Chứng khoán trước biến số lãi suất

Áp lực từ lãi suất quốc tế

Sắc đỏ lan rộng trên các thị trường chứng khoán châu Á trong phiên 8/10, sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) công bố biên bản cuộc họp tháng 9/2026. Cập nhật tại thời điểm kết phiên sáng ngày 8/10, thị trường chứng khoán Singapore giảm hơn 3%, Hồng Kông giảm 2,6%, Hàn Quốc giảm hơn 2%. Tại Nhật Bản, chỉ số Nikkei 225 mất khoảng 1,1%, xuống dưới 69.300 điểm, nối dài đà giảm sang phiên thứ hai liên tiếp.

Trước đó, chứng khoán Mỹ cũng đóng cửa phiên 7/10 trong sắc đỏ. Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm có lúc chạm 5,364%, cao nhất 24 năm, trước khi hạ nhiệt. Lo ngại lạm phát và nhu cầu huy động vốn gia tăng tiếp tục phủ bóng lên thị trường.

Biến động lãi suất quốc tế tác động đến tỷ giá và dòng vốn trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Ảnh: Đức Thanh

Tại biên bản cuộc họp ngày 15/9 - 16/9 vừa được công bố, các thành viên Fed cùng cho thấy sự ủng hộ nâng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm, lên khung 3,75% - 4% trong quyết định vừa rồi. Đa số cho rằng một lần tăng nữa trước cuối năm có thể phù hợp, dù quyết định vẫn phụ thuộc các dữ liệu công bố. Giá năng lượng, chi phí đầu vào và nhu cầu đầu tư liên quan đến AI là những yếu tố được nhắc tới trong đánh giá áp lực lạm phát.

Đáng chú ý, một số thành viên Fed cho rằng lãi suất hiện tại chưa ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động kinh tế. Trên thị trường, các nhà đầu tư nghiêng về khả năng Fed giữ nguyên lãi suất trong tháng 10 và tăng vào tháng 12. Đường đi của lãi suất vẫn còn nhiều biến số và khó đoán định. Thị trường chứng khoán - hàn thử biểu phản ánh nhanh chóng các biến động cũng phải liên tục điều chỉnh kỳ vọng tương ứng theo từng thông tin mới.

Dòng tiền thận trọng trước chi phí vốn

Theo các chuyên gia từ Chứng khoán Tiên Phong (TPS), mặt bằng lãi suất cao đang khiến dòng tiền vào thị trường chứng khoán trở nên chọn lọc hơn. Lãi suất huy động VND bình quân kỳ hạn 6 - 12 tháng ở mức 8%/năm, tăng 1,7 điểm phần trăm so với đầu năm; kỳ hạn từ 12 tháng trở lên đạt 7,6%/năm, tăng 1,1 điểm phần trăm. Khi tiền gửi duy trì sức hấp dẫn, triển vọng lợi nhuận của doanh nghiệp và mức định giá là những yếu tố nhà đầu tư cân nhắc kỹ hơn trước khi giải ngân vào cổ phiếu.

Sự dè dặt cũng thể hiện qua thanh khoản thị trường. Thống kê kết quả giao dịch trong tháng 9/2026, giá trị giao dịch bình quân ngày trên HOSE tháng vừa rồi đã giảm 5,3% so với tháng trước, xuống mức thấp nhất kể từ tháng 2/2025. Dòng tiền suy yếu khiến khả năng phục hồi của thị trường cần thêm những động lực đủ rõ từ kết quả kinh doanh và môi trường vĩ mô.

Trong khi đó, áp lực cân đối nguồn vốn chưa được giải tỏa hoàn toàn, dù lãi suất trên thị trường liên ngân hàng bình quân tháng 9/2026 giảm khoảng 0,5 - 0,9 điểm phần trăm ở phần lớn kỳ hạn. Tốc độ tăng trưởng tín dụng vẫn đang tăng nhanh hơn tốc độ huy động vốn. Theo số liệu mới nhất tại thời điểm cuối tháng 6/2026, tín dụng tăng 8,37%, trong khi tiền gửi tăng 5,6% so với đầu năm. Thị trường liên ngân hàng bớt căng thẳng chưa đồng nghĩa mặt bằng lãi suất huy động sẽ sớm giảm. Tốc độ tăng tín dụng cao hơn huy động khiến các ngân hàng tiếp tục cạnh tranh nguồn vốn.

Áp lực từ bên ngoài từ môi trường lãi suất cao tại nhiều quốc gia cũng hạn chế kỳ vọng hạ nhiệt chi phí vốn. Các chuyên gia Vietcap đánh giá lợi suất trái phiếu Mỹ cao và giá dầu quanh 100 USD/thùng tạo thách thức cho kiểm soát lạm phát, khả năng giảm lãi suất trong nước và kỳ vọng khối ngoại đảo chiều bán ròng.

Cùng đó, khả năng hạ nhiệt lãi suất còn phụ thuộc diễn biến lạm phát. Số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho biết CPI bình quân chín tháng tăng 4,52%, lạm phát cơ bản tăng 4,26%. Giá năng lượng, chi phí đầu vào và nhu cầu tiêu dùng, đầu tư cuối năm tiếp tục gây sức ép lên mặt bằng giá. Với doanh nghiệp khó điều chỉnh giá bán, chi phí tăng có thể làm thu hẹp biên lợi nhuận.

Tuy vậy, sự ổn định của tỷ giá là một điểm hỗ trợ. Lãi suất đồng nội tệ cao góp phần hạn chế dòng tiền chuyển dịch sang USD. Các chuyên gia Agriseco đề cập thêm nguồn cung ngoại tệ từ FDI và tâm lý găm giữ USD giảm. Tuy nhiên, nhập siêu, biến động giá năng lượng và nhu cầu ngoại tệ cuối năm vẫn có thể gây sức ép lên tỷ giá.

Cùng đó, ở chiều tích cực, GDP tăng 9,95% trong quý III và 9,01% trong chín tháng đầu năm, tạo nền tảng cho kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp. Sản xuất công nghiệp, đầu tư công, FDI và tiêu dùng tiếp tục là những động lực hỗ trợ kết quả kinh doanh cuối năm

Trong môi trường lãi suất cao, dòng tiền vẫn tìm kiếm cơ hội, nhưng mức độ hưởng lợi khác nhau giữa các ngành. Theo TPS, dịch vụ tài chính chịu sức ép từ thanh khoản suy giảm và chi phí vốn tăng, trong khi bảo hiểm được hỗ trợ bởi kỳ vọng cải thiện lợi nhuận đầu tư. Mùa báo cáo quý III sẽ giúp nhà đầu tư nhìn rõ hơn doanh nghiệp nào duy trì được tăng trưởng, tạo dòng tiền và chủ động nguồn vốn cho chặng cuối năm.