Chính sách mở đường, quỹ bảo hiểm hưu trí quy mô 100 triệu USD trước yêu cầu tăng tốc

Hai thách thức lớn đặt ra yêu cầu phát triển mạnh ngành hưu trí

Ngày 18/6, Tạp chí Asia Asset Management phối hợp với Dragon Capital, BritCham Vietnam cùng các đối tác tổ chức Hội nghị Bàn tròn Việt Nam: Quỹ hưu trí và đầu tư – Bước vào kỷ nguyên mới.

Sự kiện quy tụ các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia về hưu trí, công ty quản lý tài sản, nhà đầu tư tổ chức và lãnh đạo doanh nghiệp, nhằm thảo luận về các cải cách trong hệ thống hưu trí, định hướng phát triển thị trường vốn, cũng như những cơ hội đầu tư dài hạn tại Việt Nam và trong khu vực.

Chia sẻ tại hội nghị, ông Dominic Scriven – Chủ tịch Dragon Capital cho rằng, sự kiện lần này mới chỉ là bước đầu của một hành trình dài phía trước. Theo Chủ tịch Dragon Capital, có hai vấn đề lớn đang đặt ra đối với Việt Nam hiện nay.

Thứ nhất, vấn đề già hóa dân số. Theo ông Dominic Scriven, khi dân số ngày càng già đi, điều quan trọng là phải xây dựng được các tổ chức, chương trình, cơ chế và nền tảng phù hợp để người dân có thể tích lũy tài chính trong dài hạn, bảo đảm cuộc sống khi về già, mà không trở thành gánh nặng đối với ngân sách quốc gia.

Thứ hai, vấn đề nguồn vốn trong xã hội. Đây là nguồn lực cần được vận động, huy động, điều động một cách chuyên nghiệp, an toàn, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của nền kinh tế.

“Hiện tổng tài sản được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước quản lý thông qua các công ty quản lý quỹ tại Việt Nam vào khoảng 25 tỷ USD. Tuy nhiên, quy mô các quỹ hưu trí mới chỉ khoảng 100 triệu USD. Trong khi đó, tại nhiều quốc gia, các quỹ hưu trí thường là nhóm nhà đầu tư lớn nhất trên thị trường vốn” – Chủ tịch Dragon Capital nêu rõ thực tế.

Ông Dominic Scriven bày tỏ kỳ vọng rằng, thông qua quá trình nghiên cứu, nâng cao nhận thức và đặc biệt là sự quan tâm, chỉ đạo của Chính phủ, ngành hưu trí tại Việt Nam sẽ phát triển mạnh hơn trong thời gian tới, vừa đáp ứng nhu cầu an sinh của người dân trong bối cảnh già hóa dân số, vừa tạo thêm nguồn vốn dài hạn phục vụ mục tiêu phát triển đất nước.

Bà Phạm Thị Thanh Tâm – Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính (Bộ Tài chính) phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Đức Thanh.

Phác họa rõ nét bức tranh bảo hiểm hưu trí tại Việt Nam, đại diện Bộ Tài chính, bà Phạm Thị Thanh Tâm – Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính cho biết, sau quá trình 10 năm triển khai quy định về bảo hiểm hưu trí bổ sung, thị trường đã có 4 doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ quản lý quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện và đang vận hành 7 quỹ, với tổng giá trị tài sản ròng tính đến hết năm 2025 gần 2.210 tỷ đồng, gấp 26 lần so với năm 2021. Toàn hệ thống quỹ hưu trí đến cuối năm 2025 có 28.538 người tham gia, gấp 35 lần so với năm 2021.

“Việc ra đời và vận hành hệ thống quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện đã góp phần đa dạng hóa các chính sách an sinh xã hội, đáp ứng nhu cầu tích lũy dài hạn cho người lao động theo thông lệ quốc tế. Đạt được một số kết quả tích cực bước đầu, có thể thấy hệ thống quỹ hưu trí tự nguyện tại Việt Nam vẫn còn nhiều tiềm năng để phát triển” – Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính nhận định.

Cải cách thể chế là bước đầu, cần sự đồng hành của người lao động, doanh nghiệp

Theo bà Phạm Thị Thanh Tâm, trên cơ sở đánh giá triển khai thực hiện Nghị định số 88/2016/NĐ-CP, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 85/2026/NĐ-CP ngày 25/3/2026 về bảo hiểm hưu trí bổ sung (Nghị định 85), để tạo lập khung khổ pháp lý mới phát triển hệ thống bảo hiểm hưu trí bổ sung.

Các chuyên gia quốc tế chia sẻ kinh nghiệm phát triển quỹ hưu trí từ Singapore, Malaysia, Australia… Ảnh: Đức Thanh.

Trong đó, Nghị định tập trung hoàn thiện các quy định về nguyên tắc, cách thức đóng góp chi trả khi tham gia quỹ, đổi mới hoạt động đầu tư theo hướng đảm bảo an toàn bền vững và nâng cao hiệu quả đầu tư, tăng cường cơ chế quản lý giám sát hoạt động của quỹ và các tổ chức cung cấp dịch vụ nhằm hạn chế rủi ro.

Cùng với việc thúc đẩy phát triển hệ thống bảo hiểm hưu trí bổ sung từ khu vực tư nhân, đối với bảo hiểm xã hội bắt buộc, chính sách đầu tư và cơ chế tài chính đã được hoàn thiện nhằm đa dạng hóa danh mục đầu tư, kiểm soát rủi ro và nâng cao tính chuyên nghiệp trong quản lý tài chính và hoạt động đầu tư, nhằm gia tăng giá trị tài sản cho quỹ, đảm bảo khả năng chi trả trong dài hạn.

Bên cạnh đó, các quy định về thuế cũng đang được hoàn thiện để thúc đẩy người lao động, doanh nghiệp sử dụng lao động tham gia vào chương trình hưu trí bổ sung.

“Việc cải cách về thể chế và khung khổ pháp lý là bước đi đầu tiên để các chính sách này đi vào cuộc sống, song vẫn cần sự quan tâm ủng hộ của người lao động và cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức quốc tế” – bà Tâm nhấn mạnh.

Thực tế cho thấy, xuất phát từ tâm lý ưa thích gửi tiền tiết kiệm hoặc đầu tư bất động sản, vàng…, người lao động chưa có thói quen tích lũy để đầu tư dài hạn vào các sản phẩm tài chính cũng như chưa tham gia vào bảo hiểm hưu trí bổ sung.

Đây là một trong những nguyên nhân chưa thu hút được sự tham gia đông đảo của người lao động vào chương trình hưu trí bổ sung, chưa thúc đẩy sự phát triển của các quỹ hưu trí bổ sung với tư cách là nhà đầu tư tổ chức dài hạn có tiềm lực tài chính mạnh trên thị trường vốn như thông lệ các nước.

Thời gian tới, việc phát triển bảo hiểm hưu trí tiếp tục được hỗ trợ mạnh mẽ hơn từ chính sách, bao gồm hoàn thiện cơ chế pháp lý, xem xét mở rộng ưu đãi thuế và tăng cường truyền thông nâng cao nhận thức của người dân về nhu cầu chuẩn bị tài chính cho tuổi nghỉ hưu./.