm một mảnh ghép vào câu đố. Vì cá heo cảng có xu hướng tránh các vùng nước bị băng bao phủ, các nhà khoa học nghĩ rằng băng biển có lẽ chỉ xuất hiện theo mùa thay vì vĩnh viễn.

Nhóm nghiên cứu cho biết những phát hiện này cũng làm sáng tỏ cách các quần thể này phản ứng khi các điều kiện thay đổi một lần nữa. Tiến sĩ Walker giải thích rằng:

“Điều này làm nổi bật cách các loài thích nghi với cái lạnh phải vật lộn để thích nghi với các sự kiện khí hậu lớn. Điều này có mối liên hệ trực tiếp với những thách thức mà chúng đang phải đối mặt ở Bắc Cực ngày nay khi khí hậu nóng lên với tốc độ nhanh chóng.” Đồng thời nói thêm rằng, “các môi trường sống mà những loài động vật này trong khu vực sinh sống ngày nay bị chia cắt nhiều hơn so với 75.000 năm trước, vì vậy việc các quần thể động vật di chuyển và thích nghi thậm chí còn khó khăn hơn.”

Giáo sư Boessenkool lưu ý rằng sự thay đổi môi trường được ghi lại trong hang động thực chất là một sự dịch chuyển về phía các điều kiện lạnh giá hơn.

Bà cho biết: “Đây là những loài thích nghi với cái lạnh—vì vậy nếu chúng phải vật lộn để đối phó với những thời kỳ lạnh giá hơn trong quá khứ, thì việc thích nghi với khí hậu ấm lên sẽ càng khó khăn hơn đối với các loài này.”

Nguồn: Daily Galaxy