Mặt bằng giá cơ bản ổn định, chủ động kiểm soát lạm phát cuối năm

Diễn biến giá vẫn chịu tác động từ nhiều yếu tố

Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo điều hành giá ngày 9/10, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, trong 9 tháng đầu năm 2026, công tác quản lý, điều hành giá được triển khai trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động. Xung đột địa chính trị, thay đổi chính sách thương mại và diễn biến giá năng lượng tác động đến chuỗi cung ứng, chi phí vận tải và giá nguyên, nhiên vật liệu. Trong nước, mặt bằng giá có diễn biến tăng trong quý I, giảm trong quý II rồi tăng trở lại trong quý III, chủ yếu do yếu tố mùa vụ, nhu cầu tiêu dùng và biến động chi phí đầu vào. Tuy nhiên, nhờ sự chỉ đạo, điều hành chủ động và các giải pháp bảo đảm cung cầu, nguồn hàng thiết yếu cơ bản đáp ứng nhu cầu sản xuất, tiêu dùng; giá lương thực, thực phẩm nhìn chung biến động trong giới hạn phù hợp.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, Trưởng Ban Chỉ đạo điều hành giá chủ trì cuộc họp Ban Chỉ đạo điều hành giá sáng 9/10. Ảnh: Mạnh Tuấn

CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lạm phát cơ bản tăng 4,26%. Kết quả này phản ánh diễn biến giá vẫn chịu tác động từ nhiều yếu tố, song công tác điều hành đã tập trung vào việc bảo đảm nguồn cung, phối hợp chính sách và hạn chế những biến động bất lợi trên thị trường.

Đối với xăng dầu, đến kỳ điều hành ngày 24/9/2026, giá trong nước đã trải qua 47 lần điều chỉnh. Việc điều hành bám sát diễn biến giá thế giới, kết hợp bảo đảm nguồn cung, sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu và triển khai các biện pháp về thuế đã góp phần hạn chế tác động của biến động năng lượng. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, giá xăng dầu trong nước vẫn ở mức thấp so với khu vực và các nước có chung đường biên giới.

Các chính sách tài khóa cũng được triển khai nhằm giảm chi phí cho người dân, doanh nghiệp. Trong 9 tháng, chính sách giảm 2% thuế giá trị gia tăng, miễn, giảm một số khoản phí, lệ phí và các chính sách hỗ trợ thuế liên quan đến nhiên liệu tiếp tục được thực hiện theo quy định. Những giải pháp này góp phần hỗ trợ sản xuất, kinh doanh và giảm sức ép chi phí đầu vào.

Trong điều hành tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước duy trì các mức lãi suất điều hành, chỉ đạo tổ chức tín dụng giảm mặt bằng lãi suất huy động và cho vay phù hợp với điều kiện thị trường, đồng thời điều hành tỷ giá và tín dụng theo diễn biến kinh tế vĩ mô. Giá bán lẻ điện bình quân tiếp tục ổn định từ đầu năm.

Ở lĩnh vực giáo dục, giá sách giáo khoa năm học 2026 - 2027 do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam kê khai giảm bình quân 13,3%. Trong lĩnh vực y tế, dù một số mức giá dịch vụ đã được điều chỉnh theo quy định, dự kiến trong ba tháng cuối năm không điều chỉnh tăng giá dịch vụ khám, chữa bệnh. Việc cân nhắc lộ trình điều chỉnh các mặt hàng, dịch vụ do Nhà nước quản lý tiếp tục là một trong những giải pháp hỗ trợ kiểm soát CPI.

Nhiều yếu tố hỗ trợ kiểm soát lạm phát

Theo Bộ Tài chính, trong ba tháng cuối năm, công tác điều hành giá có những thuận lợi từ nguồn cung lương thực, thực phẩm cơ bản dồi dào, các chính sách hỗ trợ thuế, phí tiếp tục được thực hiện và chính sách tiền tệ được điều hành chủ động, linh hoạt. Việc điều chỉnh thận trọng giá hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý cũng góp phần hạn chế tác động đến mặt bằng giá chung.

Tuy nhiên, một số nhóm hàng vẫn có diễn biến đáng chú ý. Trong tháng 9/2026, giá thép tăng khoảng 9% so với cùng kỳ năm trước, xi măng tăng 24%, cát xây dựng tăng 36%, đá xây dựng tăng 53% và nhựa đường tăng 43%. Đây là những mặt hàng cần được theo dõi sát trong bối cảnh nhu cầu xây dựng và triển khai các công trình tăng vào cuối năm.

Giá cước vận tải cũng biến động theo chi phí nhiên liệu và diễn biến thị trường. Tại nhiều địa phương, giá cước vận tải đường bộ được điều chỉnh tăng từ 3% đến 40%. Trong lĩnh vực nông nghiệp, nguồn cung lương thực, thực phẩm cơ bản được bảo đảm, nhưng giá thức ăn chăn nuôi vẫn chịu sức ép từ chi phí nguyên liệu và logistics.

Báo cáo của Bộ Tài chính tại cuộc họp nhận định, nhu cầu sản xuất, tiêu dùng tăng vào dịp cuối năm, tiến độ đầu tư công và nhu cầu vật liệu xây dựng có thể tạo áp lực cục bộ lên giá một số hàng hóa, dịch vụ. Biến động năng lượng, rủi ro tỷ giá, gián đoạn chuỗi cung ứng, thiên tai và dịch bệnh cũng là những yếu tố cần được chủ động theo dõi.

Trên cơ sở đánh giá các yếu tố tác động, Bộ Tài chính xây dựng hai kịch bản lạm phát năm 2026, tương ứng mức tăng 4,5% và 4,8%. Ngân hàng Nhà nước dự báo lạm phát bình quân tăng 4,5 - 5%, trong khi các tổ chức quốc tế đưa ra dự báo từ 4,2% - 5,5%.

Để tiếp tục duy trì kết quả kiểm soát giá, Bộ Tài chính kiến nghị phối hợp chặt chẽ, đồng bộ chính sách tài khóa và tiền tệ; duy trì các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí phù hợp; điều tiết tín dụng hợp lý, ưu tiên vốn cho sản xuất, kinh doanh. Các bộ, ngành, địa phương cần chủ động cân đối cung cầu, bảo đảm nguồn cung xăng dầu, lương thực, thực phẩm, thuốc, vật tư y tế, sách giáo khoa và vật liệu xây dựng.

Cùng với đó, công tác kiểm tra việc kê khai, niêm yết giá cần được tăng cường; xử lý nghiêm hành vi đầu cơ, găm hàng, tăng giá bất hợp lý. Với hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý, việc điều chỉnh giá cần được cân nhắc kỹ về thời điểm và mức độ, đánh giá đầy đủ tác động đến CPI. Việc công khai thông tin giá cả và thực hiện nghiêm quy định kê khai giá cũng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, ổn định tâm lý thị trường.

Xử lý nghiêm hành vi đầu cơ, găm hàng, tăng giá bất hợp lý

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, Trưởng Ban Chỉ đạo điều hành giá, đánh giá công tác điều hành giá thời gian qua có sự phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương; nguồn cung hàng hóa cơ bản được bảo đảm. Tuy nhiên, biến động từ xung đột tại Trung Đông vẫn tác động đến giá năng lượng, vận tải và chi phí đầu vào.

Về nhiệm vụ, giải pháp điều hành giá những tháng còn lại của năm 2026, Phó Thủ tướng yêu cầu các cơ quan chủ động phối hợp chính sách tài khóa, tiền tệ; theo dõi sát diễn biến giá cả trong nước và quốc tế, kịp thời triển khai giải pháp phù hợp.

Các bộ, ngành cần bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu, điều hành thận trọng giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý, đồng thời tăng cường kiểm tra kê khai, niêm yết giá và xử lý nghiêm hành vi đầu cơ, găm hàng, tăng giá bất hợp lý.

Trưởng Ban Chỉ đạo điều hành giá nhấn mạnh, khi chi phí đầu vào giảm, doanh nghiệp cần kịp thời điều chỉnh giá bán tương ứng để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Bộ Tài chính được giao tham mưu Chính phủ ban hành công điện chỉ đạo các địa phương tăng cường quản lý, điều hành giá trong những tháng cuối năm; Ngân hàng Nhà nước điều tiết tín dụng hợp lý, ưu tiên sản xuất, kinh doanh; các bộ, ngành và địa phương chủ động bảo đảm cân đối cung cầu, triển khai phương án bình ổn thị trường, góp phần giữ ổn định mặt bằng giá và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Phó Thủ tướng cũng nhất trí với ý kiến của Bộ Tài chính về nghiên cứu tham mưu cho Chính phủ giao thêm chỉ tiêu cho địa phương để thực hiện mục tiêu kiểm soát CPI từ năm 2027, đảm bảo đồng bộ với các chỉ đạo liên quan đến phát triển kinh tế xã hội.