Mùa hè là thời điểm trẻ em được nghỉ ngơi, tham gia nhiều hoạt động vui chơi, thể thao và khám phá ngoài trời. Tuy nhiên, đây cũng là giai đoạn tai nạn thương tích ở trẻ có xu hướng gia tăng, trong đó gãy xương là một trong những chấn thương thường gặp.
Nếu không được phát hiện và xử trí đúng cách, gãy xương ở trẻ có thể gây biến dạng chi, hạn chế vận động, ảnh hưởng đến quá trình phát triển xương và để lại di chứng lâu dài.
Tai nạn thương tích ở trẻ gia tăng trong dịp nghỉ hè
Mới đây, Trung tâm Y tế khu vực Đoan Hùng (Phú Thọ) đã tiếp nhận và điều trị cho một bệnh nhi 10 tuổi, trú tại xã Bằng Luân, bị gãy xương khuỷu tay do tai nạn trong lúc vui chơi.
Theo người nhà, trong khi nô đùa cùng bạn bè, trẻ không may bị ngã và chống khuỷu tay trái xuống nền cứng. Sau tai nạn, trẻ đau nhiều, khuỷu tay sưng nề, hạn chế vận động nên được đưa đến cơ sở y tế thăm khám.
Kết quả chụp X-quang cho thấy bệnh nhi bị gãy kín cổ đài quay tay trái. Sau khi hội chẩn, các bác sĩ quyết định phẫu thuật điều trị. Hiện sức khỏe của trẻ đã ổn định và đang tiếp tục được theo dõi, phục hồi chức năng.
Theo các bác sĩ chuyên khoa Chấn thương – Chỉnh hình, những trường hợp tương tự thường gia tăng trong kỳ nghỉ hè. Nguyên nhân chủ yếu do trẻ tham gia nhiều hoạt động vận động mạnh như chạy nhảy, leo trèo, đạp xe, đá bóng, trượt patin hoặc vui chơi tại các khu giải trí nhưng thiếu sự giám sát của người lớn.
Vì sao trẻ em dễ bị gãy xương?
Trẻ em thường hiếu động, thích khám phá nhưng chưa nhận thức đầy đủ về các nguy cơ tai nạn. Trong khi đó, hệ cơ xương của trẻ vẫn đang trong quá trình phát triển nên dễ bị tổn thương khi xảy ra va đập mạnh hoặc té ngã.
Các vị trí gãy xương thường gặp ở trẻ gồm:
- Cẳng tay.
- Cổ tay.
- Khuỷu tay.
- Xương đòn.
- Cẳng chân.
- Cổ chân.
Nhiều trường hợp phụ huynh chủ quan, cho rằng trẻ chỉ bị bong gân hoặc chấn thương phần mềm nên không đưa đi khám sớm, khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn.
Kỳ nghỉ hè là thời điểm trẻ dễ gặp tai nạn khi vui chơi, trong đó gãy xương là một trong những chấn thương thường gặp.
Dấu hiệu nhận biết trẻ bị gãy xương
Phát hiện sớm gãy xương đóng vai trò quan trọng trong quá trình điều trị và phục hồi chức năng.
Sau khi trẻ bị ngã hoặc va chạm mạnh, phụ huynh cần lưu ý các dấu hiệu sau:
Đau nhiều tại vị trí chấn thương
Trẻ thường kêu đau dữ dội, cơn đau tăng lên khi cử động hoặc chạm vào vùng tổn thương.
Sưng nề, bầm tím
Vùng bị thương có thể sưng to nhanh chóng, xuất hiện các mảng bầm tím dưới da.
Hạn chế vận động
Trẻ không thể cử động bình thường tay hoặc chân bị thương, hạn chế vận động do đau.
Biến dạng chi
Một số trường hợp có thể thấy tay hoặc chân cong vẹo bất thường, chiều dài chi thay đổi hoặc khớp bị lệch khỏi vị trí bình thường.
Nghe tiếng “rắc” khi xảy ra tai nạn
Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo xương bị gãy sau va đập mạnh.
Trẻ quấy khóc, sợ hãi
Ở trẻ nhỏ chưa biết mô tả cảm giác đau, việc quấy khóc kéo dài sau chấn thương cũng là dấu hiệu cần lưu ý.
Sơ cứu đúng cách khi nghi ngờ trẻ bị gãy xương
Khi nghi ngờ trẻ bị gãy xương, sơ cứu đúng cách giúp hạn chế tổn thương thêm cho mạch máu, thần kinh và các mô mềm xung quanh.
Giữ trẻ bình tĩnh
Trấn an trẻ, tránh để trẻ hoảng loạn hoặc cố gắng vận động vùng bị thương.
Không di chuyển chi tổn thương
Không để trẻ tự đứng dậy, đi lại hoặc cử động mạnh phần chi nghi ngờ bị gãy.
Xử lý vết thương hở nếu có
Nếu có vết thương ngoài da, cần nhẹ nhàng làm sạch khu vực xung quanh bằng nước sạch hoặc dung dịch sát khuẩn, sau đó băng lại bằng gạc vô khuẩn.
Cố định tạm thời bằng nẹp
Có thể sử dụng các vật dụng sẵn có như thanh gỗ, bìa cứng, sách dày hoặc vật thẳng chắc chắn để cố định tạm thời.
Nếu không có nẹp, có thể dùng khăn hoặc quần áo mềm để cố định vùng tổn thương, hạn chế di động.
Đưa trẻ đến cơ sở y tế sớm
Sau khi sơ cứu, cần đưa trẻ đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế có chuyên khoa Chấn thương – Chỉnh hình để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Phụ huynh tuyệt đối không tự ý nắn chỉnh xương, xoa bóp bằng dầu nóng hoặc đắp lá theo kinh nghiệm dân gian. Những biện pháp này có thể khiến tổn thương nặng hơn, gây chèn ép mạch máu và thần kinh.
Làm gì để phòng ngừa gãy xương ở trẻ?
Để hạn chế tai nạn thương tích trong dịp nghỉ hè, cha mẹ cần:
- Tăng cường giám sát trẻ khi vui chơi.
- Lựa chọn khu vực vui chơi an toàn, phù hợp với độ tuổi.
- Hướng dẫn trẻ tuân thủ các quy tắc an toàn khi tham gia hoạt động thể thao.
- Trang bị đồ bảo hộ khi đạp xe, trượt patin hoặc chơi các môn vận động mạnh.
- Không để trẻ leo trèo tại những vị trí cao hoặc khu vực có nguy cơ té ngã.
- Dạy trẻ kỹ năng xử lý các tình huống nguy hiểm.
Bên cạnh đó, chế độ dinh dưỡng đầy đủ canxi, vitamin D cùng việc duy trì vận động hợp lý cũng góp phần giúp hệ xương phát triển khỏe mạnh.
Phần lớn trường hợp gãy xương ở trẻ em có thể hồi phục tốt nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách.
Vì vậy, khi trẻ có biểu hiện đau nhiều, sưng nề, biến dạng chi hoặc hạn chế vận động sau chấn thương, phụ huynh cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế thay vì tự điều trị tại nhà.
BS. Nguyễn Thị Bích
