Vào tháng 5/2022, một vụ việc “không thể ngờ” xảy ra tại Consorcio Industrial de Alimentos de Chile (CIAL) – một công ty chế biến thực phẩm có trụ sở tại Santiago, Chile, khiến dư luận quốc tế chú ý. Trang The Mirror cho biết, một trợ lý văn phòng bình thường bỗng dưng nhận được số tiền gấp 330 lần lương tháng do lỗi của bộ phận kế toán, đưa anh từ mức lương nhỏ trở thành chủ một khoản tiền khổng lồ chỉ sau một lần nhận lương.

Cụ thể, người đàn ông này mỗi tháng chỉ nhận khoảng 500.000 peso Chile (tương đương 520 USD, khoảng 13 triệu đồng) cho công việc trợ lý văn phòng. Tuy nhiên, kỳ nhận lương tháng 5/2022, do sai sót trong hệ thống trả lương, công ty đã chuyển thẳng 165.398.851 peso Chile (hơn 172.000 USD, khoảng hơn 4 tỷ đồng) vào tài khoản của anh, tức là gấp hơn 330 lần mức lương đúng.

Ngay khi nhìn thấy con số trên tài khoản, đáng lẽ nam nhân viên phải làm điều mà nhiều người nhất định cho là đúng đắn trong tình huống này: anh báo cáo ngay cho quản lý trực tiếp và ban nhân sự về việc lương bị trả nhầm, thể hiện anh không chủ ý chiếm đoạt số tiền.

Ngược lại với kỳ vọng rằng mọi việc sẽ được giải quyết nhanh chóng, diễn biến sau đó lại trở nên phức tạp. Phòng nhân sự yêu cầu anh trả lại số tiền thừa, và theo phía công ty, trong một buổi gặp, nhân viên này đã “đồng ý” hoàn trả khoản tiền đó. Tuy nhiên, sau 3 ngày, thay vì mang tiền trả lại hoặc minh bạch tài khoản, anh người này đệ đơn nghỉ việc và ngừng liên lạc với công ty, khiến CIAL rơi vào tình thế khó xử.

Không có tiền được hoàn trả, công ty sau đó đã đâm đơn kiện người lao động ra tòa án hình sự với cáo buộc trộm cắp tài sản, tội danh rất nghiêm trọng theo luật pháp Chile, có thể bị phạt tiền và chịu án tù tới 540 ngày nếu bị kết tội.

Tài khoản của người đàn ông bị phong tỏa, vụ kiện kéo dài suốt hơn 3 năm, thu hút sự chú ý của giới báo chí và pháp lý quốc tế vì tính hi hữu và những câu hỏi đặt ra: “Một người vô tình nhận tiền thì có phải chịu trách nhiệm hoàn trả không?” và “Công ty nên chịu trách nhiệm về hệ thống trả lương của mình?”

Vào tháng 9/2025, sau hơn ba năm ròng rã xét xử, Tòa án tại Santiago đã đưa ra phán quyết cuối cùng khiến cả hai phía, đặc biệt là công ty phải bất ngờ. Theo tòa, nhân viên không phạm tội trộm cắp, bởi thiếu yếu tố chủ ý chiếm đoạt trong cấu thành tội phạm, mà đó chỉ là một trường hợp “thu nhận không được phép”. Vì vậy, theo pháp luật Chile, hành vi này không thuộc phạm vi trộm cắp và không thể bị truy tố hình sự.

Từ đó, tòa án dân sự (sau khi án hình sự không được thụ lý) đã bác bỏ yêu cầu của công ty CIAL đòi hoàn trả số tiền, tức là người lao động được phép giữ nguyên toàn bộ số tiền mà anh ta đã nhận. Việc này khiến nhiều người đặt câu hỏi về trách nhiệm của công ty trong quản lý hệ thống trả lương và quyền lợi pháp lý của người lao động khi xảy ra lỗi kỹ thuật.

Phía CIAL sau phán quyết của tòa án bày tỏ rõ sự thất vọng và vẫn quyết tâm kháng cáo, đòi xét lại phán quyết. Trong một thông cáo, công ty tuyên bố sẽ sử dụng “tất cả các biện pháp pháp lý có thể, đặc biệt là đệ đơn yêu cầu hủy án để xem xét lại kết luận của tòa”, thể hiện họ vẫn tin rằng khoản tiền này phải được hoàn trả.

Trong khi đó, nhiều luật sư và chuyên gia pháp lý không chỉ ở Chile mà còn quốc tế đã tranh luận về bản chất pháp luật trong các vụ tranh chấp tiền lương trả nhầm. Một số ý kiến cho rằng việc toà tuyên không phạm tội hình sự là chính xác vì không thể quy trách nhiệm hình sự trong một trường hợp lỗi hành chính, nhưng câu hỏi lớn hơn là công ty có thể sử dụng các biện pháp dân sự để thu hồi hay không, và trong thời hạn nào.

Vụ việc này không chỉ mang tính giải trí hay tò mò, mà còn đặt ra bài học nghiêm túc về quản trị doanh nghiệp, đặc biệt là trong hệ thống nhân sự và kế toán. Lỗi trả lương dù hiếm vẫn xảy ra, và cách xử lý khi xảy ra sai sót, cả về mặt pháp lý lẫn đạo đức nên được đặt lên hàng đầu. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng: ngay cả khi hệ thống trả lương có sai sót, trách nhiệm của công ty không thể chỉ đổ lỗi cho nhân viên khi lỗi xảy ra từ chính nội bộ họ.