Lấy sự phát triển thực chất của doanh nghiệp làm thước đo

Chiều 17/10, tại Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ đã trình bày tờ trình về 3 dự án: Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập.

Kiến tạo hệ sinh thái, kết nối nguồn lực công - tư

Trình bày về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, Bộ trưởng cho biết, Chính phủ đề xuất ban hành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa thay thế Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017, kết nối nguồn lực công - tư, đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả thực thi và lấy sự phát triển thực chất của doanh nghiệp làm thước đo.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tại phiên họp.

Việc đổi tên luật thể hiện sự chuyển đổi từ hỗ trợ đơn lẻ sang kiến tạo môi trường thuận lợi; từ chương trình do Nhà nước cung cấp sang đáp ứng nhu cầu phát triển của doanh nghiệp; từ chú trọng vào kinh phí đầu tư sang lấy kết quả và sự trưởng thành của doanh nghiệp làm thước đo.

Dự thảo gồm 4 chương, 35 điều, tập trung vào 5 nhóm chính sách. Trước hết là phát triển chung và nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện tiếp cận vốn, mặt bằng, công nghệ, thị trường; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, mua sắm công, nâng cao năng lực quản trị và nhân lực.

Đáng chú ý, dự thảo khuyến khích đa dạng hóa nguồn tài chính, đánh giá tín dụng theo dòng tiền, dữ liệu và khả năng tạo doanh thu, không chỉ dựa vào tài sản đảm bảo; đồng thời giảm thủ tục, chi phí tuân thủ, bảo đảm minh bạch.

Đối với doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh, nhất là doanh nghiệp một người, dự thảo tạo thuận lợi chuyển đổi và hỗ trợ tư vấn, đào tạo, kế toán, pháp lý, giúp doanh nghiệp hoạt động minh bạch, ổn định, tăng năng suất và mở rộng quy mô.

Nhóm chính sách phát triển doanh nghiệp kinh doanh bền vững khuyến khích sử dụng hiệu quả tài nguyên, đổi mới quản trị, đáp ứng yêu cầu môi trường, xã hội, quản trị (ESG). Dự thảo quan tâm doanh nghiệp do phụ nữ, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số làm chủ hoặc sử dụng nhiều lao động thuộc các nhóm này, doanh nghiệp ở vùng miền núi, biên giới, hải đảo.

Nhóm chính sách còn lại hướng tới phát triển doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng quốc tế; kết nối với doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp FDI, nhà phân phối và đối tác quốc tế để mở rộng thị trường, tiếp cận công nghệ, tăng năng suất và giá trị trong nước.

Về thực hiện, chính sách chuyển sang kiến tạo hệ sinh thái, kết nối nguồn lực công - tư và để doanh nghiệp chủ động lựa chọn dịch vụ. Doanh nghiệp không phải nộp lại giấy tờ, thông tin mà cơ quan nhà nước đã có hoặc có thể khai thác theo quy định.

Thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán

Với dự án sửa đổi Luật Chứng khoán, Bộ trưởng cho biết, việc sửa đổi nhằm hoàn thiện quy định, đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao năng lực vận hành thị trường, phát triển sản phẩm, tăng cường quản lý, giám sát và bảo vệ nhà đầu tư.

Dự thảo tiếp tục rà soát các quy định về chào bán chứng khoán, hồ sơ đăng ký công ty đại chúng, hồ sơ đăng ký hoạt động lưu ký chứng khoán để đáp ứng yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, phù hợp xử lý trên môi trường điện tử. Việc cắt giảm gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát và quản trị rủi ro.

Các đại biểu tham dự phiên họp.

Một nội dung mới là bổ sung Điều 6a về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox), tạo cơ sở pháp lý để thử nghiệm có giới hạn đối với công nghệ mới, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới trước khi xem xét trên phạm vi rộng.

Cơ chế thử nghiệm được giới hạn về phạm vi, đối tượng, không gian, thời gian, tổ chức tham gia, điều kiện, tiêu chí cấp giấy chứng nhận và chịu sự giám sát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Việc miễn, loại trừ trách nhiệm và bảo vệ các chủ thể tham gia được thực hiện theo Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm tính linh hoạt.

Về tổ chức thị trường giao dịch chứng khoán, dự thảo sử dụng tên gọi chung “Sở giao dịch chứng khoán” thay cho tên riêng “Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam” và các công ty con tại các điều, khoản liên quan; bổ sung giao Thủ tướng Chính phủ quyết định việc cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Để bảo đảm hoạt động liên tục, không gián đoạn, dự thảo quy định trong thời hạn một năm kể từ khi luật có hiệu lực, Thủ tướng ban hành quyết định về mô hình hoạt động của các Sở giao dịch chứng khoán. Trong thời gian đó, Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam và các công ty con tiếp tục tổ chức, hoạt động theo quy định hiện hành cho đến khi quyết định thực hiện phương án sắp xếp có hiệu lực.

Dự thảo cũng hoàn thiện quy định về giao dịch điện tử, an toàn giao dịch điện tử; dịch vụ của công ty chứng khoán; hành nghề chứng khoán và quỹ đầu tư chứng khoán. Trong đó, sửa đổi khái niệm quỹ hoán đổi danh mục (ETF) theo hướng cho phép quỹ tiếp cận, trao đổi tài sản khác theo quy định của Chính phủ lấy chứng chỉ quỹ; mở rộng đối tượng cung cấp dịch vụ ngân hàng giám sát là chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam.

Dự thảo quy định luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, đồng thời có các nội dung chuyển tiếp bảo đảm tính khả thi.

Cắt giảm toàn bộ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán

Đối với dự án sửa đổi Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập, phạm vi sửa đổi tập trung vào cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính dịch vụ kế toán, dịch vụ kiểm toán. Các nội dung khác sẽ được nghiên cứu để trình Quốc hội sửa đổi tổng thể trong thời gian tới.

Trong lĩnh vực dịch vụ kế toán, dự thảo cắt giảm toàn bộ 100% điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính để giảm chi phí tuân thủ, mở rộng đối tượng cung cấp dịch vụ, thúc đẩy thị trường phát triển nhưng vẫn bảo đảm chất lượng, không đẩy rủi ro cho khách hàng.

Cụ thể, cá nhân được kinh doanh dịch vụ kế toán dưới danh nghĩa cá nhân hoặc thông qua tổ chức cung ứng dịch vụ, thay vì phải hành nghề tại một tổ chức như hiện hành. Cá nhân đáp ứng tiêu chuẩn sẽ được kinh doanh mà không phải đăng ký, không phải nộp phí để được Bộ Tài chính chấp thuận trước khi cung cấp dịch vụ.

Dự thảo bổ sung “Chứng chỉ năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán”, bản chất là giấy chứng nhận năng lực chuyên môn. Đây là tiêu chuẩn đối với cá nhân kinh doanh dịch vụ kế toán ký tên trên báo cáo tài chính của khách hàng hoặc cung cấp dịch vụ làm kế toán trưởng. Cá nhân cung cấp dịch vụ ghi sổ kế toán không ký tên trên báo cáo tài chính của khách hàng không phải đáp ứng tiêu chuẩn này.

Theo Bộ trưởng, đây là sự phân tầng về năng lực, trách nhiệm cụ thể, không quy định đồng nhất giữa các loại hình dịch vụ có mức độ rủi ro khác nhau.

Cùng với đó, dự thảo tăng cường hậu kiểm, quản trị. Bộ Tài chính đồng hành cùng hiệp hội nghề nghiệp trong thi, cấp, thu hồi, quản lý giấy chứng nhận năng lực, cập nhật kiến thức; quy định rõ nội dung trọng yếu của hợp đồng dịch vụ kế toán, quản lý, kiểm tra, giám sát, công khai thông tin và đình chỉ kinh doanh dịch vụ kế toán.

Đối với dịch vụ kiểm toán, dự thảo cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm thời gian giải quyết thủ tục cấp lại, điều chỉnh giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán.