Làm rõ cơ chế kiểm soát các chính sách đặc thù về tài chính, đầu tư cho Hà Nội

Chiều ngày 8/4, Quốc hội đã nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra về dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi).

HĐND thành phố được chủ động quy định về khu thương mại tự do, khu kinh tế tự do

Theo Tờ trình của Chính phủ, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) gồm 09 Chương và 36 Điều. So với Luật Thủ đô năm 2024, dự thảo đã lược bỏ 18 điều, đồng thời không quy định chi tiết về trình tự, thủ tục hành chính trong Luật mà giao thẩm quyền cho UBND Thành phố được thay đổi, rút ngắn.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày tờ trình của Chính phủ.

Điểm mới nổi bật của dự thảo là việc phân quyền toàn diện với tổng số 192 thẩm quyền được giao cho chính quyền thành phố Hà Nội, gồm 124 thẩm quyền thuộc HĐND, 56 thẩm quyền thuộc UBND và 12 thẩm quyền thuộc Chủ tịch UBND. Trong số này, có 85 thẩm quyền mới chưa có quy định của pháp luật hiện hành.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng mở rộng không gian pháp lý để Hà Nội chủ động giải quyết các bài toán về phát triển. Lần đầu tiên các thuật ngữ “không gian ngầm”, “không gian tầm thấp”, “không gian tầm cao” được luật hóa và giải thích cụ thể. Đồng thời, dự thảo bổ sung quy định về phát triển khu kinh tế tự do, khu thương mại tự do và các loại hình kinh tế mới. HĐND Thành phố được trao quyền chủ động quy định các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ mới, thiết lập khu thương mại tự do, khu kinh tế tự do và các loại hình kinh tế mới.

Dự thảo cũng thiết lập cơ chế loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý đối với cán bộ, công chức có hành vi vi phạm hoặc gây thiệt hại trong quá trình áp dụng cơ chế thử nghiệm hoặc ban hành văn bản khác với quy định cấp trên, với điều kiện không có tư lợi và tuân thủ đầy đủ quy trình.

Một cơ chế thu hồi đất linh hoạt cũng được bổ sung, theo đó cho phép Thành phố thu hồi đất để triển khai ngay các dự án đầu tư theo chỉ đạo của cơ quan Trung ương; thu hồi đất vùng phụ cận đường bộ, đường sắt đô thị theo mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông (TOD).

Làm rõ cơ chế kiểm soát với các chính sách tài chính, đầu tư

Thẩm tra tờ trình của Chính phủ, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đánh giá hồ sơ dự án Luật đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét theo thủ tục rút gọn và nhất trí cao với định hướng phân quyền cho Hà Nội. Bên cạnh đó, Ủy ban cũng đề nghị tiếp tục rà soát, nghiên cứu, hoàn thiện một số nội dung để bảo đảm các cơ chế, chính sách đặc thù phát huy hiệu quả.

Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo thẩm tra.

Cụ thể là tiếp tục rà soát, phân định rõ thẩm quyền giữa các chủ thể (HĐND, UBND và Chủ tịch UBND TP) trong việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật; thiết kế chặt chẽ trình tự, thủ tục và yêu cầu ban hành đối với các văn bản có nội dung khác với quy định trong văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên theo hướng bảo đảm công khai, minh bạch, có cơ chế tiếp nhận, phản hồi ý kiến đóng góp và đánh giá hiệu quả sau ban hành.

Về cơ chế thí điểm, cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung một số nguyên tắc cần được bảo đảm khi ban hành nghị quyết thí điểm như thực hiện tham vấn các cơ quan trung ương, có cơ chế điều chỉnh, gia hạn hoặc chấm dứt thí điểm và nghiên cứu áp dụng cơ chế “tự chấm dứt” sau thời hạn nhất định nếu không được đánh giá là hiệu quả.

Đối với chính sách phát triển đô thị, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ mục tiêu, phạm vi, điều kiện và cơ chế thực hiện các chính sách phát triển đô thị, nhất là các nội dung về quy hoạch không gian, hạ tầng giao thông, logistics, môi trường và xử lý các điểm nghẽn, các chính sách trong lĩnh vực giáo dục, y tế, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo theo hướng vừa bảo đảm tính đặc thù, vượt trội song vẫn bảo đảm yêu cầu về tính khả thi, tính ổn định, lâu dài của chính sách, nhất là đối với các nội dung có tác động trực tiếp đến quyền, lợi ích của người dân.

Về chính sách tài chính, Uỷ ban đề nghị làm rõ điều kiện, giới hạn và cơ chế kiểm soát đối với các chính sách tài chính, đầu tư, tài nguyên nhằm bảo đảm tính linh hoạt nhưng không trùng lặp và hạn chế rủi ro; đánh giá kỹ tác động đối với ngân sách để bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương; hoàn thiện chính sách đất đai theo hướng minh bạch, bảo đảm hài hòa lợi ích của các bên liên quan và nâng cao yêu cầu về trách nhiệm giải trình.

Đồng thời, bổ sung cơ chế để các địa phương tham gia liên kết, phát triển vùng Thủ đô được hưởng chính sách phù hợp, bảo đảm hiệu quả triển khai; làm rõ phạm vi, nguồn lực và cơ chế vận hành Quỹ phát triển vùng, tránh phát sinh gánh nặng ngân sách.

Đối với cơ chế miễn, loại trừ trách nhiệm, Uỷ ban yêu cầu làm rõ căn cứ đình chỉ, bãi bỏ văn bản và thiết kế cơ chế miễn, loại trừ trách nhiệm pháp lý theo hướng có thể kiểm chứng và tránh bị lợi dụng.

Sau khi nghe báo cáo, Quốc hội sẽ thảo luận tại tổ về dự án Luật này. Ngày 12/4, Quốc hội sẽ tiếp tục thảo luận tại hội trường và dự kiến biểu quyết thông qua dự thảo Luật vào ngày 22/4.