Dự thảo Luật Hỗ trợ DNNVV: Mở rộng dư địa phát triển cho doanh nghiệp tư nhân

Thiết kế lại chính sách hỗ trợ theo hướng thực chất, hiệu quả

Tại buổi làm việc giữa Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) ngày 15/6, PGS, TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI phát biểu khẳng định Dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) sửa đổi được Bộ Tài chính xây dựng là một đạo luật có ý nghĩa thiết thực với hơn một triệu doanh nghiệp. Ông tin rằng, Luật Hỗ trợ DNNVV thực sự là chính sách mà doanh nghiệp có thể tự đọc, tự hiểu và tự thụ hưởng, với những mức hỗ trợ được định lượng rõ ràng ngay trong luật, thay vì dừng lại ở những nguyên tắc chung khó đi vào thực tế.

Bà Trịnh Thị Hương phát biểu tại sự kiện. Ảnh: CTV

Tại sự kiện, đại diện Bộ Tài chính, bà Trịnh Thị Hương – Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể cho biết, Dự thảo Luật Hỗ trợ DNNVV sửa đổi được xây dựng với định hướng đổi mới toàn diện tư duy hỗ trợ doanh nghiệp.

Theo đó, thay vì tiếp cận theo các chương trình hỗ trợ riêng lẻ như trước đây, dự thảo hướng tới thiết lập hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ, liên thông giữa chính sách tài chính, tín dụng, đất đai, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển thị trường, trong đó hiệu quả đầu ra trở thành tiêu chí quan trọng để đánh giá chính sách.

Dự thảo luật được thiết kế theo hướng tinh gọn với 5 chương, 35 điều nhưng mở rộng đáng kể nội dung hỗ trợ và phương thức triển khai.

Một điểm mới đáng chú ý là việc chuẩn hóa và nhận diện rõ các nhóm doanh nghiệp ưu tiên, gồm doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, doanh nghiệp do người khuyết tật làm chủ hoặc sử dụng nhiều lao động là người khuyết tật, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp kinh doanh bền vững…

Đồng thời, dự luật bổ sung các công cụ hỗ trợ mới như hệ thống thông tin doanh nghiệp, cơ sở dữ liệu hỗ trợ DNNVV, cơ chế phiếu hỗ trợ (voucher) và thúc đẩy hình thành hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp dựa trên nền tảng số.

Tiêu chí xác định DNNVV cũng được sửa đổi theo hướng phù hợp hơn với thực tiễn phát triển của doanh nghiệp. Thay vì chỉ dựa vào một tiêu chí đơn lẻ, dự thảo kết hợp tiêu chí lao động bình quân năm với doanh thu hoặc tổng nguồn vốn, đồng thời điều chỉnh nâng ngưỡng xác định DNNVV nhằm tạo điều kiện mở rộng phạm vi tiếp cận chính sách.

Đáng chú ý, nguyên tắc hỗ trợ được xác lập theo hướng công khai, minh bạch, có trọng tâm, có thời hạn; tăng cường ứng dụng dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo và đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính. Cơ chế phân bổ nguồn lực cũng chuyển mạnh từ “chi theo hoạt động” sang “chi theo kết quả, đầu ra”.

Mở rộng hỗ trợ để doanh nghiệp tăng sức cạnh tranh

Làm rõ những ưu điểm của Dự thảo Luật, bà Trịnh Thị Hương chia sẻ, trong nhóm chính sách hỗ trợ chung, dự thảo đưa ra nhiều đề xuất mới nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn lâu nay của DNNVV.

Về tiếp cận vốn, dự luật mở rộng tài sản bảo đảm sang tài sản hình thành trong tương lai, quyền tài sản, tài sản vô hình và quyền sở hữu trí tuệ; đồng thời khuyến khích cho vay dựa trên dữ liệu, dòng tiền và phương án sản xuất kinh doanh thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tài sản thế chấp truyền thống.

Nguồn cung tín dụng cũng được mở rộng thông qua phát triển tài chính chuỗi cung ứng, tổ chức cho vay không nhận tiền gửi, mô hình fintech và thị trường vốn.

Ở lĩnh vực thuế, doanh nghiệp siêu nhỏ và doanh nghiệp nhỏ được đề xuất áp dụng mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp thấp hơn mức thông thường; miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm kể từ khi đăng ký lần đầu; đồng thời được tiếp cận các ưu đãi thuế trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Đối với tiếp cận đất đai và mặt bằng sản xuất kinh doanh, dự thảo bổ sung trách nhiệm bố trí quỹ đất cho DNNVV trong khu, cụm công nghiệp; hỗ trợ giảm tối thiểu 30% tiền thuê lại đất trong 5 năm đầu và cho phép tiếp cận quỹ nhà, đất công chưa sử dụng.

Một trụ cột lớn của dự luật là hỗ trợ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo đó, DNNVV được ưu tiên tiếp cận các chương trình khoa học công nghệ; chi phí nghiên cứu và phát triển được tính vào chi phí được trừ ở mức cao hơn; doanh nghiệp được trích lập quỹ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Doanh nghiệp siêu nhỏ và doanh nghiệp nhỏ còn được hỗ trợ sử dụng nền tảng số và phần mềm kế toán dùng chung.

Ngoài ra, dự luật cũng bổ sung các chính sách hỗ trợ trọng tâm cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp phát triển bền vững, doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị và đầu tư ra nước ngoài.

Việc mở rộng công cụ hỗ trợ đi cùng với đổi mới phương thức thực thi sẽ tạo động lực mới cho khu vực DNNVV, khu vực hiện chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế, nâng cao sức chống chịu, thúc đẩy đổi mới và mở rộng không gian phát triển trong giai đoạn tới. Theo dự thảo, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) dự kiến sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.