Đầu năm nay, Grab đồng ý mua lại nền tảng đầu tư Stash của Mỹ, trả tiền để sở hữu 50,1% cổ phần dựa trên mức định giá doanh nghiệp 425 triệu USD. Tuần này, công ty công bố một thương vụ lớn hơn nhiều: Chi 1,49 tỷ USD tiền mặt để mua 60% cổ phần ban đầu của Atome Financial, kèm thỏa thuận mua nốt phần còn lại sau đó. Grab cũng dự định chi khoảng 900 triệu USD còn lại trong chương trình mua lại cổ phiếu trong 12 tháng tới.
Có rất nhiều điều để các nhà đầu tư tranh luận. Grab có đang quá mạnh tay với các thương vụ thâu tóm? Atome có xứng đáng với mức giá đó? Tại sao một siêu ứng dụng Đông Nam Á lại cần một nền tảng đầu tư của Mỹ?
Các mảng kinh doanh cốt lõi của Grab vẫn tiếp tục tăng trưởng và khả năng sinh lời đã được cải thiện, nhưng cổ phiếu công ty đóng cửa phiên thứ sáu ở mức khoảng 2,80 USD, sau khi có lúc giảm xuống 2,74 USD, mức thấp mới trong 52 tuần.
Trong khi phần lớn tranh luận tập trung vào những gì Grab đang mua, một diễn biến có khả năng còn quan trọng hơn đang xảy ra ngay trong lĩnh vực mà công ty khởi nghiệp từ đó.
Waymo đang đến Singapore.
Thông báo hôm thứ sáu có ý nghĩa lớn hơn nhiều so với một chương trình thử nghiệm xe tự lái thông thường. Xe của Waymo sẽ được đưa tới Singapore trong những tháng tới, bắt đầu chạy có người điều khiển và thực hiện quá trình kiểm định vào năm 2027. Sau đó, tùy thuộc vào sự chấp thuận của cơ quan quản lý, Waymo dự kiến triển khai dịch vụ gọi xe thương mại hoàn toàn tự lái vào năm 2028.
Đáng chú ý, hành khách sẽ sử dụng ứng dụng Waymo.
Từ năm ngoái, những người trong ngành nói rằng Waymo đang chuẩn bị tiến vào Singapore. Tuy nhiên, kế hoạch chính thức lần này khiến câu hỏi chiến lược trở nên rõ ràng hơn.
Waymo không đơn thuần mang một hệ thống lái tự động tới Singapore để hoạt động phía sau một nền tảng gọi xe hiện hữu. Công ty muốn trực tiếp đưa dịch vụ tới người tiêu dùng dưới sản phẩm và thương hiệu của chính mình.
Điều đó đồng nghĩa Waymo sẽ trực tiếp bước vào một thị trường nơi Grab cũng đang tăng tốc rất nhanh.
Chỉ bốn ngày trước thông báo của Waymo, Grab cho biết sẽ tăng đội xe tự lái tại Singapore từ 10 lên 50 chiếc trong vòng sáu tháng tới. Dịch vụ hiện tại của Grab tại khu dân cư Punggol sử dụng công nghệ của WeRide, công ty xe tự lái Trung Quốc mà Grab đã đầu tư vào năm ngoái.
Grab cũng cho biết cuối cùng muốn triển khai hàng nghìn xe tự lái trên khắp Đông Nam Á vào năm 2030. Robotaxi cũng là một trong hai lĩnh vực tăng trưởng trọng tâm mà Grab đề cập tại một sự kiện dành cho nhà đầu tư tổ chức trực tiếp vào cuối năm ngoái.
Vì sao Singapore quan trọng?
Singapore vì thế đang trở thành một thị trường robotaxi khá đặc biệt.
Grab hợp tác với WeRide. ComfortDelGro, hãng taxi lớn nhất Singapore hợp tác với Pony.ai, một công ty Trung Quốc khác. Còn Waymo sẽ bước vào thị trường với công nghệ, hoạt động vận hành và ứng dụng dành cho người tiêu dùng của chính mình.
Thay vì quan sát các hệ thống khác nhau hoạt động tại những thành phố khác nhau, dưới những cơ quan quản lý khác nhau, cuối cùng chúng ta có thể được chứng kiến nhiều công ty xe tự lái hàng đầu thế giới cùng hoạt động trong một thị trường nhỏ.
Điều này cũng khiến một trong 10 dự đoán của chúng tôi về Đông Nam Á năm 2026 trở nên đáng chú ý sớm hơn dự kiến. Dự đoán số 10 là: “Đường phố hỗn loạn không phải trở ngại lớn nhất đối với việc phổ cập robotaxi tại Đông Nam Á”.
Luận điểm ở đây là công nghệ xe tự lái không cần phải giải quyết được mọi con phố tại Jakarta, Bangkok hay Manila trước khi có thể trở nên khả thi về mặt thương mại ở Đông Nam Á.
Robotaxi có thể và nên bắt đầu tại những nơi mà quy định pháp lý, điều kiện đường sá và bài toán kinh tế phù hợp, sau đó mở rộng từng thành phố và từng trường hợp sử dụng.
Gọi xe chiếm 92% chuyến đi tại Singapore.
Singapore giờ đây đang biến giả thuyết đó thành một điều cụ thể hơn nhiều.
Singapore hiện ghi nhận gần 600.000 chuyến xe công nghệ mỗi ngày. Với giá cước trung bình khoảng 15 SGD, đây tương đương một thị trường trị giá khoảng 2,5 tỷ USD mỗi năm, một con số đáng kể đối với một quốc gia chỉ có 6 triệu dân.
Khác với HẦU HẾT các thành phố khác tại Đông Nam Á, Singapore là thị trường đang thiếu nguồn cung phương tiện kinh niên cho dịch vụ gọi xe.
Grab hiểu điều này rất rõ.
Sau khi những lo ngại về cạnh tranh khiến kế hoạch mua lại hãng taxi địa phương Trans-cab của Grab đổ vỡ, Grab đã xin giấy phép taxi riêng và bắt đầu tự xây dựng đội xe.
Nếu Waymo có thể bổ sung một lượng nguồn cung đáng kể, việc tìm kiếm nhu cầu có lẽ sẽ không phải vấn đề lớn nhất của hãng tại Singapore.
Ngoài ra, vị thế một thành phố toàn cầu của Singapore đồng nghĩa một màn trình diễn thành công tại đây có thể được trực tiếp trải nghiệm bởi các nhà đầu tư, lãnh đạo doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách đến từ khắp châu Á cũng như những khu vực khác.
Trong một năm, khả năng những người này tới Singapore công tác có lẽ cao hơn khả năng họ tới Austin, Texas.
Chỉ riêng “hiệu ứng trung tâm giao thương” (emporium effect) này cũng có khả năng tác động tới chính sách và mức độ chấp nhận robotaxi tại nhiều quốc gia khác.
Điều gì sẽ xảy ra với Grab khi tài xế biến mất?
Và một khi robotaxi bắt đầu hoạt động thương mại, câu hỏi thú vị sẽ thay đổi.
Trong suốt một thập kỷ qua, nền tảng gọi xe đóng vai trò kết nối hai phía của một thị trường: Hành khách muốn di chuyển và các tài xế sẵn sàng cung cấp chuyến đi.
Grab đã xây dựng năng lực rất lớn xoay quanh việc thu hút hai nhóm người dùng này, cân bằng cung – cầu, định giá chuyến đi, điều phối tài xế, xử lý thanh toán và quản lý hoạt động tại từng thị trường địa phương.
Xe tự lái loại bỏ tài xế con người khỏi một phía của thị trường đó. Nhưng điều đó không nhất thiết đồng nghĩa nền tảng cũng biến mất.
Lập luận của Grab gần như ngược lại.
Grab có thể tập hợp xe tự lái từ nhiều nhà cung cấp công nghệ khác nhau bên cạnh đội ngũ tài xế con người, đưa tất cả vào nguồn cầu hiện hữu của mình và tối ưu hóa toàn bộ mạng lưới.
Các công ty robotaxi có được khách hàng và năng lực vận hành tại địa phương; còn Grab tiếp tục nắm giữ giao diện và mối quan hệ với hành khách, những người sử dụng nền tảng không chỉ để di chuyển mà còn cho giao đồ ăn, thương mại và dịch vụ mua trước trả sau (BNPL).
Nhưng Waymo lại đưa ra một khả năng khác.
Nếu một công ty xe tự lái có thể sở hữu chiếc xe, sở hữu công nghệ, kiểm soát trải nghiệm dịch vụ và trực tiếp nắm giữ quan hệ với khách hàng, vậy họ còn cần một nền tảng gọi xe trung gian để làm gì?
Singapore sẽ không thể đưa ra câu trả lời ngay lập tức.
Waymo vẫn đặt mục tiêu đến năm 2028 mới triển khai dịch vụ thương mại, quy mô đội xe hiện vẫn chưa được công bố và xe tự lái sẽ còn cùng tồn tại với những chiếc xe do con người điều khiển trong nhiều năm.
Theo: Momentumworks
