Áp lực bán mạnh trên hầu hết các nhóm cổ phiếu, tâm điểm là nhóm vốn hóa lớn khiến VN-Index có thời điểm mất hơn 50 điểm vào đầu phiên chiều trước khi có cú rút chân thần tốc vào cuối phiên 20/5 với mức tang nhẹ 0,3 điểm tại 1.913 điểm.
Đáng chú ý, nhà đầu tư giao dịch sôi động đẩy thanh khoản thị trường tăng với khối lượng giao dịch vượt ngưỡng 1,2 tỷ cổ phiếu, giá trị giao dịch trên sàn HOSE đạt gần 32.000 tỷ đồng. Giao dịch khối ngoại cũng tích cực khi họ đảo chiều mua ròng trên toàn thị trường.
Lý giải về diễn biến này, ông Đỗ Bảo Ngọc – Phó Giám đốc Chứng khoán Kiến Thiết cho biết, VN-Index đã đi ngang quanh vùng giá cao suốt hai tuần gần đây khiến nhà đầu tư lo ngại về khả năng xuất hiện một nhịp điều chỉnh.
Nếu phiên trước áp lực bán tập trung ở nhóm dầu khí, phân bón và hóa chất, thì phiên này áp lực chủ yếu dồn vào nhóm bất động sản. Nhiều cổ phiếu ngân hàng, chứng khoán và các ngành khác cũng chịu áp lực tương tự. Đây là phiên giảm điểm trên diện rộng, trong đó nhóm bất động sản có áp lực chốt lời mạnh nhất.
Theo chuyên gia, cú rút chân cuối phiên chủ yếu đến từ hoạt động “kéo trụ”. Dòng tiền tập trung vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, đặc biệt là nhóm họ Vin và một số mã VN30, trong bối cảnh khối ngoại quay lại mua ròng trong phiên chiều. Ngoài ra, một số cổ phiếu dầu khí giảm mạnh từ phiên trước cũng hồi phục 2-3%, qua đó góp phần kéo chỉ số đảo chiều.
Dù vậy, xét về bản chất, phần lớn cổ phiếu trên thị trường vẫn kết phiên trong trạng thái giảm từ 4-5%, thậm chí nhiều mã bất động sản giảm hơn 6%. Do đó, nhịp tăng này mang tính chất phục hồi về mặt chỉ số hơn là sự lan tỏa đồng đều của dòng tiền trên toàn thị trường.
Đặc biệt, việc chỉ số được giữ ở mức cao trong khi phần lớn cổ phiếu không hồi phục tương xứng được chuyên gia lý giải nhờ yếu tố kỹ thuật liên quan đến hoạt động phái sinh. Nhiều khả năng trong phiên tiếp theo, chỉ số vẫn được duy trì ở vùng tương đối cao.
Tuy nhiên, sau khi ngày đáo hạn phái sinh kết thúc, các yếu tố kỹ thuật này sẽ giảm bớt ảnh hưởng, thị trường sẽ quay lại phản ánh đúng các yếu tố cung cầu và thông tin vĩ mô. Khi đó, các cổ phiếu trụ vốn được duy trì để điều tiết chỉ số có thể không còn được nâng đỡ mạnh và sẽ chịu áp lực điều chỉnh.
Khả năng có nhịp điều chỉnh sau đáo hạn phái sinh
Phân tích sâu hơn về cấu trúc thị trường, chuyên gia cho rằng dấu hiệu phân phối thực tế đã xuất hiện trong khoảng 4-5 phiên gần đây nếu nhìn trên bình diện từng cổ phiếu riêng lẻ. Nhiều mã sau giai đoạn tăng mạnh trước đó đã bắt đầu chững lại và bước vào đà suy giảm trong 2-3 phiên vừa qua.
Về mặt kỹ thuật, vùng phân phối ngắn hạn này lộ diện rất rõ qua các đặc điểm đặc trưng: thanh khoản tăng cao trong các phiên giảm điểm do áp lực bán gia tăng, nhưng lại sụt giảm mạnh và duy trì ở mức thấp khi thị trường có nhịp hồi phục. Đồng thời, cấu trúc chỉ số cũng bắt đầu xu hướng suy yếu với các đỉnh và đáy sau thấp hơn đỉnh và đáy trước.
Trong vùng phân phối này, sự phân hóa diễn ra rất quyết liệt khi một bộ phận nhà đầu tư chủ động chốt lời để rút khỏi thị trường, trong khi bộ phận khác vẫn kỳ vọng vào một nhịp tăng tiếp theo. Điều này giải thích vì sao thị trường giai đoạn này thường biến động mạnh với biên độ lớn, đan xen giữa các pha giảm sâu, hồi phục nhanh và tiềm ẩn các bẫy tăng giá (bull trap) trước khi chính thức quay đầu điều chỉnh.
“Tôi nghiêng về kịch bản thị trường có thể tiếp tục điều chỉnh sau ngày đáo hạn phái sinh. Chỉ số có thể được kéo lên nhờ trụ thì cũng có thể giảm mạnh vì chính nhóm cổ phiếu này, nhà đầu tư cần đặc biệt lưu ý khả năng đó” , chuyên gia nhận định.
Theo đó, chuyên gia khuyến nghị tỷ trọng cổ phiếu an toàn nên được duy trì không quá 50% danh mục và đặc biệt cần tránh sử dụng margin (đòn bẩy tài chính) ở giai đoạn này. Nhà đầu tư có thể tận dụng các nhịp hồi phục kỹ thuật để chủ động hạ bớt tỷ trọng nếu danh mục đang quá cao, tránh rủi ro tài khoản bị ảnh hưởng tiêu cực khi các cổ phiếu trụ có khả năng điều chỉnh sau ngày đáo hạn phái sinh.
