Hoàn thiện khuôn khổ báo cáo giám sát đầu tư giúp nâng cao hiệu quả quản lý

Đòi hỏi cấp thiết từ thay đổi khung pháp lý

Theo Bộ Tài chính, việc ban hành Thông tư số 44/2026/TT-BTC xuất phát từ yêu cầu phải cập nhật, hoàn thiện các quy định về giám sát, đánh giá đầu tư trong bối cảnh hệ thống pháp luật liên quan đã có nhiều thay đổi quan trọng.

Trước đó, ngày 30/6/2023, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay là Bộ Tài chính) đã ban hành Thông tư số 05/2023/TT-BKHĐT quy định về mẫu báo cáo giám sát, đánh giá đầu tư; chế độ báo cáo trực tuyến và quản lý vận hành hệ thống thông tin về giám sát, đánh giá đầu tư đối với các chương trình, dự án sử dụng vốn nhà nước.

Tuy nhiên, đến nay, nhiều đạo luật quan trọng đã được sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới như Luật Đầu tư công năm 2024; Luật Đầu tư năm 2025; cùng Luật số 57/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư và Luật Đấu thầu; Luật số 90/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư, Luật Hải quan, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư công, Luật Quản lý, sử dụng tài sản công có nội dung sửa đổi các quy định liên quan. Những thay đổi này tác động trực tiếp đến yêu cầu quản lý, giám sát đầu tư.

Đặc biệt, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 19/2026/NĐ-CP ngày 14/1/2026 quy định về trình tự, thủ tục thẩm định dự án quan trọng quốc gia và giám sát, đánh giá đầu tư, thay thế Nghị định số 29/2021/NĐ-CP. Nghị định mới đã quy định rõ thời hạn gửi báo cáo giám sát, đánh giá đầu tư hàng năm.

Hoàn thiện khuôn khổ báo cáo giám sát đầu tư giúp thống nhất quản lý và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư. Ảnh TL minh họa

Theo đó, chủ chương trình, chủ đầu tư, nhà đầu tư, cơ quan đăng ký đầu tư phải gửi báo cáo trước ngày 20/2 năm sau; các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp nhà nước gửi báo cáo tổng thể trước ngày 1/3. Quy định này đòi hỏi hệ thống biểu mẫu và chế độ báo cáo phải được điều chỉnh đồng bộ.

Về thực tiễn, hiện các bộ, ngành, địa phương đang triển khai báo cáo giám sát, đánh giá tổng thể đầu tư năm 2025 để gửi Bộ Tài chính tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Đồng thời, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan cũng đang thực hiện cập nhật thông tin định kỳ trên Hệ thống thông tin về giám sát, đánh giá đầu tư.

Trong bối cảnh đó, việc ban hành Thông tư số 44/2026/TT-BTC nhằm cụ thể hóa các quy định mới của pháp luật, đồng thời bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong tổ chức thực hiện.

Chuẩn hóa biểu mẫu, thúc đẩy báo cáo trên nền tảng số

Thông tư số 44/2026/TT-BTC được ban hành nhằm thay thế Thông tư số 05/2023/TT-BKHĐT, tạo cơ sở pháp lý cho việc điều chỉnh, cập nhật hệ thống mẫu báo cáo và chế độ báo cáo giám sát, đánh giá đầu tư.

Quan điểm xây dựng thông tư là kế thừa những nội dung còn phù hợp của quy định trước đây, đồng thời cập nhật, bổ sung theo yêu cầu của Nghị định số 19/2026/NĐ-CP và các luật liên quan.

Về phạm vi điều chỉnh, thông tư quy định các mẫu báo cáo giám sát, đánh giá đầu tư đối với các chương trình, dự án sử dụng vốn nhà nước (trừ dự án đầu tư ra nước ngoài). Đối với các dự án sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi, thông tư áp dụng chung hệ thống mẫu biểu, đồng thời xử lý các nội dung đặc thù theo quy định của pháp luật có liên quan.

Một nội dung quan trọng là quy định chế độ báo cáo trực tuyến trên Hệ thống thông tin về giám sát, đánh giá đầu tư. Việc thực hiện báo cáo trên nền tảng số không chỉ nâng cao tính kịp thời, chính xác của thông tin mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc tổng hợp, phân tích dữ liệu phục vụ công tác quản lý.

Đáng chú ý, thông tư đã phân định rõ các nhóm dự án gồm: chương trình, dự án đầu tư công; dự án PPP; dự án sử dụng vốn nhà nước ngoài đầu tư công; và dự án đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư. Trên cơ sở đó, hệ thống mẫu báo cáo được cập nhật, bổ sung phù hợp với từng loại hình, nhất là đối với các dự án đầu tư theo Luật Đầu tư nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.

Bên cạnh đó, thông tư cũng bổ sung quy định chuyển tiếp đối với các dự án PPP, dự án đầu tư đang trong quá trình thực hiện hoặc khai thác, vận hành trước thời điểm thông tư có hiệu lực, bảo đảm tính liên tục trong tổ chức thực hiện.

Triển khai thống nhất, không phát sinh nguồn lực

Theo Bộ Tài chính, việc ban hành và thực thi Thông tư số 44/2026/TT-BTC không làm phát sinh thêm nguồn lực. Điều này thể hiện định hướng tận dụng tối đa hệ thống hạ tầng và nền tảng công nghệ thông tin hiện có.

Thực tế cho thấy, các cơ quan, đơn vị đã và đang thực hiện chế độ báo cáo giám sát, đánh giá đầu tư cũng như vận hành Hệ thống thông tin về giám sát, đánh giá đầu tư. Việc ban hành thông tư mới chủ yếu nhằm chuẩn hóa, hoàn thiện các quy định, bảo đảm phù hợp với khung pháp lý mới.

Quá trình xây dựng thông tư được thực hiện theo trình tự, thủ tục rút gọn nhưng vẫn bảo đảm chặt chẽ, với việc lấy ý kiến rộng rãi của các bộ, ngành, địa phương và đơn vị liên quan. Phần lớn ý kiến thống nhất hoặc không có ý kiến bổ sung, tạo cơ sở để hoàn thiện dự thảo trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Bộ Tài chính cho biết, Thông tư số 44/2026/TT-BTC không chỉ mang ý nghĩa hoàn thiện về mặt kỹ thuật đối với hệ thống báo cáo, mà còn góp phần nâng cao hiệu quả công tác giám sát, đánh giá đầu tư trong bối cảnh yêu cầu quản lý ngày càng cao.

Việc chuẩn hóa biểu mẫu, đẩy mạnh báo cáo trực tuyến và khai thác hiệu quả dữ liệu sẽ là nền tảng quan trọng để tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính, nâng cao chất lượng quản lý, điều hành và sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư trong thời gian tới.