Rong biển vốn là nguyên liệu quen thuộc trong các món canh, súp, salad hay món ăn kiểu Nhật. Không chỉ ít năng lượng, loại thực phẩm này còn chứa chất xơ, khoáng chất và nhiều hợp chất đặc trưng. Đáng chú ý, một nghiên cứu của Đại học Newcastle (Anh) từng phát hiện alginate – một loại chất xơ có nhiều trong rong biển – có khả năng ức chế enzyme tiêu hóa chất béo trong điều kiện phòng thí nghiệm.

Rong biển, hay còn gọi là tảo bẹ, từ lâu đã xuất hiện trong bữa ăn của nhiều quốc gia châu Á. Từ một nguyên liệu bình dân, loại thực phẩm này ngày càng được quan tâm trong dinh dưỡng hiện đại nhờ chứa nhiều chất xơ và các hợp chất sinh học đặc trưng.

Đặc biệt, một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Food Chemistry năm 2014 khiến rong biển được chú ý trong lĩnh vực kiểm soát cân nặng.

Các nhà khoa học phát hiện alginate – một loại chất xơ tự nhiên có trong tảo bẹ – có thể ức chế hoạt động của enzyme lipase tuyến tụy, loại enzyme đóng vai trò quan trọng trong quá trình phân giải chất béo trong thức ăn.

Tuy nhiên, có một điểm rất quan trọng: con số “giảm hấp thu chất béo tới 75%” thường được nhắc đến không có nghĩa ăn rong biển sẽ khiến cơ thể giảm 75% lượng chất béo hấp thu. Đây là kết quả từ các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm, không phải bằng chứng cho hiệu quả giảm cân ở người.

Alginate trong rong biển có thể tác động đến quá trình tiêu hóa chất béo

Trong quá trình tiêu hóa, enzyme lipase tuyến tụy giúp phân giải chất béo trong thức ăn thành những thành phần nhỏ hơn để cơ thể có thể hấp thu.

Nhóm nghiên cứu của Đại học Newcastle đã thử nghiệm nhiều loại alginate với cấu trúc khác nhau và nhận thấy một số loại có khả năng ức chế đáng kể hoạt động của enzyme này.

Trong thử nghiệm sử dụng cơ chất tổng hợp, mức ức chế lipase cao nhất đạt khoảng 72,2%; với cơ chất chất béo tự nhiên, mức này khoảng 58%. Hiệu quả phụ thuộc vào cấu trúc của alginate, trong đó loại có hàm lượng guluronate cao cho tác dụng ức chế mạnh hơn.

Nghiên cứu này là cơ sở để các nhà khoa học đặt câu hỏi liệu alginate có thể được sử dụng như một loại chất xơ hỗ trợ kiểm soát lượng chất béo được cơ thể hấp thu hay không.

Đại học Newcastle khi đó cũng nhấn mạnh rằng bước tiếp theo cần thiết là nghiên cứu trên người để xác định liệu những hiệu ứng quan sát được trong phòng thí nghiệm có lặp lại khi sử dụng trong chế độ ăn thông thường hay không.

Vì sao rong biển có thể ảnh hưởng đến quá trình hấp thu chất béo?

Một trong những thành phần được quan tâm nhất là alginate.

Đây là loại chất xơ tự nhiên có trong nhiều loại tảo nâu, trong đó có tảo bẹ. Khi tiếp xúc với nước, alginate có khả năng tạo thành cấu trúc dạng gel.

Về lý thuyết, đặc tính này có thể làm thay đổi môi trường trong đường tiêu hóa và ảnh hưởng đến quá trình tiếp xúc giữa chất béo với các enzyme tiêu hóa.

Bên cạnh đó, các nghiên cứu về alginate còn cho thấy loại chất xơ này có thể ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa và giải phóng chất dinh dưỡng trong mô hình đường tiêu hóa nhân tạo.

Nhưng cần nhấn mạnh rằng cơ chế sinh học và hiệu quả thực tế ở người là hai vấn đề khác nhau. Một chất có thể ức chế enzyme trong phòng thí nghiệm không đồng nghĩa ăn thực phẩm chứa chất đó sẽ tạo ra mức giảm hấp thu tương tự trong cơ thể.

Không chỉ có alginate, rong biển còn có gì đáng chú ý?

Rong biển được xem là một nguồn thực phẩm giàu chất xơ và chứa nhiều hợp chất tự nhiên.

Chất xơ

Chất xơ giúp tăng cảm giác no và hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa. Đây cũng là một trong những lý do rong biển có thể được đưa vào thực đơn của người đang muốn kiểm soát cân nặng.

Tuy nhiên, hiệu quả kiểm soát cân nặng vẫn phụ thuộc vào tổng lượng calo, chất lượng chế độ ăn và mức độ vận động, chứ không nằm ở một loại thực phẩm riêng lẻ.

Khoáng chất

Rong biển có thể cung cấp nhiều khoáng chất, trong đó có iốt – vi chất cần thiết cho quá trình sản xuất hormone tuyến giáp.

Nhưng cũng chính vì chứa iốt nên không nên ăn rong biển với lượng quá lớn hoặc quá thường xuyên, đặc biệt ở những người có bệnh lý tuyến giáp hoặc đang được bác sĩ yêu cầu kiểm soát lượng iốt trong khẩu phần.

Các hợp chất chống oxy hóa

Một số loại rong biển chứa các sắc tố và hợp chất thực vật có hoạt tính chống oxy hóa. Thành phần cụ thể thay đổi tùy từng loại rong biển, cách nuôi trồng và chế biến.

Alginate và các polysaccharide đặc trưng

Đây là nhóm chất khiến rong biển được quan tâm nhiều trong nghiên cứu về tiêu hóa và kiểm soát cân nặng.

Một số thử nghiệm trong phòng thí nghiệm cho thấy alginate có thể tác động đến enzyme tiêu hóa chất béo, nhưng vẫn cần thêm bằng chứng trên người để xác định hiệu quả thực tế.

Ăn rong biển có giúp giảm cân không?

Có thể là một thực phẩm hỗ trợ, nhưng không nên xem rong biển như “thực phẩm đốt mỡ”.

Nghiên cứu của Đại học Newcastle mới chỉ cho thấy alginate có khả năng ức chế enzyme lipase trong các thử nghiệm kiểm soát. Các nhà khoa học sau đó tiếp tục nghiên cứu khả năng sử dụng alginate trong thực phẩm và các thử nghiệm liên quan đến kiểm soát cân nặng.

Vì vậy, không thể suy luận rằng ăn một khẩu phần rong biển sẽ khiến cơ thể giảm hấp thu 58-75% chất béo.

Nếu đang giảm cân, rong biển có thể xuất hiện trong thực đơn như một loại rau hoặc thực phẩm giàu chất xơ, đặc biệt khi dùng thay cho những món ăn nhiều năng lượng.

Ví dụ, có thể dùng rong biển trong canh, salad hoặc các món ăn kèm, đồng thời ưu tiên rau xanh, cá, trứng, đậu và các nguồn đạm ít chế biến.

Điều quyết định việc giảm cân vẫn là tổng thể chế độ ăn và lối sống, không phải một “siêu thực phẩm” riêng lẻ.

Rong biển tốt nhưng không nên ăn càng nhiều càng tốt

Rong biển là thực phẩm, không phải thuốc giảm cân.

Một số sản phẩm rong biển chế biến sẵn có thể chứa khá nhiều muối, đường hoặc gia vị. Nếu mục tiêu là kiểm soát cân nặng, nên ưu tiên loại ít chế biến và chú ý lượng gia vị đi kèm.

Đặc biệt, người có bệnh lý tuyến giáp hoặc đang sử dụng thuốc liên quan đến tuyến giáp nên hỏi bác sĩ trước khi thường xuyên sử dụng lượng lớn rong biển, bởi hàm lượng iốt có thể thay đổi đáng kể giữa các loại sản phẩm.

Tóm lại, rong biển có nhiều điểm đáng để đưa vào chế độ ăn: giàu chất xơ, chứa nhiều hợp chất tự nhiên và có tiềm năng ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa chất béo. Nhưng câu chuyện “giảm hấp thu 75% chất béo” cần được hiểu đúng: đây là kết quả từ nghiên cứu trong phòng thí nghiệm về alginate, không phải lời khẳng định rằng ăn rong biển có thể giảm cân 75%.