Chuyên gia khuyến cáo, thăm khám đồng thời cả hai ngay từ đầu giúp hạn chế bỏ sót nguyên nhân và rút ngắn thời gian tìm hướng điều trị phù hợp.
40% nguyên nhân hiếm muộn đến từ nam giới
Theo BSCKI Nguyễn Thị Nhã – Phó Giám đốc Bệnh viện Đồng Tâm, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, hiếm muộn là vấn đề liên quan đến sức khỏe sinh sản của cả hai vợ chồng. Vì vậy, việc thăm khám cần được thực hiện trên cả người vợ và người chồng để tìm kiếm đầy đủ các yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng thụ thai.
“Việt Nam hiện ghi nhận khoảng 7,7% các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh sản gặp tình trạng vô sinh, hiếm muộn, tương đương với khoảng 700.000 đến 1 triệu cặp đôi. Khoảng 40% nguyên nhân hiếm muộn đến từ người vợ, 40% từ người chồng, 10% do cả hai và khoảng 10% chưa xác định được nguyên nhân”, bác sĩ Nhã cho biết.
Bác sĩ tư vấn vô sinh hiếm muộn cho bệnh nhân. Ảnh: K.Thoa
Ở nữ giới, nguyên nhân hiếm muộn có thể liên quan đến rối loạn phóng noãn, trong đó có hội chứng buồng trứng đa nang, suy tuyến yên; bất thường về buồng trứng, vòi tử cung, tử cung hoặc đường sinh dục. Tuổi cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Một số trường hợp có thể liên quan đến tiền sử phẫu thuật hoặc điều trị hóa chất.
Ở nam giới, các vấn đề về số lượng, chất lượng, khả năng di động và hình thái tinh trùng có thể ảnh hưởng đến khả năng thụ thai. Vô sinh nam cũng có thể liên quan đến tình trạng không có tinh trùng do suy giảm quá trình sinh tinh hoặc tắc nghẽn đường dẫn tinh. Một số nguyên nhân có thể xuất phát từ bất thường bẩm sinh, bệnh lý ở tinh hoàn hoặc các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe như hút thuốc, sử dụng rượu bia, chất kích thích và tuổi.
Như vậy, nếu chỉ tập trung kiểm tra người vợ mà chưa đánh giá sức khỏe sinh sản của người chồng, việc tìm nguyên nhân có thể không đầy đủ, thậm chí kéo dài thời gian trước khi xác định được hướng xử trí.
Theo bác sĩ, khám hiếm muộn thường bao gồm thăm khám lâm sàng kết hợp các xét nghiệm, thăm dò chuyên biệt tùy từng trường hợp. Khi có kết quả đánh giá của cả hai, bác sĩ có thể nhìn nhận vấn đề ở cấp độ cặp đôi thay vì chỉ tìm kiếm nguyên nhân ở một phía.
Tùy nguyên nhân và tình trạng sức khỏe sinh sản, hướng xử trí có thể từ điều chỉnh các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, hỗ trợ thụ thai tự nhiên đến các phương pháp hỗ trợ sinh sản như bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI) hoặc thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) khi có chỉ định.
Không nên trì hoãn kế hoạch sinh con quá lâu
Bác sĩ Nhã lưu ý các cặp đôi không nên trì hoãn kế hoạch sinh con quá lâu, đặc biệt ở phụ nữ. Không ít cặp vợ chồng tập trung cho công việc, sự nghiệp hoặc cho rằng còn trẻ nên chưa cần vội. Trong khi đó, khả năng sinh sản của phụ nữ thay đổi theo tuổi, đặc biệt liên quan đến số lượng và chất lượng noãn.
“Nên sinh con đầu trước 30 tuổi, con thứ hai trước 35 tuổi. Sau 35 tuổi, chất lượng trứng giảm rõ rệt. Không ít trường hợp 25-26 tuổi nhưng dự trữ buồng trứng (AMH) đã rất thấp. Nếu chần chừ đến 30-32 tuổi mới sinh con, việc can thiệp sẽ khó khăn và tốn kém hơn nhiều”, bác sĩ Nhã nhấn mạnh.
Các cặp đôi không nên trì hoãn kế hoạch sinh con quá lâu, đặc biệt ở phụ nữ. Ảnh minh hoạ (AI).
Dự trữ buồng trứng là một trong những yếu tố được đánh giá khi thăm khám sức khỏe sinh sản nữ. Tuy nhiên, chỉ số AMH không thể được sử dụng đơn độc để kết luận khả năng có thai tự nhiên. Bác sĩ cần đánh giá kết hợp với tuổi, tiền sử sinh sản, tình trạng buồng trứng và các yếu tố liên quan khác.
Với những cặp vợ chồng kết hôn muộn, việc chủ động xây dựng kế hoạch sinh con càng cần được quan tâm. Khi quan hệ tình dục đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai nhưng chưa có thai sau một khoảng thời gian phù hợp, cả hai vợ chồng nên đi khám thay vì chỉ kiểm tra một người hoặc tiếp tục chờ đợi.
Việc thăm khám cũng nên được thực hiện sớm hơn nếu một trong hai người có tiền sử bệnh lý, phẫu thuật liên quan đến cơ quan sinh sản, rối loạn kinh nguyệt hoặc các yếu tố nguy cơ có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.
Nhân kỷ niệm Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, nhằm tạo điều kiện cho các cặp vợ chồng có cơ hội khám vô sinh hiếm muộn, từ 1/10 đến 31/12/2026, Bệnh viện Đồng Tâm hỗ trợ chi phí khám, xét nghiệm và điều trị hỗ trợ sinh sản theo từng nhóm đối tượng. Trong đó có hỗ trợ xét nghiệm hồ sơ IVF đối với các cặp vợ chồng thực hiện IVF tại bệnh viện và hỗ trợ chi phí gói khám sức khỏe sinh sản lần đầu theo điều kiện của chương trình.
